Beroun to miasto w Kraju środkowoczeskim u zbiegu rzek Berounka i Litavka, które powstało jako miasto królewskie pod koniec XIII wieku i było zasiedlone już w czasach prehistorycznych.
Beroun to miasto w Kraju środkowoczeskim, położone w kotlinie Berounská kotlina u zbiegu rzek Berounka i Litavka. Według stron miasta leży na najkrótszym i najłatwiejszym połączeniu między Pragą a Pilznem. [1]
Osadnictwo w czasach prehistorycznych
Według badań przytaczanych przez miasto Berounská kotlina jest nieprzerwanie zamieszkana od co najmniej siedmiu tysięcy lat, czyli od neolitu. Wapienny krajobraz oferował łagodniejszy klimat, dość wody i pożywienia oraz kryjówki dla zwierzyny i ludzi, dlatego należał do najtłoczniejszych obszarów środkowych Czech. Mnogość znalezisk wskazuje, że okolice Berouna były wyjątkowo korzystne do osiedlenia się. [1]
Początki miasta
W XI wieku na lewym brzegu Berounki, która nazywała się wówczas Mže, w miejscu określanym dziś jako U Ovčína w Závodí, powstała osada. Rzekę można było tu najłatwiej przebrnąć, a według dokumentu dla kapituły wyszehradzkiej z 1088 roku osada nazywała się Na Brodě. Prowadził tędy szlak handlowy z Pragi do Pilzna i dalej do Bawarii. Okoliczne wzgórza skrywały rudy żelaza, srebro, złoto i rzadkie kwarcyty. W samym Berounie wydobywano glinę cegielną i garncarską, wapień, kamień budowlany i marmur, a lasy na skraju Křivoklátských hvozdů dostarczały paliwa dla hutnictwa żelaza. [1]
Pierwsza pisemna wiadomość o mieście pochodzi z dokumentu Přemysla Otakara II. z 1265 roku, wydanego dla klasztoru w Ostrovie. Pojawia się w nim łacińska forma nazwy Beroun, Verona. Z łacińskiej nazwy powstała niemiecka forma Bern oraz czeskie Berón, Berún i Beroun. Přemysl Otakar II. wyznaczył miejsce do założenia osady, z której wyrosło miasto. Stało ono na łagodnie nachylonym terenie wyznaczonym przez Městská hora i zbieg obu rzek. [1]
Miasto średniowieczne
Po trzydziestu latach, w których o mieście prawie nie pisano, król Václav II. wydał w 1295 roku dokument dla biskupstwa praskiego. Wynika z niego, że postanowił miasto na nowo zasiedlić i zbudować. W tym czasie powstało historyczne jądro Berouna, którego zasadnicze rysy zachowały się do dziś. Założono również klasztor dominikanów. W 1303 roku mieszczanie otrzymali od Václava II. przywilej, który potwierdził ich własność kilku wsi i dał im prawo kierowania się prawem praskiego Starego Miasta. Beroun stał się tak pod względem prawnym miastem królewskim z własnymi organami, na przykład radą miejską pod przewodnictwem burmistrza, nad którą czuwał sędzia królewski. [1]
Za panowania Karla IV. miasto gospodarczo kwitło i rozwijały się rzemiosła. Mieszkali tu sukiennicy, słodownicy, winiarze, piwowarzy i garncarze. Ich czerwono zabarwiona ceramika z białymi motywami roślinnymi cieszyła się dobrą opinią. Częścią społeczeństwa miejskiego byli także zamożni mieszczanie, często pochodzenia niemieckiego. Ci wraz z zakonem dominikanów na początku wojen husyckich stanęli po stronie cesarza Zikmunda. Cesarz wysłał do miasta załogę czterystu najemników, mimo to Jan Žižka zdobył Beroun w 1421 roku, zburzył klasztor dominikanów i kazał spalić przeciwników kielicha. Miasto następnie przyłączyło się do husyckiego bractwa. Za Jiřego z Poděbrad berounianie stali przy nowym królu i wspierali go także militarnie. [1]
Największy rozkwit osiągnął Beroun według stron miasta za Vladislava Jagellonského. Rozwojowi szkodziły jednak pożary, w których często obracała się w perzynę większość domów. Miasto nawiedzały również powodzie, epidemie i wojenne grabieże. [1]