Wybory samorządowe i pierwsza tura wyborów do Senatu odbędą się w Republice Czeskiej 9 i 10 października 2026 r.; do udziału w nich wezwała 28 września 2026 r. demonstracja stowarzyszenia Milion chvilek pro demokracii na praskim Rynku Staromiejskim.

Zdjęcie z publikacji iDNES.cz
Zdjęcie z publikacji iDNES.cz, 25. 9. 2026

Wybory samorządowe i pierwsza tura wyborów do Senatu odbędą się w Republice Czeskiej 9 i 10 października 2026 r.[1]

Wezwanie do udziału na Rynku Staromiejskim

W dniu 28 września 2026 r., w święto świętego Wacława, stowarzyszenie Milion chvilek pro demokracii zorganizowało na Rynku Staromiejskim w Pradze demonstrację, której celem było zmotywowanie ludzi do udziału w nadchodzących wyborach oraz ostrzeżenie przed głosowaniem na populistów i ekstremistów w wyborach samorządowych.[1][2] Wydarzenie trwało około półtorej godziny, a plac był w dużej części wypełniony, choć pozostał przejezdny dla pieszych; organizatorzy nie podali szacunkowej liczby uczestników.[1]

Ostrzeżenie przed senacką większością partii rządzących

Organizatorzy rozdawali na miejscu ulotki, w których określali Senat jako „zaporę przeciwko koncentracji władzy w rękach rządzącej większości”, i wzywali do udziału, argumentując, że w wyborach do Senatu często decydują dziesiątki głosów.[1] Przewodniczący stowarzyszenia Mikuláš Minář powiedział, że Senat jest jedną z ostatnich instytucji, które nie należą do holdingu Agrofert, i wezwał, aby premier Andrej Babiš (ANO 2011) otrzymał jak najmniej mandatów.[1][2] Powiedział też, że stowarzyszenie dołoży starań, aby „najpóźniej w 2029 roku Andrej Babiš skończył tak samo jak wielki przyjaciel Viktor Orbán na Węgrzech”, nawiązując do wyborczej porażki Orbána.[1] Według Minářa kolejna demonstracja stowarzyszenia miała się odbyć najpóźniej 17 listopada 2026 r.[1]

Wystąpienia mówców

Na scenie wystąpili m.in. ewangelicki pastor i były dysydent Miloš Rejchrt, słowacka politolożka Hana Kubátová, były pełnomocnik rządu do spraw odbudowy Ukrainy Tomáš Kopečný, wiceprzewodnicząca stowarzyszenia Mariana Novotná Nachtigallová, przedstawiciel organizacji Reporterzy bez Granic Pavol Salai oraz pieśniarz Jaroslav Hutka.[1][2] Kopečný ostrzegał, że rosyjska agresja wobec państw europejskich, w tym Czech, będzie się nasilać, i wezwał do udziału w wyborach samorządowych.[1][2] Mówcy krytykowali również planowane przez rząd zniesienie finansowania Česká televize i Czeskiego Radia za pośrednictwem opłat oraz ataki przedstawicieli gabinetu na prezydenta, media, wymiar sprawiedliwości i aktywnych obywateli.[1]

Związek z rocznicą Václava Havla

Wydarzenie zorganizowane w święto świętego Wacława miało także przypomnieć dziedzictwo prezydenta Václava Havla z okazji 90. rocznicy jego urodzin, przypadającej 5 października 2026 r.[1]

Powiązane hasła: Eva Pavlová, Petr Pavel, Senat, Zamek Praski

Strony, które tu odsyłają

Superdebata Česká televize

Česká televize poinformowała 6 października 2026 r., że w końcowej przedwyborczej Superdebacie nie wystąpią przewodniczący opozycyjnych partii ODS, Czeskiej Partii Piratów, KDU-ČSL i TOP 09, ani koalicyjnych Motoristů. Powodem jest to, że kandydują w wyborach samorządowych lub senackich, a zasady przedwyborczej oferty telewizji dla tych wyborów nie dopuszczają występów kandydatów.[3][4] Telewizja odpowiedziała w ten sposób na list czterech przewodniczących, którzy wezwali ją do umożliwienia udziału; przewodniczący Motoristů Petr Macinka nie przyłączył się do tego wezwania.[3]

Kandydują: przewodniczący ODS Martin Kupka do rady gminy w Líbeznicach, przewodniczący KDU-ČSL Jan Grolich do Senatu w okręgu vyškovskim, przewodniczący Czeskiej Partii Piratów Zdeněk Hřib do rady miasta Pragi, przewodniczący TOP 09 Matěj Ondřej Havel w Hradci Králové oraz Macinka do rady miasta stołecznego Pragi.[3]

