Obszar chronionego krajobrazu w północnej części Czech, obejmujący piaskowcowy krajobraz Kokořínska i okolice Máchova jezera, o powierzchni 410 km².
CHKO Kokořínsko – Máchův kraj to obszar chronionego krajobrazu o powierzchni 410 km². Teren leży na wysokościach od 175 do 614 metrów n.p.m. Mniejszą częścią obszar wkracza do Kraju usteckiego, natomiast Kraj liberecki i Kraj środkowoczeski dzielą się niemal po równo większością powierzchni terenu.[1]
Historia i ustanowienie
Pierwotny obszar chronionego krajobrazu Kokořínsko został ustanowiony 12 kwietnia 1976 roku. W roku 2014, konkretnie 28 sierpnia, doszło do ponownego ustanowienia i rozszerzenia terytorium pod nazwą Kokořínsko – Máchův kraj.[1] Rozszerzony obszar składa się z dwóch niespójnych jednostek terytorialnych. Pierwszą jest część Kokořínsko o powierzchni 274 km², która odpowiada pierwotnemu wyznaczeniu z 1976 roku z rozszerzeniem przy Dolanském rybníku. Drugą jednostką jest część Máchův kraj o powierzchni 136 km², obejmująca nowo wyznaczone terytorium Dokesko, które wcześniej nie było chronione.[1]
Część Máchova kraju przez kilkadziesiąt lat była niedostępna dla zwykłych odwiedzających, ponieważ znajdował się tu obszar wojskowy.[2]
Charakter krajobrazu
Najwyższym punktem obszaru jest szczyt Vlhošť o wysokości 614 metrów, który znajduje się w Kraju libereckim. Najniższym miejscem jest niwa potoku Liběchovka koło Želíz o wysokości 175 metrów, leżąca w Kraju środkowoczeskim.[1]
Krajobraz jest kształtowany przez zróżnicowane skały piaskowcowe. Według zarządu obszaru ta romantyka przyciągała wiele osobistości, a od jednego z romantycznych poetów przyjęła się nazwa Máchův kraj. Dawniej używano także określeń Dubské i Mšenské Švýcarsko.[1]
Na zboczach skalnych dolin powstały w wyniku selektywnego wietrzenia warstw piaskowca o różnej odporności osobliwe formacje skalne, wśród nich Obří hlava, Žába, Sněhurka a sedm trpaslíků czy Pokličky. Pokličky widnieją w logo obszaru chronionego krajobrazu. Najlepiej rozwinięte są w rezerwacie przyrody Kokořínský důl, który swoją powierzchnią przekraczającą 2000 hektarów należy do największych rezerwatów przyrody w Republice Czeskiej.[1]
Niektóre formacje skalne zostały przez człowieka przekształcone z powodów praktycznych, powstały w ten sposób skalne mieszkania Staráky i Nedamy oraz skalny młyn Hlučov. Inne przeróbki miały charakter artystyczny, jak dzieła rzeźbiarskie Václava Levého w okolicach Želíz. Obok skał piaskowcowych, do których należą także bramy skalne, okna, pseudokary i struktury plastra miodu, dominantami krajobrazu są również odosobnione wypiętrzenia skał magmowych z okresu trzeciorzędu, na przykład Housecké vrchy, Vlhošť, Ronov czy Korecký vrch.[1]
Ochrona przyrody
W obrębie obszaru chronionego krajobrazu znajduje się 30 małopowierzchniowych szczególnie chronionych obszarów. Konkretnie są to 3 narodowe rezerwaty przyrody, 2 narodowe pomniki przyrody, 7 rezerwatów przyrody i 18 pomników przyrody. W skład sieci Natura 2000 wchodzi tu 9 obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty i 1 obszar specjalnej ochrony ptaków.[1]
Ruch turystyczny
Kokořínsko jest od XIX wieku odwiedzane przez turystów dla swojej malowniczości i surowości formacji skalnych. Odwiedzających przyciągają zamki i ruiny, lustra stawów oraz widoki ze skalnych szczytów.[2]
Częścią CHKO jest także Máchovo jezero, wokół którego ruch turystyczny w miesiącach letnich jest duży dzięki możliwościom kąpieli. Przy innych zbiornikach wodnych możliwe jest wypoczywanie turystyczne także poza sezonem letnim; przy Novozámeckim rybníku zbudowano podwyższone stanowisko ornitologiczne umożliwiające obserwację ptactwa wodnego.[2]