Obszar chronionego krajobrazu CHKO Orlické hory to teren ogłoszony w 1970 roku w celu ochrony przyrody i krajobrazu granicznego pasma górskiego nad biegiem Dzikiej Orlicy.
Obszar chronionego krajobrazu CHKO Orlické hory rozciąga się w granicznym paśmie górskim wznoszącym się nad biegiem Dzikiej Orlicy, na wysokości od 416 do 1115 metrów n.p.m. [1]. Północną i wschodnią granicę obszaru stanowi granica państwowa z Rzecząpospolitą Polską. Obszar leży na terenie Kraju hradeckiego, a mniejszą częścią na południu sięga także na teren Kraju pardubickiego [1]. Pod względem powierzchni zalicza się do mniejszych obszarów chronionego krajobrazu w Republice Czeskiej [1]. CHKO została ogłoszona w 1970 roku [1].
Przyroda i krajobraz
Górski krajobraz jest poprzecinany źródłami drobnych cieków i strumieni, mozaiką torfowisk, kwietnych wilgotnych łąk, górskich muraw, pastwisk i lasów [1]. Źródło podaje, że znajduje się tu bogata populacja goryczuszki czeskiej, środkowoeuropejskiego endemitu, dla którego w Republice Czeskiej realizowany jest program ratunkowy [1]. Obszar chronionego krajobrazu ma w herbie śnieżycę wiosenną, której rozległe skupiska występują na tym terenie [2]. Z oddali Góry Orlickie widoczne są jako jednolita część zalesionego muru Czech, z bliska jednak, według źródła, ukazuje się malowniczo urozmaicony krajobraz z płaskim grzbietem bez wyraźniejszych szczytów i głębokimi dolinami pełnymi potoków i strumieni [2]. Kolejnymi elementami przyrodniczymi są łąki górskie, torfowiska i podgórskie murawy bliźniczkowe [2].
Ochrona przyrody
Na tym obszarze ogłoszono 21 małopowierzchniowych szczególnie chronionych obszarów, a konkretnie dwa narodowe rezerwaty przyrody, 13 rezerwatów przyrody i sześć pomników przyrody [1]. Najstarszy z nich, rezerwat przyrody Černý Důl, został ogłoszony w 1933 roku [1]. Obszar chronionego krajobrazu w całości pokrywa się z chronionym obszarem naturalnej akumulacji wód CHOPAV Orlické hory, ogłoszonym w 1978 roku [1]. W ramach europejskiej sieci Natura 2000 ogłoszono tu obszar ptasi Orlické Záhoří oraz pięć obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (EVL) [1]. Jednym z nich jest EVL Zaorlicko w dolinie granicznej rzeki Dzikiej Orlicy, do którego przylega polski obszar Dzika Orlica [1].
Historyczny rozwój krajobrazu
Rozwój krajobrazu i stan przyrody Gór Orlickich ukształtowało wykorzystywanie zasobów naturalnych do różnych rodzajów produkcji, na przykład szklarstwa, warsztatów tekstylnych i górnictwa [1]. W latach trzydziestych XX wieku wybudowano tu system fortyfikacji wojennych, które od tego czasu w dużej mierze stały się częścią lasu [1]. Zasadniczym przełomem dla rozwoju krajobrazu było powojenne wysiedlenie Niemców czeskich i następujące po nim powszechne zalesianie nieużytkowanych gruntów rolnych [1]. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku przeprowadzono rozległe melioracje i scalanie gruntów [1]. W latach osiemdziesiątych XX wieku klęska imisyjna spowodowała wielkoobszarowy rozpad górskich drzewostanów leśnych, przy czym pierwotne lasy zostały w kilku miejscach zastąpione drzewami obcego pochodzenia, takimi jak kosodrzewina czy świerk kłujący [1]. W ostatnich latach przejawia się, według źródła, dążenie do przywrócenia naturalnego reżimu wodnego krajobrazu i do bliższego naturze składu lasów górskich [1].
Zabytki kultury
Góry Orlickie niosą według źródła także dziedzictwo przeszłości w postaci ruin gotyckich zamków, fortyfikacji wojskowych z lat trzydziestych XX wieku, zrekonstruowanego kościoła pielgrzymkowego w Neratově i kaplicy świętej Anny przeniesionej do osady Hadinec [1]. Szklarską historię obszaru przypominają uroczystości topienia szkła drewnem w Deštné [1].
Szlaki turystyczne
Przez obszar CHKO prowadzi znakowany długodystansowy szlak turystyczny zwany Jiráskova cesta, który ma na terenie obszaru chronionego krajobrazu długość 42 kilometrów i biegnie głównym grzbietem gór [2]. Wchodzi na ten obszar w Zelené údolí koło Olešnice v Orlických horách, skąd wznosi się do wieży widokowej na Vrchmezí [2]. Przy granicy czesko-polskiej prowadzi przez narodowy rezerwat przyrody Bukačka, a w pobliżu wieży widokowej na Velké Deštné, położonej na wysokości 1115 metrów n.p.m., biegnie wzdłuż granicy rezerwatu przyrody Jelení lázeň [2]. Trasa prowadzi dalej obok pomnika przyrody U Kunštátské kaple, rezerwatu przyrody Komáří vrch, rezerwatu przyrody Černý důl i pomnika przyrody Rašeliniště pod Předním vrchem, a jej koniec na terenie CHKO przebiega przez rezerwat przyrody Zemská brána [2]. Przez obszar prowadzą ponadto cztery ścieżki dydaktyczne wyposażone w tablice informacyjne, a w niektórych miejscach także w interaktywne elementy dla dzieci [2]. Większość tablic informacyjnych jest ustawiana tylko od wiosny do jesieni, aby zapobiec ich uszkodzeniu zimą, z wyjątkiem ścieżki dydaktycznej w rezerwacie przyrody Zemská brána, której tablice są ustawione przez cały rok [2].