Vinohrady są dzielnicą i obrębem ewidencyjnym w Pradze o powierzchni 3,79 km². Z tego obszaru 55% leży w Pradze 2.[1] Do 1960 roku teren nosił nazwę Královské Vinohrady, następnie został administracyjnie podzielony między pięć dzielnic miejskich, zwłaszcza Pragę 2, Pragę 3 i Pragę 10, a niewielkie części sięgają także Pragi 1 i Pragi 4.[1]
Historia terenu i powstanie winnic
Pierwsza pisemna wzmianka o uprawie winorośli w Pradze pochodzi z 1197 roku.[1] Decydującą przemianę przeszedł obszar dzisiejszych Vinohrad i Žižkova za panowania Karola IV. Wcześniej cystersi miejscami uprawiali tu winorośl, lecz teren ograniczony górą Vítkov, osadami Nusle i Vršovice, Rybníkiem, Chudobicami, Poříčím i Olšanami był poza tym pozbawiony osad.[2]
Karol IV nakazał w 1348 roku sadzenie winnic i ogrodów wokół praskich miast i sprowadził szlachetną winorośl z Austrii i Burgundii.[2] Dnia 16 lutego 1358 roku wydał rozporządzenie, zgodnie z którym ludzie mieli obsadzać winoroślą wszystkie wzgórza w promieniu trzech mil wokół Pragi. Właściciele gruntów mieli obsadzić winoroślą nieurodzajną część swojej posiadłości i rozpocząć przygotowania w ciągu czternastu dni. Nowo powstający winiarze zostali na dwanaście lat zwolnieni z dziesięciny, a na zawsze z ungeltu i podatków.[1][2]
Powstanie samodzielnej gminy i jej nazwy
Rozporządzeniem gubernialnym z 13 czerwca 1849 roku zagrody za bramami Slepá, Žitná, Koňská, Horská i Poříčská połączono w samodzielną gminę Vinohrady.[2] Od 1867 roku gmina na mocy decyzji z 7 stycznia nosiła nazwę Královská Vinohradská obec. Ówczesny kronikarz zapisał, że nazwa miała przypominać „najsławniejszy i zarazem najpiękniejszy okres dziejów czeskich”, czyli czasy Karola IV.[2]
Do podziału gminy na Vinohrady I i Vinohrady II doszło 16 lipca 1875 roku. Dnia 7 sierpnia 1877 roku Ministerstvo vnitra ČR na wniosek burmistrza Karla Hartiga zezwoliło, by Vinohrady I przyjęły nazwę Žižkov, a Vinohrady II zachowały dawną nazwę Královské Vinohrady.[2] Według innej osi czasu encyklopedii Pragi 2 gmina uzyskała samodzielność przez oddzielenie części północnej i powstanie odrębnego Žižkova już w 1875 roku.[1]
Dnia 26 września 1879 roku Královské Vinohrady podniesiono do rangi miasta. Rada Vinohrad po oddzieleniu Žižkova zajęła się zapewnieniem własnych spraw gminnych, zaraz po pierwszym posiedzeniu postanowiła utworzyć szkołę, ratusz i inne urzędy i zachowała nazwę Královské Vinohrady.[1]
Rozwój zabudowy i powstanie Wielkiej Pragi
Od lat 80. XIX wieku do lat 20. XX wieku na Královských Vinohradech trwał szeroki ruch budowlany. W 1913 roku w 1682 domach na Vinohradach mieszkało ponad 84 000 mieszkańców.[1] Do 1882 roku zbudowano wodociąg w Podolí, który zaopatrywał gospodarstwa domowe Vinohrad w wodę, a w 1897 roku uruchomiono tramwaj elektryczny prowadzony przez teren Vinohrad.[1] W tym czasie wyrósł tu kamienny teatr, Národní dům, neogotycki kościół św. Ludmiły, szereg szkół, sady i nowoczesny szpital.[1]
Na podstawie ustawy przyjętej w 1920 roku z dniem 1 stycznia 1922 roku powstała Wielka Praga, w której Královské Vinohrady stały się największą częścią.[1]
Podział w 1960 roku i obecna pozycja
Od 1960 roku Vinohrady są podzielone między dzielnice Praga 2, Praga 3 i Praga 10, a niewielkie części leżą także w Pradze 1 i Pradze 4.[1] Vinohrady wraz z Žižkovem i Vršovicami należą od 1993 roku do miejskiej strefy zabytkowej.[1]
Herb
Na początku 1890 roku cesarz Franciszek Józef I nadał miastu Královské Vinohrady przywileje herbowe. Herb przedstawia srebrne mury z bramą i złotymi krenelażami na zielonej murawie, na murach stoi postać świętego Wacława trzymającego winną latorośl z kiścią. Według legend święty ten osobiście przygotowywał wino mszalne.[1]