Listem odpowiedział czterem przewodniczącym dyrektor działu informacji Petr Mrzena, według którego od dawna stosowane zasady odpowiadają obowiązkowi zachowania równowagi i bezstronności. Rzecznik telewizji Michal Pleskot oświadczył, że politycy kandydujący w tych wyborach nie mogą występować w programach przedwyborczych, jeśli nie są reprezentowani także ich konkurenci, oraz że zasady zostały opublikowane z odpowiednim wyprzedzeniem. Do debaty są według niego mile widziani przedstawiciele partii, które same nie kandydują. Końcową Superdebatę telewizja planuje wyemitować w czwartek 8 października 2026 r., nazwisk uczestników na razie nie ogłosiła.[3][4]

Superdebata Česká televize

Česká televize (ČT) poinformowała 6 października 2026 r., że w końcowej przedwyborczej Superdebacie nie wystąpią przewodniczący ODS, Czeskiej Partii Piratów, KDU-ČSL, TOP 09 oraz ruchu Motoristé. Powodem jest ich kandydowanie w wyborach samorządowych lub senackich: zasady przedwyborczej oferty ČT według jej rzecznika Michala Pleskota nie pozwalają, aby w programach występowali kandydaci w tych wyborach, jeśli nie są reprezentowani także ich konkurenci.[3][4]

Przewodniczący ODS Martin Kupka kandyduje do rady gminy w Líbeznicach, przewodniczący KDU-ČSL Jan Grolich do Senatu w okręgu vyškovskim, przewodniczący Czeskiej Partii Piratów Zdeněk Hřib do rady miasta Pragi, a przewodniczący TOP 09 Matěj Ondřej Havel w Hradci Králové. Do rady miasta Pragi kandyduje także przewodniczący Motoristů Petr Macinka, który nie przyłączył się do wezwania opozycji. Czterej przewodniczący partii opozycyjnych wcześniej poprosili ČT listem o umożliwienie udziału; odpowiedział im dyrektor działu informacji Petr Mrzena, według którego od dawna stosowane zasady są ustalone prawidłowo.[3][4]

Pleskot oświadczył, że ČT chce w debacie powitać przedstawicieli partii i ruchów, które same nie kandydują w wyborach. Końcową Superdebatę ma telewizja wyemitować w czwartek 8 października 2026 r.; nazwisk uczestników na razie nie ogłosiła.[3][4]

Krytyka nieobecności prezydenta w wyborach

Eva Pavlová, żona prezydenta Petra Pavla, skrytykowała 6 października 2026 r. na Instagramie, że państwo nie pozwala wyborcom głosować poza miejscem zamieszkania. Napisała, że termin wyborów samorządowych został po raz pierwszy ustalony na stałe ustawą, ale nie powstały warunki do bardziej elastycznego głosowania, ani dla wyborców za granicą, ani dla tych, którzy w dniu wyborów przebywają gdzie indziej w Czechach. Według jej słów państwo powinno stworzyć ludziom, od których oczekuje udziału, także warunki do głosowania.[5][6]

Pavlová zareagowała na krytykę prezydenta, który według komunikatu Zamku Praskiego z 2 października 2026 r. nie weźmie udziału w wyborach z powodu prywatnej podróży zagranicznej. Zamek nie podał celu podróży; kierowca rajdowy Martin Prokop opublikował na Facebooku zdjęcie z Rallye du Maroc w Maroku, na którym jest z prezydentem.[5][6] Według Echo24 Pavel głosowałby w przeciwnym razie w Černoučku w regionie litoměřickim, a do pracy ma wrócić 19 października 2026 r. przyjęciem ambasadorów.[6]

Decyzję prezydenta skrytykowali przedstawiciele polityczni rządu i opozycji. Posłanka STAN Michaela Šebelová powiedziała: „Nie mam dla tego zrozumienia, to błąd i zły sygnał wobec wyborców.”[5]

Krytyka Evy Pavlovej: głosowanie poza miejscem zamieszkania

Pierwsza dama Eva Pavlová wypowiedziała się 6 października 2026 r. na Instagramie na temat warunków wyborów samorządowych w związku z krytyką, z jaką mierzy się prezydent Petr Pavel za nieobecność w głosowaniu. Napisała, że państwo wprawdzie po raz pierwszy ustaliło termin wyborów samorządowych na stałe ustawą, ale nie umożliwiło ludziom bardziej elastycznego głosowania, i to nie tylko z zagranicy, ale także z innego miejsca w Czechach, gdzie akurat pracują, studiują lub spędzają czas. Według niej państwo powinno stworzyć ludziom warunki do udziału w wyborach.[5][6][7]

