Kraj w północno-wschodnich Czechach z siedzibą w Hradcu Králové, przy granicy z Polską; leżą w nim Karkonosze ze Śnieżką, najwyższą górą Czech.
Kraj hradecki jest jednostką wyższego szczebla terytorialnej samorządności w północno-wschodniej części Czech. Siedzibą kraju jest Hradec Králové, oddalony od Pragi o 116 km.[1] Według Český statistický úřad (ČSÚ) kraj liczył 31 grudnia 2025 roku łącznie 554 668 mieszkańców.[5]
Położenie i sąsiedzi
Ponad jedną trzecią granicy kraju stanowi granica państwowa z Polską o długości około 208 km. Spośród czeskich krajów sąsiaduje z Krajem libereckim, Krajem pardubickim i Krajem środkowoczeskim. Z Krajem libereckim i Krajem pardubickim tworzy region spójności Severovýchod.[1]
Przyroda
Na północy i północnym wschodzie rozciągają się Karkonosze i Góry Orlickie. Pomiędzy nimi leży Broumovský výběžek ze skalnymi miastami, do których należą Adršpašské skály, Teplické skály i Broumovské stěny. Na południe i południowy zachód teren opada ku Nizinie Połabskiej.[1] Najwyższym punktem kraju i całych Czech jest Śnieżka (1603 m n.p.m.), najniższy punkt leży na poziomie lustra wody Cidliny w powiecie Hradec Králové na wysokości 202 m n.p.m. Różnica wysokości 1401 m jest największa ze wszystkich krajów.[1] Główną rzeką jest Łaba z dopływami Orlicí i Metují; do dorzecza Odry należy tylko skraj Broumovskiego výběžku.[1]
Obszary szczególnie chronione zajmują ponad jedną piątą powierzchni kraju. W powiecie Trutnov leży część Krkonošský národní park, ponadto na teren kraju zachodzą obszary chronionego krajobrazu Broumovsko, Czeski Raj i Góry Orlickie.[1]
Powierzchnia, ludność i podział
Powierzchnia kraju wynosi 4759 km², czyli około 6 % terytorium Czech; wśród krajów zajmuje dziewiąte miejsce.[1] Kraj tworzy pięć powiatów: Hradec Králové, Jičín, Náchod, Rychnov nad Kněžnou i Trutnov. Z dniem 1 stycznia 2007 roku gminy Jílovice, Ledce i Vysoký Újezd przeszły z powiatu Rychnov nad Kněžnou do powiatu Hradec Králové. Od 1 stycznia 2003 roku kraj ma 15 obwodów administracyjnych gmin z rozszerzonym zakresem działania.[1] Największą powierzchnię ma powiat Trutnov, najwięcej mieszkańców powiat Hradec Králové.[2]
Na dzień 31 grudnia 2024 roku do kraju należało 448 gmin, w tym 48 miast i 13 miasteczek. Największymi miastami były Hradec Králové z 94 311 mieszkańcami, Trutnov z 29 607 i Náchod z 19 827 mieszkańcami.[1] Gęstość zaludnienia 117 osób na km² była niższa od średniej krajowej (138). Odsetek mieszkańców w wieku 65 lat i więcej (22,7 %) był na koniec 2024 roku najwyższy ze wszystkich krajów.[1]
Powstanie i zarządzanie
Kraj powstał 1 stycznia 2000 roku na podstawie ustawy konstytucyjnej nr 347/1997 Dz.U. o utworzeniu wyższych jednostek terytorialnej samorządności. Nazwy nowych krajów, z wyjątkiem środkowoczeskiego, wywiedziono od miast, w których mają siedzibę urzędy krajowe.[3] Ustawa o krajach nr 129/2000 Dz.U. weszła w życie 12 listopada 2000 roku, gdy wybrano pierwsze sejmiki krajowe. W 2001 roku zmieniono nazwy czterech krajów, nazwa kraju hradeckiego pozostała bez zmian.[3] Na posiedzeniu inauguracyjnym sejmiku w listopadzie 2024 roku hetmanem wybrano Petra Koletę z ruchu ANO 2011.[4]
Gospodarka i turystyka
ČSÚ charakteryzuje kraj jako rolniczo-przemysłowy z rozwiniętą turystyką. Intensywne rolnictwo skupione jest w Połabiu, przemysł w dużych miastach.[1] W produkcie krajowym brutto Czech kraj miał w 2024 roku udział 4,4 %.[1] W tym samym roku w jego zbiorowych obiektach noclegowych zakwaterowano ponad 1,5 mln gości, w tym 325 tys. z zagranicy. Na powiat Trutnov z Karkonoszami przypada 61 % tych obiektów.[1] Na pograniczu czesko-polskim działa Euroregion Glacensis.[1]
Strony, które tu odsyłają
- CHKO Orlické hory
- Hradec Králové
- Huraganowy wiatr na Śnieżce 1 października 2026 roku
- Kraj liberecki
- Kraj pardubicki
- Kraje w Czechach
- Przeniesienie ruchu na nowy wiadukt przy węźle Plotiště na autostradzie D35
- Zamek Kost
- Zamek Náchod
Chronologia
- — Koło Všestar na budowie autostrady Dálnice D35 w kraju hradeckim ruch przeniesiono z jednokilometrowego odcinka na nowy objazd z wiaduktem koło Plotiště. → Deník: Královéhradecký kraj Zdopravy.cz
- — Hradec Králové na razie nie kupi budynku dawnego wydziału lekarskiego, ponieważ koalicja nie miała dość głosów; decyzję ma podjąć nowa rada. Deník: Královéhradecký kraj Hradecká Drbna