Częścią wyborów samorządowych 9 i 10 października 2026 roku jest rekordowa liczba 19 lokalnych referendów w sprawie budowy elektrowni wiatrowych w gminach w całych Czechach.

Zdjęcie z publikacji Kladenský deník
Zdjęcie z publikacji Kladenský deník, 28 września 2026

Referenda w sprawie elektrowni wiatrowych podczas wyborów samorządowych 2026 to zespół 19 lokalnych głosowań, które odbywają się równolegle z wyborami do rad gmin 9 i 10 października 2026 roku [1]. W referendach rozstrzyga się o budowie nawet 81 nowych turbin wiatrowych o łącznej mocy 450 megawatów, co według analizy Svazu moderní energetiky odpowiada ponad dwukrotnemu zwiększeniu dotychczasowych mocy wiatrowych w Czechach i produkcji energii elektrycznej dla około 400 000 gospodarstw domowych [1]. W kraju działa około 220 elektrowni wiatrowych o mocy 380 megawatów [1].

Gdzie odbywa się głosowanie

Najwięcej referendów odbywa się w Kraju środkowoczeskim, konkretnie w gminach Petrovice w rejonie Rakovníka, Kačice w rejonie Kladna oraz Petroupim, Soběhrdy i Teplýšovice w rejonie Benešova [1]. Cztery głosowania odbywają się w rejonie Svitav w Kraju pardubickim, w gminach Dětřichov, Kamenná Horka, Mikuleč i Sklené [1]. W rejonie Bruntálu w Kraju morawsko-śląskim głosują mieszkańcy gmin Horní Benešov, Staré Heřminovy i Zátor [1]. W Kraju pilzneńskim referenda odbywają się w gminach Kralovice, Žihle i Měčín, w Kraju południowoczeskim w gminach Radenín i Šebířov w rejonie Tábora [1]. Ponadto głosuje się w gminie Cítoliby w rejonie Loun w Kraju usteckim oraz w gminie Bystré nad Jizerou w rejonie Semil w Kraju libereckim [1].

W gminie Kačice w rejonie Kladna mieszkańcy wcześniej poparli zamiar w ankiecie, gmina zawarła następnie umowę planistyczną z inwestorem NOHO Energy i przygotowuje budowę pięciu elektrowni, których zamierzenie przechodzi procedurę oceny oddziaływania na środowisko [2]. Część mieszkańców sporządziła następnie petycję i zażądała wiążącego referendum, na co rada gminy się zgodziła [1]. Wicewójt Kačic Daniela Veselská powiedziała, że elektrownie wiatrowe mogą „przynieść gminie pieniądze i jednocześnie wzmocnić samowystarczalność energetyczną naszej gminy” [1]. W razie uruchomienia pięciu elektrowni gmina miałaby otrzymać jednorazowo sześć milionów koron, a następnie rocznie 3,5 miliona koron przez czas eksploatacji, a mieszkańcy mieliby mieć także preferencyjne ceny energii elektrycznej [2]. W gminie Petrovice w rejonie Rakovníka powinna według wójta Radka Jelínka powstać jedna elektrownia, a gmina miałaby od inwestora otrzymywać rocznie od 400 000 do 1,5 miliona koron, zależnie od ilości wyprodukowanej energii [2].

Rozwój liczby referendów

Do czasu październikowych głosowań w Czechach odbyło się 84 referenda w sprawie elektrowni wiatrowych, przy czym za budową opowiedziała się mniej więcej jedna trzecia gmin [1]. Podczas gdy w latach 2006–2022 odbywało się rocznie średnio jedno do dwóch takich głosowań, rok 2026 z 30 referendami jest dotąd najwyższy [1]. Po październikowych wyborach łączna liczba referendów w sprawie elektrowni wiatrowych przeprowadzonych w Czechach od 2006 roku ma przekroczyć sto [1]. Referendum jest według ustawy ważne, jeśli weźmie w nim udział co najmniej 35 procent uprawnionych wyborców [2].

