Zespół insygniów królów czeskich z koroną świętego Wacława z czasów Karola IV; przechowywany jest w Korunní komora Archikatedry Świętych Wita, Wacława i Wojciecha na Zamku Praskim.
České korunovační klenoty to zespół królewskich insygniów, na który składają się korona świętego Wacława, berło królewskie i jabłko, ich skórzane futerały, poduszka pod koronę oraz płaszcz koronacyjny.[2] Przechowywane są w Korunní komora Archikatedry Świętych Wita, Wacława i Wojciecha na Zamku Praskim.[3]
Insygnia
Koronę królewską, zwaną koroną świętego Wacława, kazał wykonać Karol IV w 1346 roku.[2] Była główną insygnią władcy Królestwa Czech.[1] Karol IV kazał ją wykonać na swoją koronację na króla czeskiego w 1347 roku.[2] Korona jest wykonana z blachy złotej 22-karatowej i wysadzana szafirami, spinelami, rubelitem, akwamarynem i perłami. Na oprawach przymocowane są ogniwa z pasa królowej Blanki. W złotym krzyżyku na szczycie znajduje się szafirowa kamea z reliefem Ukrzyżowanego, a rytowany napis potwierdza wprawienie ciernia z korony Chrystusa. Korona ma średnicę i wysokość 19 cm i waży 2358 g.[1] Swojemu przeznaczeniu klejnoty posłużyły po raz ostatni 7 września 1836 roku, kiedy Ferdynand Dobrotliwy został inaugurowany na króla czeskiego; jego następca Franciszek Józef I ani Karol I nie zostali koronowani.[4]
Berło i jabłko wykonał augsburski złotnik Hans Haller w latach 1533–1534 dla Ferdynanda I Habsburga i zostały one dołączone do korony później. Berło ze złota 18-karatowego ma długość 67 cm i waży 1013 g. Jabłko ma średnicę 13 cm, wysokość 22 cm i masę 780 g, a jego dwie półkule zdobią reliefy o tematyce ze Starego Testamentu.[1]
Siedem kluczy
Klejnoty można wyjąć z Korunní komora tylko wtedy, gdy zbierze się wszystkich siedmiu dzierżycieli kluczy. Są nimi prezydent republiki, premier, przewodniczący Senatu i Izby Poselskiej, arcybiskup praski, burmistrz Pragi i dziekan Kapituły Metropolitalnej u św. Wita.[2]
W czasie drugiej wojny światowej
19 września 1938 roku klejnoty zostały potajemnie przewiezione do filii Banku Narodowego Czechosłowacji w Żylinie i po układzie monachijskim wróciły do Pragi. W 1940 roku protektor Rzeszy Konstantin von Neurath zdecydował o nowym rozdziale kluczy, a w listopadzie 1941 roku wszystkie klucze zostały oddane Reinhardowi Heydrichowi. Legenda, że włożył koronę na głowę, jest według Zarządu Zamku Praskiego nieudokumentowana.[1] W latach 1943–1944 powstała w romańskich podziemiach Starego Pałacu Królewskiego na Hradczanach według projektu architekta Pavla Janáka murowana komora, w której korona, berło i jabłko pozostały do końca wojny. Uroczyście zostały wydobyte 24 października 1945 roku, a publiczności pokazano je w katedrze św. Wita podczas obchodów 28 października.[1]
Wystawy
O corocznym wystawianiu klejnotów zdecydował w 2024 roku prezydent Petr Pavel.[2] Wystawa w 2026 roku nosiła tytuł Habsburgowie 500 i przybliżała losy klejnotów od objęcia władzy przez Ferdynanda I w 1526 roku do końca XVIII wieku.[2] Wśród wystawionych przedmiotów znalazły się także historyczne klucze strażników archiwum koronnego i klejnotów oraz szata koronacyjna z 1653 roku.[5] W Sali Władysławskiej trwała od 15 do 28 września i odwiedziło ją około 36 600 osób, mniej niż w poprzedniej edycji z 51 553 odwiedzającymi. 18 września 2026 roku wystawa była zamknięta przez około pół dnia z powodu wizyty państwowej króla Jordanii Abdullaha II.[5] Według wydziału komunikacji Zamku około 9000 odwiedzających stanowiły grupy szkolne, dla których zarezerwowano pierwsze cztery dni, a publiczność oglądała klejnoty przez dziesięć dni, w których wystawę odwiedziło 27 606 osób.[5] Do Korunní komora klejnoty miały wrócić we wtorek 29 września przed południem.[3]
Pierwsza publiczna ekspozycja klejnotów odbyła się w 1929 roku z okazji tysiąclecia śmierci świętego Wacława.[4]
Za prezydentów Václava Havla i Václava Klausa klejnoty wystawiono dwukrotnie, za Miloša Zemana czterokrotnie.[4]
Strony, które tu odsyłają
Źródła
- Správa Pražského hradu —
- ČTK / České noviny — 19 września 2026
- ČTK / České noviny — 28 września 2026
- Pražský deník — 29 września 2026
- Pražský patriot — 29 września 2026