Obszar chronionego krajobrazu Bílé Karpaty rozciąga się na pograniczu Slovácka i Valašska i został ustanowiony w 1980 roku.
.jpg)
Obszar chronionego krajobrazu Bílé Karpaty obejmuje pasmo Białych Karpat, które ciągnie się od Slovácka po Valašsko na pograniczu morawsko-słowackim. Obszar leży na wysokości od 170 do 970 metrów nad poziomem morza. Zarząd terenem sprawuje Agencja Ochrony Przyrody i Krajobrazu Republiki Czeskiej za pośrednictwem Zarządu CHKO Bílé Karpaty.[2]
Ustanowienie i ochrona
Obszar chronionego krajobrazu został ustanowiony 3 listopada 1980 roku, a w życie wszedł 18 lutego 1981 roku.[2] Na jego terenie znajduje się 52 małopowierzchniowych obszarów szczególnie chronionych. Należy do nich pięć narodowych rezerwatów przyrody, jeden narodowy pomnik przyrody, szesnaście rezerwatów przyrody i trzydzieści pomników przyrody.[2] Na teren CHKO wkracza także sieć Natura 2000, konkretnie siedemnaście obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty.[2]
Krajobraz ukształtowany przez człowieka
Według Zarządu CHKO Bílé Karpaty człowiek i jego działalność gospodarcza są nieodłączną częścią tutejszego krajobrazu i przyrody. Przez tysiąclecia działalność ludzka współkształtowała krajobraz i jest warunkiem zachowania jego wartości także dziś.[1] Cenne wartości przyrodnicze i przyrodniczo-kulturowe znajdują się według zarządu nie tylko w wolnym krajobrazie, ale także w osadach ludzkich i ich okolicach.[1]
Wyjątkowość łąk białokarpackich zarząd wyjaśnia tym, że na tym obszarze, w przeciwieństwie do większości innych terenów podgórskich, zachowała się ciągłość między bezleśnym krajobrazem wczesnego holocenu a wtórnie bezleśnym krajobrazem powstałym po przybyciu człowieka. Dzięki temu przetrwała tu według zarządu duża liczba gatunków dawnego bezleśnego krajobrazu, które gdzie indziej zanikły wskutek rozprzestrzenienia się cienistego lasu i ze względu na ograniczoną zdolność rozprzestrzeniania się już nie powróciły.[1]
Zarząd dodaje, że do zachowania wartości przyrodniczych w niespotykanym zakresie przyczyniły się paradoksalnie także okoliczności historyczne, mianowicie niszczycielskie najazdy z południowego wschodu tuż przed rewolucją przemysłową oraz oddalenie obszaru od ośrodków władzy w okresie socjalizmu.[1] Powtarzające się niszczycielskie wyprawy wojenne są według zarządu także powodem, dla którego na tym obszarze nie zachowało się zbyt wiele zabytków historycznych w dobrym stanie.[1] Położenie na odległym pograniczu pozwoliło natomiast według zarządu na spokojny rozwój kultury, na który z zewnątrz nie wpływano zbytnio, oraz na zachowanie krajobrazu uprawianego przez człowieka w sposób wrażliwy.[1] Druga połowa XX wieku przyniosła według zarządu zasadniczy przełom, gdy wprowadzono planową gospodarkę rolną, a stopniowy rozwój krajobrazu i stosunku ludzi do niego zastąpiła zmiana skokowa.[1]
Kultura ludowa i regiony etnograficzne
Zarząd CHKO podaje, że w Białych Karpatach do dziś utrzymuje się bogata kultura ludowa, oparta na tradycjach ludowych i folklorze. Na terenie obszaru spotyka się według zarządu kilka regionów etnograficznych o swoich osobliwościach, konkretnie Dolňácko, Horňácko, Moravské Kopanice, Luhačovické Zálesí i Jižní Valašsko.[1] Różnorodność przyrody białokarpackiej odzwierciedla się według zarządu także w różnorodności pieśni ludowych, strojów i ornamentów, ale również w rozmaitości odmian drzew owocowych.[1] Zarząd jednocześnie dodaje, że przejawy tradycyjnej kultury ludowej ograniczają się dziś głównie do świąt, uroczystości i festiwali.[1]
Charakterystyka według zarządu obszaru
Zarząd CHKO Bílé Karpaty opisuje obszar jako „storczykowe góry ciągnące się od Slovácka po Valašsko”, które są według jego wypowiedzi „zróżnicowane zarówno pod względem tradycji ludowych i folkloru, jak i niepowtarzalnych scenerii przyrodniczych oraz rzadkich gatunków roślin i zwierząt”.[2]