Izba wyższa Parlamentu Republiki Czeskiej z 81 senatorami wybieranymi na sześć lat; ma siedzibę w Valdštejnský palác w dzielnicy Malá Strana.

Sala posiedzeń Senatu w dawnych stajniach Valdštejnský palác, 2011
Sala posiedzeń Senatu w dawnych stajniach Valdštejnský palác, 2011Fot.: Krokodyl, 2011 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Senat Parlamentu Republiki Czeskiej jest izbą wyższą Parlamentu Republiki Czeskiej. Konstytucja powierza władzę ustawodawczą Parlamentowi, który tworzą Izba Poselska i Senat.[1] Senat liczy 81 senatorów wybieranych na sześć lat, a co dwa lata wybiera się jedną trzecią z nich.[1]

Powstanie i siedziba

Konstytucja Republiki Czeskiej z 16 grudnia 1992 roku weszła w życie 1 stycznia 1993 roku.[1][2] Pierwsze wybory do Senatu odbyły się w 1996 roku. Posiedzenie konstytucyjne Senatu odbyło się 18 grudnia 1996 roku w głównej sali Valdštejnský palác, a pierwszym przewodniczącym Senatu został wybrany Petr Pithart.[2] Senat ma siedzibę w trzech pałacach w dzielnicy Malá Strana w Pradze: Valdštejnský palác, Kolovratský palác i Malý Fürstenberský palác.[2]

Sala terrena w Valdštejnská zahrada, 2021
Sala terrena w Valdštejnská zahrada, 2021Fot.: VitVit, 2021 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Wybory i skład

Senatorowie są wybierani w systemie większościowym, podczas gdy Izba Poselska w systemie proporcjonalnym.[1] Wybrany może zostać obywatel, który ma prawo wyborcze i ukończył 40 lat.[1] Zgodnie z ustawą o regulaminie Senatu Senat reprezentuje na zewnątrz jego przewodniczący, a wicemarszałkowie zastępują go w ustalonej przez niego kolejności. Senat powołuje spośród senatorów komisję organizacyjną, komisję mandatową i immunitetową oraz inne komisje i może powoływać komisje stałe lub doraźne.[3]

Uprawnienia

Projekt ustawy uchwalony przez Izbę Poselską Senat rozpatruje w ciągu 30 dni. Może go przyjąć, odrzucić, zwrócić z poprawkami lub się nim nie zajmować, co ma taki sam skutek jak przyjęcie.[1] Jeżeli Izba Poselska zostanie rozwiązana, Senat przyjmuje w sprawach niecierpiących zwłoki środki ustawodawcze. Nie mogą one dotyczyć ustaw konstytucyjnych, budżetu państwa, ordynacji wyborczej ani umów międzynarodowych.[1] Piętnastu sędziów Sądu Konstytucyjnego mianuje prezydent republiki za zgodą Senatu na dziesięć lat.[1] Senat może za zgodą Izby Poselskiej wnieść przeciwko prezydentowi republiki skargę konstytucyjną do Sądu Konstytucyjnego.[1] Przewodniczący Senatu należy do siedmiu posiadaczy kluczy do Korunní komora, w której przechowywane są České korunovační klenoty.[6]

Wrzesień 2026

W dniu 30 września 2026 roku Senat wyraził zgodę na projekt dotyczący działania żołnierzy za granicą, który obniża maksymalną liczbę żołnierzy wysyłanych do obrony wschodniej flanki NATO z 2000 do 1600.[4] Wybory komunalne i pierwszą turę wyborów do Senatu zarządzono na 9 i 10 października 2026 roku.[5]

Chronologia

  • — Przewodniczący Senatu Miloš Vystrčil (ODS) wręczył srebrne medale pamiątkowe siedemnastu osobistościom, wśród nich ekonomiście Janowi Švejnarowi oraz hokeistom Davidowi Pastrňákowi i Jakubowi Voráčkowi. → ČTK / České noviny ČT24
  • — W Senacie odsłonięto tablicę pamiątkową Václava Havla w 90. rocznicę jego urodzin, a przewodniczący Senatu Miloš Vystrčil powiedział przy tej okazji, że krytyka niemoralnego zachowania władzy, jaką prezentował Havel, pozostaje aktualna także dla dzisiejszych polityków. → FORUM 24 ČTK / České noviny
  • — Z okazji 90. rocznicy urodzin Václava Havla w Pradze i innych miastach odbywają się wydarzenia kulturalne i debaty; w Senacie oraz na domu w Dejvicach, w którym Havel mieszkał w latach 70., mają zostać odsłonięte tablice pamiątkowe. → ČTK / České noviny Pražský deník
  • — Organ nadzorczy Úřad pro dohled nad hospodařením politických stran a politických hnutí poinformował, że 20 ugrupowań kandydujących do Senatu nie złożyło w terminie list darczyńców kampanii; 18 z nich zrobiło to później, Koruna Česká i rEvoluce jeszcze nie. → FORUM 24 Novinky.cz
  • — Przed wyborami komunalnymi i do Senatu 9 i 10 października dzielnica Ostrava-Poruba ostrzegła, że część wyborców otrzymała błędne karty do głosowania, i wezwała do ich sprawdzenia; prawidłowe karty można odebrać w urzędzie lub w lokalu wyborczym. → iDNES.cz Deník: Moravskoslezský kraj

Strony, które tu odsyłają

Źródła

  1. Zákony pro lidi
  2. Senát Parlamentu České republiky
  3. Zákony pro lidi
  4. ČTK / České noviny — 30 września 2026
  5. ČTK / České noviny — 28 września 2026
  6. ČTK / České noviny — 19 września 2026