Argumenty zwolenników i przeciwników

Ekspert ds. energetyki Martin Ander ze Svazu moderní energetiky powiedział, że dla powodzenia referendum kluczowa jest „otwarta komunikacja inwestora z mieszkańcami od pierwszego dnia”, a oferta gwarantowanej rocznej wpłaty do budżetu gminy i tańszej energii elektrycznej znacznie zmienia postrzeganie projektu [1]. Według Andera elektrownie wiatrowe działają w Czechach już ponad 20 lat, a ich eksploatacja pokazuje, że obawy dotyczące hałasu i wpływu na zdrowie zwierząt się nie potwierdziły [1]. Przeciwnicy zamierzeń natomiast często wskazują obawy o hałas, naruszenie krajobrazu, spadek cen nieruchomości i wpływ na okoliczne ekosystemy, w tym płoszenie ptaków drapieżnych lub likwidację chronionych mrowisk [1].

Obszary przyspieszenia i pytania w referendach

Planowane elektrownie budowane są według Novinky.cz przede wszystkim na otwartym terenie z silnym i stabilnym wiatrem; największy potencjał wiatrowy jest na Wyżynie Czeskomorawskiej, w Niskim Jesioniku i w Rudawach, konkretne lokalizacje ograniczają jednak obszary chronione, odległość od zabudowań i ochrona krajobrazu [3]. Rozwój energetyki wiatrowej mają przyspieszyć obszary przyspieszenia, których wyznaczenie rząd zatwierdził w planie rozwoju terytorialnego; wydawanie pozwoleń na elektrownie wiatrowe i słoneczne ma tam być prostsze i szybsze, lecz państwo po uwagach gmin i innych instytucji znacznie zmniejszyło pierwotnie proponowany zakres [3]. Elektrownie można budować także poza tymi obszarami, inwestorzy nie mogą tam jednak skorzystać z przyspieszonego trybu zezwoleń [3]. Według Kladenský deník w Czechach jest 49 lokalizacji przeznaczonych na elektrownie wiatrowe [2].

Brzmienie pytań w gminach jest różne. W gminie Kačice w rejonie Kladna głosuje się nad tym, czy gmina ma udzielać współdziałania przy przygotowaniu, zezwalaniu lub realizacji budowy elektrowni wiatrowych na swoim obszarze katastralnym [2]. W gminie Petroupim w rejonie Benešova rozstrzyga się, czy gmina ma jako strona postępowania o zezwolenie na zamierzenie zgłaszać sprzeciw wobec lokalizacji i zezwolenia na elektrownie [2]. Mieszkańcy gmin Soběhrdy i Teplýšovice w rejonie Benešova odpowiadają na pytania, czy gmina ma podjąć wszystkie dostępne prawnie kroki, aby na jej terenie nie wyznaczono obszarów przyspieszenia ani nie zezwolono na elektrownie wiatrowe; wszystkie trzy gminy leżą w lokalizacji, gdzie znajduje się obszar przyspieszenia Petroupim [2].

Stanowiska wójtów Kačic i Petrovic

Wójt Kačic Libor Němeček zamierzenie popiera. Według niego budowa źródeł odnawialnych w połączeniu z elektrowniami jądrowymi jest jedyną drogą do uniknięcia emisji z paliw kopalnych. Za korzyść uważa także pieniądze dla gminy i mieszkańców i powiedział, że miejscowi obawiają się ingerencji w krajobraz i hałasu [2].

W gminie Petrovice w rejonie Rakovníka elektrownia według wójta Radka Jelínka nie będzie obciążać gminy poza wrażeniem wizualnym, ponieważ będzie dostatecznie daleko od zabudowy. W okolicy mają powstać kolejne elektrownie, a mieszkańcy Petrovic będą więc zapewne mieli widok na którąś z nich, choć na obszarze katastralnym gminy żadna nie powstanie [2].

Chronologia

Źródła

  1. ČTK / České noviny — 28 września 2026
  2. Kladenský deník — 28 września 2026
  3. Novinky.cz