Obszar Chronionego Krajobrazu Jizerské hory obejmuje teren Gór Izerskich i ich podgórza w północnych Czechach i został ogłoszony z dniem 1 stycznia 1968 roku.
Obszar Chronionego Krajobrazu Jizerské hory rozciąga się na terenie Gór Izerskich i ich podgórza, z wyjątkiem Černostudničního hřebenu, mniej więcej między miastami Liberec, Frýdlant, Nové Město pod Smrkem, Kořenov, Tanvald i Jablonec nad Nisou. Na wschodzie sięga aż do granicy państwa z Polską i sąsiaduje z Krkonošským národním parkem [2]. Wysokość nad poziomem morza obszaru waha się od 317 do 1124 metrów [1].
Historia
Obszar Chronionego Krajobrazu został ogłoszony 1 stycznia 1968 roku [1]. Gospodarka wodna w tym rejonie ma starsze korzenie: w latach 1903–1928 powstały tu cztery zbiorniki wodne, Bedřichov, Fojtka, Mšeno i Rudolfov, przeznaczone do ochrony przed powodziami [1]. W 1915 roku ukończono budowę dwóch zapór ziemnych na Bílé a Černé Desné, zwaną Souš, z których jedna w 1916 roku pękła z tragicznymi skutkami [1]. Zbiornik Souš został później przystosowany do zaopatrzenia w wodę pitną, a w 1982 roku ukończono zbiornik wodny Josefův Důl na rzece Kamenice, który jest według źródła największą zaporą w Górach Izerskich [1].
Geologia i rzeźba
Góry Izerskie są pasmem górskim z ery paleozoicznej, dla którego charakterystyczne są płaskie kopuły, płaskowyże, zaokrąglone grzbiety i szerokie doliny [1]. Na obrzeżach pasma znajdują się strome zbocza z młodymi dolinami, które powstały w wyniku erozji [1]. Na styku granitu i łupków krystalicznych w północnym podgórzu w wąskim pasie łupków łyszczykowych występują wody mineralne o słabej mineralizacji; są to szczawy wapniowo-wodorowęglanowe o różnej zawartości jonów żelaza(II), spotykane w Lázně Libverda i koło Nové Město pod Smrkem [1].
Wody
Obszar cechuje gęsta sieć rzeczna i według źródła wyjątkowo duże naturalne zasoby wód powierzchniowych [1]. Kierunek cieków wodnych wyznacza budowa geologiczna pasma: na północ cieki spadają gwałtownie do Frýdlantské pahorkatiny i wcinają się w skaliste i głazowe wąwozy z wodospadami i kaskadami, na przykład w dolinie Černého potoka czy Velkého i Malého Štolpichu [1]. Na stronę południową pasmo opada stopniowo i łagodniej, dlatego tamtejsze doliny nie są tak strome ani głęboko wcięte [1]. Większość cieków wodnych bierze początek w torfowiskach wysokich na wysoko położonym płaskowyżu, dlatego górne odcinki cieków mają mniejszy spadek niż odcinki środkowe, gdzie przejawia się już erozja wsteczna [1]. Dla reżimu wodnego obszaru mają według źródła zasadnicze znaczenie rozległe kompleksy leśne i torfowiska [1].
Flora
Roślinność Gór Izerskich jest w porównaniu z sąsiednimi Karkonoszami uboższa, brak tu piętra subalpejskiego, a głównym naturalnym typem roślinności jest las [1]. Naturalne obszary bezleśne występują tylko w miejscach ekstremalnych, na złomiskach najwyższych szczytów, na żywych torfowiskach, niektórych mokradłach i naturalnych zbiornikach wodnych [1]. Przed zasiedleniem przez człowieka góry pokrywały w większości jodłowo-bukowe lasy pierwotne z domieszką wiązu górskiego i klonu jaworu, najwyższe położenia zaś klimaksowe bory świerkowe, zachowane dziś tylko we fragmentach [1]. Na północnych stokach zachowały się drzewostany mieszane z przewagą buka, gdzie rosną na przykład miesiącznica trwała, wawrzynek wilczełyko, mlecz alpejski, rzadko lilia złotogłów i vranec jedlový [1]. W resztkach pierwotnych borów świerkowych występują podbiał alpejski, čípek objímavý i narecznica górska [1]. Szczególnym stanowiskiem jest góra Bukovec z podłożem bazaltowym, gdzie rosną zarówno gatunki górskie, oměj šalamounek i goryczka trojeściowa, jak i rośliny ciepłolubne pogórzy, zawilec żółty, rzeżucha cebulkowa, kokorycz pusta i dymnivka bobovitá [1]. Na torfowiskach zachowały się pierwotne zbiorowiska z kosodrzewiną, borówką bagienną, modrzewnicą pospolitą, żurawiną błotną i bażyną czarną [1].
Miejsca w obszarze
Najwyższą górą czeskiej części Gór Izerskich jest Smrk o wysokości 1124 metrów, gdzie według źródła niedawno otwarto nową wieżę widokową i gdzie znajduje się także przejście graniczne do Polski [2]. Drugą najwyższą górą jest Jizera (1122 m), skąd z wierzchołkowego urwiska roztacza się widok na izerski płaskowyż i gdzie droga na szczyt prowadzi przez dawny las pierwotny [2]. W okolicy Jizery znajdują się torfowiska Klečové louky i Na Čihadle oraz bardziej odległa Černá hora [2]. Osada Jizerka łączy rozproszoną zabudowę z miejscami przyrodniczymi, bazaltową górą Bukovec i torfowiskiem Rašeliniště Jizerky [2]. W Hejnicach znajduje się barokowy kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z klasztorem franciszkanów oraz zachowane domy z piętrami o konstrukcji szkieletowej, skąd prowadzą trasy na skalne punkty widokowe Jizerskohorských bučin, Ořešník, Frýdlantské cimbuří i Paličník [2]. Oldřichov v Hájích jest punktem wyjścia do Jizerskohorských bučin i do wsi z zachowaną architekturą ludową; prowadzi stąd ścieżka dydaktyczna Oldřichovské háje a skály przez Lysé skály, Skalní hrad i Špičák [2]. W Jedlovém dole zachowały się stare drzewostany bukowe ze świerkiem i jodłą, doliną rzeczki Jedlová aż do wodospadu prowadzi ścieżka dydaktyczna [2].
Dům přírody
Zarząd Obszaru Chronionego Krajobrazu Jizerské hory prowadzi w miejscowości Oldřichov v Hájích Dům přírody Jizerských hor z ekspozycją zatytułowaną „Jizerky všemi smysly”, która według źródła zapoznaje odwiedzających z przyrodą Gór Izerskich i dostarcza informacji o miejscach turystycznych i wydarzeniach w obszarze [2].