Najwyższy organ sądowy Republiki Czeskiej w sprawach sądownictwa administracyjnego z siedzibą w Brnie; w obecnej postaci działa od 1 stycznia 2003 roku.

Budynek Najwyższego Sądu Administracyjnego przy Moravské náměstí w Brnie, 2015
Budynek Najwyższego Sądu Administracyjnego przy Moravské náměstí w Brnie, 2015Zdjęcie: VitVit, 2015 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Najwyższy Sąd Administracyjny jest najwyższym organem sądowym Republiki Czeskiej w sprawach sądownictwa administracyjnego.[2] Konstytucja zalicza go do systemu sądów obok Sądu Najwyższego oraz sądów wyższych, krajowych i rejonowych.[1] Ma siedzibę w Brnie.[3]

Poprzednik w latach 1918–1952

Republika Czechosłowacka przejęła instytucję Najwyższego Sądu Administracyjnego jedną ze swoich pierwszych ustaw, nr 3/1918 Sb. z. a n. Pierwszym prezesem sądu był Ferdinand Pantůček, a po jego śmierci w 1925 roku prezesem został mianowany Emil Hácha.[3] Liczba sędziów wzrosła z początkowych 26 do około pięćdziesięciu.[3] Ustawą nr 166/1949 Sb. siedzibę sądu przeniesiono do Bratysławy. Sąd działał tam do końca 1952 roku, a następnie sądownictwo administracyjne zniosła ustawa konstytucyjna nr 64/1952 Sb.[3]

Odnowienie w 2003 roku

Konstytucja z 1993 roku przywróciła Najwyższy Sąd Administracyjny artykułem 91, faktycznie został on jednak utworzony dopiero dziesięć lat później.[1][3] Sąd Konstytucyjny orzeczeniem z 27 czerwca 2001 roku uchylił ze skutkiem od 1 stycznia 2003 roku piątą część kodeksu postępowania cywilnego o sądownictwie administracyjnym.[3] Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 21 marca 2002 roku weszła w życie 1 stycznia 2003 roku.[2] Siedzibę sądu, odmiennie niż w projekcie rządowym, umieszczono w Brnie.[3] Na prezesa nowo utworzonego sądu prezydent Václav Havel mianował w styczniu 2003 roku Josefa Baxę.[4] Sąd zaczynał z 13 sędziami, a na koniec 2003 roku miał ich 22.[3] Od 1 września 2006 roku mieści się w zespole trzech pierwotnie samodzielnych domów przy Moravské náměstí 6, dokąd przeniósł się z wynajmowanych pomieszczeń przy Masarykova ulice. Rdzeniem zespołu jest dom pałacowy zbudowany w latach 1869–1871 przez brneńskiego budowniczego Moritza Kellnera.[3]

Kompetencje i kierownictwo

Sądy administracyjne rozstrzygają między innymi w sprawach skarg na decyzje organów administracji publicznej, o ochronie przed bezczynnością organu administracyjnego, o ochronie przed jego bezprawną ingerencją oraz w sprawach skarg kompetencyjnych.[2] Najwyższy Sąd Administracyjny zapewnia jednolitość i zgodność z prawem ich orzekania, rozstrzygając skargi kasacyjne oraz śledząc i oceniając ich prawomocne orzeczenia.[2] Składa się z prezesa, wiceprezesa, przewodniczących kolegiów, przewodniczących składów orzekających i innych sędziów.[2] Od 2008 roku jest sądem dyscyplinarnym w sprawach sędziów i prokuratorów, od 2009 roku także komorników.[3] Josefa Baxę zastąpił w 2018 roku Michal Mazanec. W dniu 2 lutego 2022 roku prezydent republiki mianował prezesem sądu Karela Šimkę.[3]

Wrzesień 2026

Pod koniec września 2026 roku sąd opublikował wyrok, którym uwzględnił skargę kasacyjną odwołanego dziekana Katolická teologická fakulta Univerzity Karlovy. Zgodnością jego odwołania z prawem musi się ponownie zająć Městský soud v Praze.[6] Sąd opublikował także wyrok, którym oddalił skargę kasacyjną rosyjskiego Podnik pro správu majetku v zahraničí na zamrożenie 61 nieruchomości w Czechach. W lipcu 2026 roku przedsiębiorstwo nie odniosło sukcesu przed sądem także ze skargami na zablokowanie czeskiego rachunku bankowego i jednej nieruchomości w Pradze-Bubeneču. [7] Przedsiębiorstwo zostało wpisane na listę sankcyjną decyzją rządu ówczesnego premiera Petra Fiali w listopadzie 2023 roku, a środek nie dotyczy misji dyplomatycznych, na przykład ambasady czy rezydencji ambasadora. [7] Zamrożone nieruchomości będące własnością Federacji Rosyjskiej leżą w Pradze, Brnie, Karlowych Warach, Vlkančicach i Jevanach. [7] Zdaniem sądu wystarczy wykazać, że podmiot objęty sankcjami ma możliwość kontrolowania majątku.[5] Według dziennika Deník sąd potwierdził także ostatecznie, że Ministerstvo dopravy České republiky w 2022 roku popełniło błąd, wyłączając stowarzyszenie Děti Země z postępowania odwoławczego dotyczącego odcinka D1106 Autostrady D11. [8]

Kronika

  • — Najwyższy Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Jaroslava Brože; o jego odwołaniu ze stanowiska dziekana Katolická teologická fakulta Univerzity Karlovy musi ponownie rozstrzygnąć Městský soud v Praze. → ČTK / České noviny iROZHLAS

Strony, które tu odsyłają

Źródła

  1. Zákony pro lidi
  2. Zákony pro lidi
  3. Nejvyšší správní soud
  4. Česká justice —
  5. ČTK / České noviny — 30 września 2026
  6. ČTK / České noviny — 29 września 2026
  7. Seznam Zprávy — 30 września 2026
  8. Deník: Královéhradecký kraj — 30 września 2026