Dzielnica na północy Pragi w meandrze Wełtawy, z której wraz z sąsiednimi Bubny powstała dzisiejsza Praga 7; w XIX i XX wieku jeden z ośrodków przemysłowych miasta.
Holešovice to dzielnica na północy Pragi, rozciągająca się w meandrze Wełtawy i na stokach wzniesienia Letná.[4] Wraz z sąsiednią gminą Bubny dały początek dzisiejszej dzielnicy Praga 7.[1] Połączona gmina Holešovice-Bubny została przyłączona do Pragi w 1884 roku.[2]
Wieś przy królewskim zwierzyńcu
Osadnictwo w miejscu Holešovic, poświadczone od XI wieku, jest starsze niż pierwsza pisemna wzmianka o wsi. Pochodzi ona z 1228 roku i wymienia wieś jako własność królewską.[1] Holešovice leżały na skraju lasu, z którego Przemysł Otokar II w XIII wieku utworzył królewski zwierzyniec, dzisiejszą Stromovkę.[1] Wacław III podarował tutejsze pola burgrabiemu Hynkowi z Dubé, w XV wieku wieś należała do Starego Miasta, później do Bryknarów z Bryksteinu, a przed swoją śmiercią także do Albrechta von Wallenstein. W drugiej połowie XVII wieku wróciła do Starego Miasta.[1] Zniszczenia wojenne w czasie wojny trzydziestoletniej i wojny o sukcesję austriacką nie zmieniły jej rolniczego charakteru.[1]
Sąsiednie Bubny leżały nad północnym brzegiem Wełtawy przy brodzie, którym przechodzili kupcy na targi staromiejskie. Po raz pierwszy wymienia je tak zwany falsyfikat wyszehradzki pod rokiem 1088, pierwszy zachowany dokument o gminie pochodzi z 1234 roku.[1] Wojska szwedzkie spaliły Bubny w 1634 roku, a dalsze zniszczenie przyniosło im oblężenie Pragi w 1648 roku.[1]
Dzielnica przemysłowa
Pierwszą fabryką w Holešovicach była drukarnia kartunu, którą w 1823 roku założył Maxmilián Dormitzer. W 1837 roku w Holešovicach mieszkało około 830 osób w niespełna stu domach, w Bubnach niespełna trzysta.[1] W 1850 roku obie gminy urzędowo połączono w gminę Holešovice-Bubny z katastrem o powierzchni prawie 529 hektarów.[1] Przemysł rozwinął się po otwarciu linii Praga–Lovosice w 1850 roku, a zwłaszcza po ukończeniu Buštěhradské dráhy z dworcem Bubny w 1868 roku; w tym samym roku zbudowano most Františka Josefa I. Na początku lat 80. XIX wieku pracowało tu ponad trzydzieści fabryk.[1]
Ustawa o przyłączeniu Holešovic-Bubnów do Pragi weszła w życie 18 listopada 1884 roku.[2] Gmina stała się siódmą częścią miasta i ten numer zachowała do dziś.[1] Miasto założyło tu następnie kilka zakładów dla całej Pragi: w 1888 roku gminną gazownię, w 1895 roku Rzeźnię Centralną z targiem bydła, a na początku XX wieku elektrownię centralną, w której wytwarzano prąd także dla tramwajów. W 1897 roku zaczął warzyć První pražský měšťanský pivovar.[1] Rzeźnia działała do 1983 roku, potem teren przebudowano na targowisko, a od 1993 roku jest chroniony jako zabytek.[6] Na przełomie XIX i XX wieku miasto zbudowało w dwóch etapach port rzeczny z przeładunkiem i bocznicą kolejową.[1] Między 1880 a 1900 rokiem liczba mieszkańców siódmej części wzrosła z niespełna 11 tysięcy do prawie 31 tysięcy.[1] Wiejski wygląd najdłużej zachowały Zátory w okolicy dzisiejszego dworca Holešovice; zniknęły w latach 70. XX wieku przy budowie wytwórni elementów wielkopłytowych, dworca, terminalu autobusowego i stacji metra.[1][3]
W XX wieku
W okresie międzywojennym Letná zmieniła się w dzielnicę mieszkalną, podczas gdy w Holešovicach nadal przeważał przemysł. Libeňský most zastąpił prowizoryczną drewnianą przeprawę do Libeňa, a w dolnej części Letnej wyrósł Veletržní palác.[1] W czasie okupacji niemieckie urzędy zajęły Veletržní palác i oba nowe muzea na Letnej.[1] Między ulicami Strojnická, Veletržní i Dukelských hrdinů naziści urządzili na terenie zwanym Radiotrh miejsce zbiórki dla Żydów. Od jesieni 1941 do lata 1944 roku odjeżdżały z dworca Bubny transporty do Łodzi i do Terezína, a przez obóz przeszło ponad 50 000 osób.[1] Podczas powstania praskiego w maju 1945 roku walczono przy Trojském mostě, na Štvanicach, przy dworcu Bubny i na Letnej.[1][4]
Na początku lat 70. budowa magistrali zmieniła okolicę Hlávkova mostu, a w 1974 roku spłonął Veletržní palác.[1] 3 listopada 1984 roku uruchomiono ruch Metra w Pradze na odcinku Linii C metra ze stacjami Vltavská i Fučíkova; ta od 1990 roku nazywa się Nádraží Holešovice.[5]
Po 1989 roku
W latach 90. produkcja w Pradze 7 dalej słabła, a wiele domów wróciło do pierwotnych właścicieli.[1] W sierpniu 2002 roku powódź zalała dużą część dolnych Holešovic i uszkodziła około dwustu domów; pod wodą znalazła się także stacja metra Vltavská, a szkody w całej Pradze 7 przekroczyły miliard koron.[1] Następnie przyspieszyła przebudowa starych terenów przemysłowych, na przykład dawnego browaru mieszczańskiego i młynów parowych, na mieszkania i sklepy.[1] Browar już nie warzy, a fabryki i warsztaty kolejowe zniknęły.[3] W październiku 2008 roku spłonęło lewe skrzydło Průmyslový palác na Výstaviště Praha.[1]
Strony linkujące tutaj
- Ponowne otwarcie Průmyslový palác (wrzesień 2026)
- Powódź w Czechach (2002)
- Praga
- Praga 7
- Stromovka
- Wystawa Jak dotknąć nieba na Výstaviště Praha
- Zakończenie festiwalu Metronome Prague (październik 2026)