Vojenský historický ústav Praha to praska instytucja zajmująca się historią wojskowości, wywodząca się z instytucji Památník odboje z 1919 roku oraz Památník osvobození na wzgórzu Vítkov.
Vojenský historický ústav Praha to praska instytucja muzealna i naukowa zajmująca się dziejami wojskowości. Jej strona internetowa opisuje rozwój instytucji od placówek okresu międzywojennego, które powstały po 1918 roku i miały siedzibę w kompleksie u podnóża wzgórza Vítkov.[1]
Poprzednicy po 1918 roku
Po powstaniu Czechosłowacji jej przedstawiciele z prezydentem T. G. Masarykiem na czele dostrzegali potrzebę rozwijania tradycji politycznych i wojskowych oraz opracowania ich naukowo i w ekspozycji muzealnej. Już w 1919 roku przy ministerstwie obrony narodowej powstał Památník odboje jako organ doradczy do gromadzenia pamiątek po ruchu oporu z czasów I wojny światowej. Wraz z rozrostem zbiorów, zwłaszcza po powrocie legionistów z Rosji, przekształcił się w wydział ministerstwa, a następnie w samodzielny Archiv legií.[1]
Archiv znalazł tymczasowe schronienie w budynku Muzeum Narodowego. Zbiory rozmieszczono prowizorycznie na zamku Troja, w letnim pałacu Hvězda i przy ulicy Trojická. W 1919 roku powstał także Archiv národního osvobození, rok później Vojenský archiv i Vojenské muzeum, które gromadziło pamiątki z okresu sprzed 1914 roku.[1]
Památník osvobození
28 października 1929 roku te instytucje połączono w instytut naukowy Památník osvobození. Miał on siedzibę w nowo wzniesionym kompleksie budynków u podnóża Vítkova, tylko część zbiorów wojskowo-historycznych pozostała w Invalidovnie w Karlínie. W okresie międzywojennym kierował nim generał Rudolf Medek.[1] Kompleks zbudowano w latach 1927–1929 według projektu architekta Jana Zázvorki, byłego legionisty.[1]
Na szczycie Vítkova w tym samym czasie powstawał Pantheon národního osvobození, przed którym miał stanąć pomnik konny Jana Žižki z Trocnova autorstwa Bohumila Kafki. Otwarcie planowane na 28 października 1938 roku nie doszło z powodu sytuacji politycznej do skutku; obiekt ukończono i otwarto dopiero w 1950 roku z innym przeznaczeniem.[1]
Według strony instytutu Památník osvobození istniał tylko około dziesięciu lat. Skupiał się na odbiorcach z szerokiej publiczności, na działalności muzealnej i wydawniczej oraz na nowoczesnych trendach wojskowego muzealnictwa i badań historycznych. Pod koniec lat trzydziestych umacniał uczucia patriotyczne przez odwołanie do narodowego ruchu oporu z lat 1914–1918.[1]
W czasie okupacji
Po okupacji ziem czeskich w 1939 roku Památník osvobození uznano za nośnik tak zwanej ideologii legionowej. Jako część likwidowanego ministerstwa cały kompleks ogłoszono własnością niemieckiego Wehrmachtu. W sierpniu 1939 roku kompleks zajęło gestapo i umieściło w nim urząd zwany Kriegswissenschaftliche Verbindungstelle, którego częścią był wydział do spraw utworzenia niemieckiego Muzeum Wojska (Heeresmuseum Prag).[1]