Praha hlavní nádraží to największy dworzec pasażerski w Czechach, położony w centrum Pragi niedaleko Placu Wacława; jego zabytkowy budynek należy do ważnych budowli secesyjnych.
.jpg)
Praha hlavní nádraží jest spośród dworców pasażerskich w kraju największy, a w Pradze najważniejszy. Stoi w pobliżu Placu Wacława, gdzie stykają się Nové Město, Vinohrady i Žižkov.[1] Jego zabytkowy budynek z halą nad torowiskiem zalicza się do największych zabytków secesji w kraju.[1]
Historia
Pierwszy dworzec nosił imię cesarza Franciszka Józefa. W 1871 roku zbudowali go w stylu neorenesansowym Vojtěch Ignác Ullmann i Antonín Barvitius. Budynek z dwiema wieżami z zegarami miał 150 metrów długości. Ze względu na wygląd wkrótce otrzymał miano dworca zamkowego, ale przestał wystarczać pod względem przepustowości, dlatego na przełomie wieków ogłoszono publiczny konkurs na przebudowę.[1]
Konkurs wygrał architekt Josef Fanta. Budowa trwała w latach 1901–1909, a dworzec przebudowywano przy pełnym ruchu.[1][2] W latach 1972–1977 przeprowadzono gruntowną modernizację połączoną z dobudowaniem nowej hali odpraw. Łączy się ona z zabytkowym budynkiem, torowiskiem, parkingiem na dachu i stacją metra Hlavní nádraží na linii C metra.[1] Podróżni byli odprawiani w zabytkowym budynku do lipca 1977 roku, kiedy otwarto nową halę podziemną.[2]
Kolejna całkowita rekonstrukcja trwała w latach 2006–2017, a prowadziła ją włoska firma Grandi Stazioni. Obejmowała podziemną halę odpraw, środkową część secesyjnego budynku i nowe oszklenie zabytkowej hali nad peronami. Hala podziemna ma od tego czasu dwie kondygnacje ze sklepami, restauracjami, kasami i poczekalniami.[1]
Wygląd budynku
Fanta zaprojektował halę zbiorczą według zasad secesji jako centralny pawilon z półkolistą zamkniętą przestrzenią, w której mieściły się kasy i wejścia na perony. W tej przestrzeni znajduje się dziś kawiarnia. Fasadę wejściową tworzy duże okno w kształcie łuku, a od środka rozchodzą się dwa skrzydła zakończone trzykondygnacyjnymi budynkami.[1]
Całość uzupełniają cztery wieże. Dwie wyznaczają krawędzie centralnego westybulu, a ich szczyty mają formę szklanych kul ziemskich. Dwie kolejne stoją na skrzydłach, niosą zegary, a południowa z nich jest ozdobiona skrzydlatym kołem, symbolem kolei. Kopułę nad główną częścią zdobią motywy secesyjne i rzeźby przedstawiające czeskie miasta, których autorami są Stanislav Sucharda i Ladislav Šaloun.[1]
Budynek Fanty dzisiaj
Budynek dworcowy Josefa Fanty jest dominantą dworca. Od 2012 roku trwa w nim stopniowa rekonstrukcja, która ma przywrócić budynkowi pierwotny wygląd i dodać mu nowe funkcje.[2] W 2021 roku rozpoczęła się całkowita odnowa wnętrz obiektu chronionego jako zabytek, która nawiązała do remontu fasady i dachu. Według planów budynek ma zostać połączony z nową halą odpraw i przejściami podziemnymi nowymi schodami ruchomymi i klatkami schodowymi. Przestrzenie publiczne mają być remontowane we współpracy z organami ochrony zabytków tak, aby jak najbardziej zbliżyć je do pierwotnej postaci.[2]
Rekonstrukcja wnętrz przebiega w dwóch etapach. Pierwszy etap obejmował sale kulturalne w części północnej i sąsiednie pomieszczenia na pierwszym piętrze i w antresoli, drugi dotyczy wyższych pięter i części południowej. Odnowione pomieszczenia reprezentacyjne części północnej są od początku 2024 roku dostępne podczas zwiedzania z przewodnikiem i wydarzeń kulturalnych i można je wynająć.[2]
Informacje praktyczne
Według strony Prague City Tourism przestrzenie dla podróżnych działają codziennie od 3:30 do 1:15, a poczekalnia od 6:00 do 22:30. Dworzec jest bez barier, łącznie z toaletami. Na stacji są restauracje, bufet, fast food, kantor, bankomat i skrytki bagażowe na końcu hali wejściowej.[1] Ta sama strona podaje linie tramwajowe 5, 9, 15 i 26 oraz linię C metra. Autobusy Airport Express zatrzymują się przed budynkiem i na Letiště Václava Havla Praha jadą około 30 minut.[1] Dane odpowiadają stanowi według wskazanej strony i należy je tam zweryfikować.