Miasto statutarne i metropolia Kraju pilzneńskiego u zbiegu czterech rzek, założone około 1295 roku przez króla Wacława II.

Plac Republiki z domami po stronie południowej
Plac Republiki z domami po stronie południowejFot. Txllxt TxllxT, 2011 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Miasto statutarne Pilzno na zachodzie Czech jest siedzibą Kraju pilzneńskiego.[1] Zbiegają się w nim Radbuza, Úhlava, Úslava i Mže, które dalej płyną jako Berounka. Miasto ma powierzchnię 13 767 ha i dzieli się na dziesięć obwodów miejskich.[1] Na dzień 1 stycznia 2026 roku Pilzno liczyło według Český statistický úřad 187 863 mieszkańców.[3] Jest czwartym co do wielkości miastem Republiki Czeskiej.[1]

Początki

Pierwsza wzmianka o grodzie Plzeň, dzisiejszym Starý Plzenec, pochodzi z 976 roku.[2] Miasto Nová Plzeň powstało na rozkaz króla Wacława II około 1295 roku. Lokator Jindřich wytyczył obszar około 20 ha z prostokątną siatką 15 ulic i rynkiem.[2] Pilzno leżało na skrzyżowaniu dróg do Norymbergi i Ratyzbony i szybko stało się ośrodkiem handlowym. W XIV wieku miało około 290 domów i 3000 mieszkańców i było po Pradze i Kutnej Horze trzecim co do wielkości miastem Czech.[2] Najstarsza pisemna wzmianka o browarze w Pilznie pochodzi z 1307 roku. Jan Luksemburski potwierdził miastu w 1320 roku prawa uzyskane od Wacława II.[2]

Łaźnie miejskie w Pilznie na pocztówce z 1932 roku
Łaźnie miejskie w Pilznie na pocztówce z 1932 rokuFot. nieznany autor, 1932 · domena publiczna · Wikimedia Commons

Dzieje

W listopadzie 1419 roku kaznodzieja Václav Koranda sprowadził do miasta husytów na czele z Janem Žižką. W marcu 1420 roku husyci odeszli do Taboru, a Pilzno trwale przechyliło się na stronę katolicką. Wojska husyckie oblegały je następnie w latach 1421, 1427, 1431 oraz 1433–1434.[2] W 1434 roku Zygmunt Luksemburski wydał dla Pilzna złotą bullę, która zwolniła mieszkańców od królewskiej daniny, ceł i myt.[2] W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XV wieku działała w Pilznie pierwsza drukarnia w Czechach.[2] W latach 1599–1600 przebywał w mieście cesarz Rudolf II, który uciekł tu przed morem. W 1618 roku wojska Ernesta Mansfelda zdobyły Pilzno militarnie po raz pierwszy w dziejach.[2]

W 1842 roku zaczął warzyć piwo Měšťanský pivovar. W 1859 roku powstała Waldsteinova strojírna, którą w 1869 roku kupił Emil Škoda.[2] Kolej połączyła Pilzno w 1861 roku z Furth im Wald, a w 1862 roku z Pragą. W 1899 roku zaczął kursować tramwaj elektryczny, który zbudował František Křižík.[2] Przez przyłączenie Doubravki, Doudlevců, Lobz i Skvrňan powstało w 1924 roku tzw. Wielkie Pilzno ze 108 023 mieszkańcami.[2] Podczas jedenastu nalotów w latach 1942–1945 zginęło około 926 osób. Po powstaniu mieszkańców 5 maja 1945 roku do miasta wjechała 6 maja armia amerykańska.[2] Demonstrację przeciwko reformie walutowej 1 czerwca 1953 roku stłumiły siły bezpieczeństwa i armia.[2]

Instytucje i kultura

Wydział Lekarski Univerzita Karlova został w Pilznie utworzony w 1945 roku. W 1991 roku powstał Uniwersytet Zachodnioczeski, a w 1993 roku biskupstwo pilzneńskie.[2] Budynek dzisiejszego Divadlo J. K. Tyla v Plzni otwarto 27 września 1902 roku Libuszą Smetany. W 2014 roku dobudowano do niego Nové divadlo, pierwszy teatr w Czechach zbudowany po 1989 roku.[2] W 2015 roku Pilzno było Europejską Stolicą Kultury.[2]

Strony, które tu odsyłają

Chronologia

  • — Pilzno zakończyło odnowę Lochotínský park, która rozpoczęła się w 2014 roku i kosztowała 90 mln koron. Deník: Plzeňský kraj Deník: Plzeňský kraj
  • — Krajský soud v Plzni skazał dwudziestodziewięcioletniego mężczyznę za pijaństwo na osiem lat więzienia za dźgnięcie brata i ojca w listopadzie 2024 roku, z zastrzeżeniem, że po odbyciu kary zostanie umieszczony w detencji zabezpieczającej; wyrok jest nieprawomocny. → Novinky.cz iDNES.cz

Źródła

  1. Statutární město Plzeň (plzen.eu)
  2. Statutární město Plzeň (plzen.eu)
  3. Český statistický úřad, Krajská správa v Plzni —