Královská obora, potocznie Stromovka: park krajobrazowy w praskiej dzielnicy Bubeneč na miejscu XIII-wiecznego zwierzyńca łowieckiego, otwarty dla publiczności od 1804 roku.
Stromovka, oficjalnie Královská obora, jest parkiem w praskim obrębie katastralnym Bubeneč. Należy do największych naturalnych parków krajobrazowych w mieście; tworzą go partie łęgowe nad Wełtawą i zalesione stoki z widokami na Trojská kotlina.[1] Właścicielem parku jest miasto Praga, o zieleń dba wydział ochrony środowiska Magistrát hlavního města Prahy, a utrzymanie zapewniają Lesy hl. m. Prahy.[1] Magistrát hlavního města Prahy podaje powierzchnię 96,7 ha. Od 1988 roku Královská obora jest chroniona jako pomnik przyrody.[1]
Zwierzyniec łowiecki
Zwierzyniec do polowań założył prawdopodobnie Przemysł Ottokar II w 1268 roku. W kolejnych stuleciach kilkakrotnie plądrowały go wojska i zawsze był odnawiany.[1] Mniej więcej od 1500 roku zwierzyniec w święto świętego Gotarda otwierano dla publiczności.[1] Po 1547 roku powstał w nim większy staw i sadzono drzewa sprowadzone z Šárki. W 1559 roku mur podzielił go na wschodni zwierzyniec z pałacykiem letnim i zachodnią bażanciarnię z domem leśnika, później sad owocowy; ten podział przetrwał do XIX wieku.[1] Za Rudolfa II. staw został powiększony, a później powstała w nim wyspa, dzisiejsze dębowe wzgórze.[1]
Wodę do stawu doprowadzała z Wełtawy Rudolfova štola prowadzona pod Letną. Rudolf II nakazał jej budowę w 1583 roku, prace przygotowawcze rozpoczęły się wiosną 1584 roku pod kierownictwem Lazarusa Erckera ze Schreckenfelsu, a drążenie zakończyło się w 1593 roku.[2] Sztolnia ma 1102 metry długości, dwa do trzech metrów wysokości i do jednego metra szerokości. Jej wylot w zwierzyńcu zdobi kamienny portal z datą 1593, koroną cesarską i monogramem Rudolfa.[2] Budowę dokumentuje plan nadwornego koncypisty Isaaca Phendlera, przechowywany w Národní technické muzeum.[2]
.jpg)
Park publiczny
W latach 40. XVIII wieku zwierzyniec zniszczyły kampanie wojenne. W 1804 roku został udostępniony publiczności głównie dzięki zasługom hrabiego Chotka i zaczął przekształcać się w park krajobrazowy.[1] Staw został spuszczony.[2] Do nawadniania parku domek wodociągowy przy wylocie sztolni otrzymał w 1859 roku koło wodne o średnicy 4,8 metra, które pompowało wodę do zbiornika przy pałacyku; w 1923 roku zastąpiła je turbina.[2] W 1861 roku powstała między Královská dvorana a Místodržitelský letohrádek droga dla powozów Mesceryho silnice, a w latach 1884–1885 różanka.[1]
Połączenie zwierzyńca z rzeką przerwała w latach 1840–1845 kolej z Pragi do Drezna, a południowy skraj naruszyła w 1867 roku Buštěhradská dráha.[1] Krótko przed włączeniem Holešovic do Pragi powstał tramwaj konny z Petrské náměstí do Stromovki, zelektryfikowany w 1898 roku.[3] We wschodniej części parku odbyła się w 1891 roku Krajowa Wystawa Jubileuszowa; ta część od tamtej pory tworzy samodzielny teren Výstaviště Praha.[1]
Powodzie i odnowa
Powodzie w latach 2002 i 2013 poważnie uszkodziły park.[1][3] W latach 2015–2018 odnowiono dno dawnego stawu. Naprawiono pierwotny system wodny, punkty widokowe i mostki, w najbardziej podmokłych miejscach powstały nowe zbiorniki wodne, a dębowe wzgórze jest znów wyspą. Przybyły pomosty, place zabaw dla dzieci oraz czytelnia z biblioteczką, a także posadzono nowe drzewa.[1]
Współczesność
Środkiem parku jest promenada z rabatami kwiatowymi przed Šlechtova restaurace i przestrzeń między groblami dawnego Stawu Rudolfa. Tamtejszy system stawików nadal zasila Rudolfova štola, a na groblach zachowały się obustronne aleje.[1] W parku stoją Místodržitelský letohrádek i planetarium.[1] Autorem budynku planetarium jest Jaroslav Fragner.[3] Nad wodą rosną na przykład grzybień biały, kosaciec żółty i pałka szerokolistna; ze zwierząt żyją tu między innymi ropucha zielona, ślepowron, dzięcioł średni, dziesięć gatunków nietoperzy i jelonek rogacz.[1] Według liczenia z 2021 roku do parku przychodziło rocznie co najmniej 3,2 miliona odwiedzających, z których 88 procent stanowili mieszkańcy Pragi.[1]