Obszar chronionego krajobrazu w okolicach Berouna i Karlštejna z licznymi formacjami wapiennymi, jaskiniami i stepami skalnymi, ustanowiony w 1972 roku.
Obszar chronionego krajobrazu Český kras rozciąga się na wysokości od 199 do 499 metrów nad poziomem morza na terenie, na którym według Agencji Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej (Zarządu CHKO Český kras) znajduje się największy zwarty obszar wapienny w Czechach [1][2]. Obszar został ustanowiony 19 września 1972 roku [2].
Geologia i zjawiska krasowe
Według zarządu CHKO wapień tworzy przeważającą część budowy geologicznej tego terenu [1]. Jest to skała osadowa, która powstała z wapiennych skorup morskich bezkręgowców przed 400 milionami lat [1]. Zdolność wapienia do rozpuszczania się w wodzie i, w sprzyjających warunkach, ponownego osadzania się umożliwia proces zwany krasowieniem [1]. Dzięki niemu krajobraz Českého krasu jest według zarządu CHKO poryty żłobkami krasowymi, kanionami i wąwozami oraz podziurawiony jaskiniami, których odkryto tu około siedmiuset [1]. Zarząd CHKO podaje, że powstaniu zróżnicowanego i pagórkowatego krajobrazu sprzyjały także inne procesy geologiczne [1].
Prawie każda skamielina na tym obszarze pochodzi z wapienia, a Český kras jest według zarządu CHKO dzięki znaleziskom skamieniałości sławny na całym świecie [1]. Już w XIX wieku miejscowymi znaleziskami skamieniałych organizmów był zafascynowany geolog Joachim Barrande [1].
Roślinność i zwierzęta
Wapienne wzgórza porastają według zarządu CHKO najczęściej bogate gatunkowo gaje dębowe, grądy i lasostepy [1]. Nagrzane wapienne skalne urwiska i stepy goszczą według tego samego źródła unikatowe gatunki roślin, motyli i innych bezkręgowców [1]. Zarząd CHKO opisuje obszar jako miejsce z zachowanymi rozległymi powierzchniami zbiorowisk stepów skalnych, lasostepów i lasów liściastych o bogatej florze i faunie [2]. Dla wielu gatunków roślin i bezkręgowców Český kras jest według tego źródła jedynym miejscem występowania w Czechach [2]. Różnorodność przyrody jest tu w znacznym stopniu kształtowana przez fenomen rzeczny i krasowy [2].
Wydobycie wapienia
Według zarządu CHKO wapień na tym obszarze od dawna wydobywano [1]. Liczne stare, w większości mniejsze kamieniołomy mają dziś charakter przyrodniczy, natomiast nowsze duże kamieniołomy wyraźnie ingerują w krajobraz [1].
Ochrona obszaru
Český kras obejmuje według zarządu CHKO 21 małopowierzchniowych obszarów szczególnie chronionych, w tym dwa narodowe rezerwaty przyrody, dziewięć rezerwatów przyrody, cztery narodowe pomniki przyrody i sześć pomników przyrody [2]. W ramach europejskiej sieci Natura 2000 na terenie znajduje się dziewięć obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty [2]. Obszar jest według zarządu CHKO unikatowy z punktu widzenia geologii światowej, stratygrafii syluru i dewonu oraz badań nad rozwojem życia w tych okresach dziejów Ziemi [2].
Zwiedzanie i ośrodki informacyjne
Przy Koněpruské jeskyně znajduje się Dům přírody Českého krasu, ośrodek dla odwiedzających położony na terenie narodowych pomników przyrody Kotýz i Zlatý kůň nad wielkim kamieniołomem Čertovy schody [1]. Ośrodek informacyjny obszaru chronionego krajobrazu Český kras znajduje się w gminie Svatý Jan pod Skalou [1]. Według danych zarządu CHKO jest otwarty w weekendy, a podczas wakacji letnich także w dni powszednie, z wyjątkiem poniedziałków [1].