Uměleckoprůmyslové museum v Praze to instytucja zajmująca się rzemiosłem artystycznym, sztuką użytkową i designem, mieszcząca się we własnym budynku na skraju praskiego Josefova.
Uměleckoprůmyslové museum v Praze gromadzi, opracowuje i przechowuje przedmioty rzemiosła artystycznego, sztuki użytkowej i designu. Według własnej prezentacji muzeum dąży do tego, aby stać się miejscem edukacji łączącym sztukę użytkową z architekturą i dyscyplinami plastycznymi [1].
Powstanie i początki
Założenie muzeum przygotowała Izba Handlowa i Przemysłowa, która w 1875 roku udostępniła stałą wystawę wyrobów rzemieślniczych w budynku dzisiejszego Platýzu przy Alei Narodowej w Pradze [1]. Impuls do tworzenia takich zbiorów wiązał się z obawą przed upadkiem produkcji ręcznej w czasach rozwijającej się wielkoseryjnej produkcji maszynowej [1]. Česká spořitelna udostępniła izbie sale wystawowe w nowo otwartym Rudolfinum, dzięki czemu w lutym 1885 roku muzeum faktycznie powstało i rozpoczęło działalność pierwszą regularną wystawą [1]. W 1886 roku otwarto pierwszą stałą ekspozycję, rok później bibliotekę z czytelnią [1].
Budynek
Stan surowy własnego budynku muzeum powstał w latach 1897–1898 według projektu architekta Josefa Schulza w stylu neorenesansowym z francuskimi wzorami [1]. Działka pod budowę leżała między starym cmentarzem żydowskim a ulicą Sanytrova na skraju Josefova, prace budowlane wykonała firma Schlaffer i Hübschamnn [1]. Nad wykończeniem wnętrz pracowano do 1900 roku, kiedy otwarto pierwsze piętro ze zbiorami oraz bibliotekę publiczną [1]. Fasadę główną budynku zdobią płaskorzeźby z godłami rzemiosł autorstwa Antonína Poppa i Bohuslava Schnircha; na pierwszym piętrze przedstawiono rzemiosła takie jak koszykarstwo, złotnictwo, ślusarstwo, koronkarstwo, tkactwo, cynowanie, platnerstwo i ludwisarstwo, na drugim piętrze kartusze z herbami miast związanych z rzemiosłem artystycznym [1]. Wystrój wnętrz zaprojektował Josef Schulz [1].
Mecenasi i zbiory
Do mecenasów muzeum należeli prezes Izby Handlowej i Przemysłowej Bohumil Bondy, były przewodniczący kuratorium Václav Němec oraz radca cesarski Josef Wohanka [1]. Kolekcjoner Vojtěch Lanna podarował muzeum połowę swojej kolekcji szkła, dzięki czemu muzeum dysponuje dziś ciągiem rozwojowym przedmiotów szklarskich od starożytności po współczesność; według muzeum jest to jedna z największych kolekcji szkła na świecie [1].
Dyrektorzy
Pierwszym kustoszem i dyrektorem muzeum był historyk sztuki Karel Chytil, który uczestniczył także w pracach komisji ds. spisu zabytków Pragi i w tworzeniu początków ochrony zabytków w Czechach [1]. Po nim krótko kierował muzeum historyk sztuki i kultury książki František Adolf Borovský, następnie funkcję objęli František Xaver Jiřík i Karel Herain, który zaangażował się we wspieranie czechosłowackiego designu i sztuki użytkowej [1].
Wiek dwudziesty i dzisiejsza pozycja
W czasie okupacji niemieckiej budynek zajęła firma lotnicza Junkers, a zbiory muzeum zdeponowano w różnych miejscach na wsi oraz w Muzeum Narodowym [1]. W 1949 roku muzeum zostało upaństwowione [1]. W latach 1959–1969 było połączone z Galerią Narodową w Pradze, a od 1970 roku działa ponownie jako samodzielna instytucja podległa ministerstwu kultury [1].