Kraj na północnym zachodzie Czech z siedzibą w Uściu nad Łabą, z 7 powiatami i 805 943 mieszkańcami według stanu na 31 grudnia 2025; leży w nim najniżej położone miejsce kraju.

Pravčická brána w Czeskiej Szwajcarii
Pravčická brána w Czeskiej SzwajcariiZdjęcie: Pudelek, 2016 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kraj ustecki to kraj na północnym zachodzie Republiki Czeskiej. Siedzibą kraju i zarazem jego największą gminą jest Uście nad Łabą.[1]

Położenie i obszar

Północno-zachodnią granicę kraju stanowi granica państwowa z Niemcami, konkretnie z krajem związkowym Saksonia.[1] Na północnym wschodzie kraj sąsiaduje z Krajem liberecki, na zachodzie z Krajem karlowarskim, a na krótkim odcinku z Krajem pilzneńskim, na południowym wschodzie z Krajem środkowoczeskim.[1] Powierzchnia kraju wynosi 5 339 km², czyli 6,8 % terytorium państwa. Grunty rolne zajmują ponad 51 % obszaru, lasy blisko 31 %, a powierzchnie wodne 2 %.[1]

Mírové náměstí w Litomierzycach z ratuszem i kościołem Kostel Všech svatých
Mírové náměstí w Litomierzycach z ratuszem i kościołem Kostel Všech svatýchZdjęcie: VitVit, 2022 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Przyroda

Wzdłuż granicy z Niemcami ciągną się Góry Kruszcowe, Góry Połabskie i Góry Łużyckie.[1] Na południowym wschodzie rozciągają się równiny Czeskiego Płaskowyżu Kredowego, z których wznosi się góra Říp, oraz wulkaniczne Czeskie Średniogórze z najwyższym szczytem Milešovka.[1] Najwyżej położony punkt kraju (1 231 m n.p.m.) leży na granicy z Krajem karlowarskim pod szczytem Klínovec. Najniższym punktem jest lustro wody Łaby koło Hřenska (115 m n.p.m.), które jest zarazem najniżej położonym miejscem Republiki Czeskiej.[1] Główną rzeką jest Łaba, do której na obszarze kraju wpływają z lewej strony Ohrza i Bilina, a z prawej Ploučnice i Kamenice.[1] Największą powierzchnią wodną jest Zbiornik Nechranice na Ohrzy.[1] W kraju leży Park Narodowy Czeska Szwajcaria o powierzchni 7 928 ha, utworzony w 1999 roku, z Pravčická brána, oraz obszary chronionego krajobrazu Czeskie Średniogórze i Góry Połabskie.[1]

Ludność i powiaty

Na 31 grudnia 2025 roku kraj liczył 805 943 mieszkańców i był piątym pod względem liczby ludności krajem w Czechach.[2] Kraj tworzy siedem powiatów: Děčín, Chomutov, Litomierzyce, Louny, Most, Teplice i Uście nad Łabą. Dzieli się na 354 gminy, z których 59 ma status miasta.[1] Od 1 stycznia 2003 roku w kraju jest 16 obwodów administracyjnych gmin z rozszerzonym zakresem działania.[1] Najgęściej zaludniona jest podkrusznogórskie zagłębie węgla brunatnego, rzadziej zaludnione są Góry Kruszcowe oraz powiaty Louny i Litomierzyce.[1]

Powstanie

Kraj powstał 1 stycznia 2000 roku na podstawie ustawy konstytucyjnej nr 347/1997 Dz.U. jako jedna z 14 wyższych jednostek samorządu terytorialnego; jego nazwa pochodzi od siedziby.[3] W 2016 roku w związku z ustaleniem granic powiatów wojskowych skorygowano granicę kraju z Krajem karlowarskim.[3] W europejskiej klasyfikacji statystycznej kraj tworzy wraz z Krajem karlowarskim region spójności Północny Zachód.[4]

Gospodarka

Gospodarka kraju jest historycznie związana ze złożami węgla brunatnego zalegającymi płytko pod powierzchnią w zagłębiu pod stokami Gór Kruszcowych między Uściem nad Łabą a Kadaní.[1] W podgórzu Gór Kruszcowych koncentruje się energetyka, wydobycie węgla, budowa maszyn oraz przemysł chemiczny i szklarski.[1] Okolice Litomierzyc i Louny produkują chmiel i warzywa, a rejony sadownicze w dolinie górnej Łaby i dorzeczu Ohrzy nazywane są Ogrodem Czech.[1] Łaba jest najważniejszą drogą wodną w Republice Czeskiej i umożliwia żeglugę aż do Hamburga.[1]

Zabytki

Do miejskich rezerwatów zabytków w kraju należą Litomierzyce, Úštěk i Terezín.[1] Do zabytków kraju zalicza się romańska rotunda na Řípie, gotycki kościół w Moście, barokowy Zámek Duchcov, klasztory w Oseku i Doksanach oraz zamki Ploskovice i Libochovice.[1]

Strony, które tu odsyłają

Źródła

  1. Český statistický úřad, Krajská správa v Ústí nad Labem
  2. Český statistický úřad
  3. Český statistický úřad (Statistika&My)
  4. Český statistický úřad