Czeska instytucja teatralna z czterema zespołami i czterema scenami oraz jej historyczny budynek przy Alei Narodowej w Pradze, otwarty w 1881 roku i po pożarze ponownie w 1883 roku.
Teatr Narodowy w Pradze to czeska instytucja teatralna z siedzibą w Pradze, a zarazem jej historyczny budynek na rogu Alei Narodowej w Pradze i Masarykovo nábřeží.[3][4] Instytucję tworzą cztery zespoły artystyczne (Opera, Dramat, Balet i Laterna magika) oraz cztery sceny: Teatr Narodowy, Opera Państwowa, Teatr Stanów i Nowa Scena.[2] W historycznym budynku grają zespoły opery, dramatu i baletu.[1] W Teatrze Narodowym miało zostać wręczone 3 października 2026 roku 20 nagród Cena Thálie za wybitne występy sceniczne w okresie od 1 lipca 2025 roku do 30 czerwca 2026 roku. [6]
Powstanie i zbiórki
O budowie samodzielnego czeskiego teatru rozmawiali prascy patrioci od jesieni 1844 roku. 29 stycznia 1845 roku František Palacký złożył komitetowi stanowemu czeskiego sejmu wniosek o przywilej na jego założenie i prowadzenie, który udzielono w kwietniu 1845 roku.[1] W kwietniu 1851 roku Komitet na rzecz Utworzenia Czeskiego Teatru Narodowego wezwał do zbiórek publicznych. Z pierwszych wpływów rok później kupił działkę po dawnej solnicy nad brzegiem Wełtawy o powierzchni niecałych 28 arów, której trapezowy kształt utrudniał budowę.[1]
Pierwszy konkurs na projekt odbył się w 1854 roku i wygrał go wiedeński architekt Froehlich, do budowy jednak nie doszło.[4] Na południowej części działki wzniesiono skromny budynek Teatru Tymczasowego, otwarty 18 listopada 1862 roku.[1] Grano w nim przez 21 lat.[3] Z nowego konkursu w 1866 roku zwycięsko wyszedł architekt Josef Zítek.[3][4] Prace budowlane rozpoczęły się w 1867 roku, a 16 maja 1868 roku uroczyście położono kamienie węgielne; wydarzenie stało się ogólnonarodową manifestacją polityczną. W 1877 roku teatr stał pod dachem.[1]
Na budowę wpłacano zbiórki z Czech, Moraw i z zagranicy, wspierała ją szlachta, przedsiębiorcy i gminy. Cesarz Franciszek Józef I ofiarował najpierw 5 tysięcy guldenów, a później kolejne 13 tysięcy, loteria narodowa z 1877 roku przyniosła ponad 238 tysięcy guldenów. Łączne wpływy od 21 sierpnia 1850 roku do 30 czerwca 1884 roku wyniosły 3 204 129 guldenów.[1]
Pożar i ponowne otwarcie
Po raz pierwszy teatr otwarto 11 czerwca 1881 roku z okazji wizyty następcy tronu Rudolfa. Po kolejnych 11 przedstawieniach budynek zamknięto z powodu prac wykończeniowych, a 12 sierpnia 1881 roku wybuchł w nim pożar, który zniszczył miedzianą kopułę, widownię i scenę. Na odbudowę zebrano w ciągu 47 dni milion guldenów.[1] Rozmowy z Josefem Zítkiem zakończyły się niepowodzeniem, a odbudowę powierzono jego uczniowi Josefowi Schulzowi. Włączył on do budowli budynek Teatru Tymczasowego i sąsiednią kamienicę czynszową oraz zmienił widownię dla lepszej widoczności sceny. Teatr otwarto ponownie 18 listopada 1883 roku operą Smetany Libuše.[1]
Budynek
Katalog zabytków Národní památkový ústav podaje, że budynek składa się z trzech części różnego wieku: północnej budowli Zítka z widownią i sceną, części środkowej powstałej z Teatru Tymczasowego oraz południowej przybudówki. Nad widownią i sceną znajduje się czworoboczna kopuła wsparta na stalowej konstrukcji kratownicowej. Piaskowcową fasadę zdobią między innymi rzeźby Apolla i dziewięciu Muz autorstwa Bohuslava Schnircha oraz alegorie Dramatu i Opery autorstwa Josefa Václava Myslbeka.[4] W foyer znajduje się tryptyk Františka Ženíška i cykl lunet Vlast Mikoláša Aleša, kurtynę namalował Vojtěch Hynais.[4]
Bez większych przebudów budynek służył niemal sto lat. 1 kwietnia 1977 roku teatr zamknięto po przedstawieniu Latarni Jiráska i rozpoczął się generalny remont pod kierunkiem architekta Zdeňka Vávry.[1] Jego częścią była dobudowa Nowej Sceny, budynków technicznych i garaży podziemnych.[3] Historyczny budynek został ponownie przekazany publiczności na setną rocznicę otwarcia, 18 listopada 1983 roku, znów przedstawieniem Libuše.[1]
Zespoły
Pierwszym mistrzem baletu teatru był w latach 1882–1884 Václav Reisinger; po nim zespołem kierował Augustin Berger, który prowadził przy teatrze także szkołę baletową.[5] Opera, dramat i balet wystawiają repertuar klasyczny oraz twórczość współczesną krajową i światową, na Nowej Scenie gra głównie Laterna magika.[2]
Strony, które tu odsyłają
- Cena Thálie
- Historyczne centrum Pragi
- Hymn Czech
- Natálie Tichánková
- Petr Nárožný
- Śmierć aktorki Štěpánki Ranošovej
- Trutnov
- Wręczenie Nagrody Thalii Natálii Tichánkovej za rolę Evy Perón
Chronologia
- — Natálie Tichánková z Moravské divadlo Olomouc odebrała w Teatrze Narodowym w Pradze nagrodę Cena Thálie za rolę Evy Perón w musicalu Evita. → Hanácká Drbna iDNES.cz