Wybory samorządowe i pierwsza tura wyborów do Senatu odbywają się w piątek i sobotę 9 i 10 października 2026 r. Prezydent formalnie wyznaczył ich termin w czerwcu, ale w przeciwieństwie do wcześniejszych wyborów nie miał wyboru: zgodnie z nowelizacją konstytucyjną i późniejszą nowelizacją ordynacji wyborczej wybory lokalne i regionalne muszą się odbywać zawsze w piątek i sobotę pierwszego pełnego tygodnia października.[6][7]

Krytyka pierwszej damy Evy Pavlovej dotycząca możliwości głosowania

Pierwsza dama Eva Pavlová skrytykowała 6 października 2026 r. na Instagramie państwo za to, że nie umożliwiło ludziom bardziej elastycznego głosowania z zagranicy ani z innego miejsca w Republice Czeskiej. Napisała, że państwo po raz pierwszy ustaliło termin wyborów samorządowych na stałe ustawą, ale nie zrobiło nic, aby ludzie mogli głosować z miejsca, gdzie akurat pracują, studiują lub spędzają czas.[5][7] Wypowiedziała się w czasie, gdy krytyce podlegał prezydent Petr Pavel, który według kancelarii prezydenta nie weźmie udziału w wyborach z powodu prywatnej podróży zagranicznej. Kancelaria uznała nieobecność za błąd w planowaniu.[5][7]

Wybory samorządowe i pierwsza tura wyborów do Senatu odbywają się w piątek i sobotę pierwszego pełnego tygodnia października. Prezydent formalnie wyznaczył termin w czerwcu, według Česká tisková kancelář jednak w przeciwieństwie do wcześniejszych wyborów nie miał wyboru, ponieważ określa go nowelizacja konstytucyjna i późniejsza nowelizacja ordynacji wyborczej.[7] W okręgu, w którym głosuje prezydent, w tym roku nie odbywają się wybory do Senatu.[7] Česká tisková kancelář podaje, że według polityków z koalicji i opozycji nieobecność prezydenta jest błędem i że powinien dawać przykład. Posłanka STAN Michaela Šebelová według Seznam Zpráv powiedziała, że nie ma zrozumienia dla tej decyzji.[5]

Zgłaszanie darczyńców przed wyborami do Senatu

Urząd ds. nadzoru nad finansowaniem partii politycznych i ruchów politycznych poinformował 8 października 2026 r., że spośród 71 podmiotów kandydujących do Senatu 20 nie złożyło w ustawowym terminie listy darczyńców kampanii: dziesięć partii i ruchów oraz dziesięć koalicji. Termin, trzy dni przed wyborami, upłynął o północy z 6 na 7 października. Osiemnaście podmiotów uzupełniło dane później, brakuje ich u Koruny České i rEvoluce. Wszyscy trzej niezależni kandydaci złożyli listę na czas.[8][9]

Za niedopełnienie obowiązku grozi kara do 300 000 koron, a według członka urzędu Petra Vymětala nastąpi postępowanie administracyjne. Od 2026 r. kandydujące partie muszą zgłaszać również to, że nie mają żadnych darczyńców.[8][9] Urząd ewidencjonuje 76 rachunków wyborczych: 44 partii i ruchów, 29 koalicji i trzech niezależnych kandydatów; TOP 09 i Koruna Česká nie złożyły samodzielnej listy kandydatów i kandydują w koalicjach.[8] Politolog Michal Pink określił tę informację jako czynnik marginalny, który według niego nie wpłynie istotnie na wynik wyborów do Senatu.[9] Pierwsza tura wyborów do Senatu odbywa się 9 i 10 października, wybiera się 27 z 81 senatorów.[8]

Błędne karty do głosowania w regionie Ostrawy

Dzielnica Ostrawa-Poruba poinformowała przed wyborami 9 i 10 października 2026 r., że część wyborców dostała do skrzynek błędne karty do głosowania. Ratusz odnotował skargi z dwóch obwodów wyborczych, według rzecznika dzielnicy chodziło o pojedyncze przypadki. Błędne karty zostały doręczone razem z prawidłowymi i ze względu na ich liczbę, według ratusza, nie można ich z góry sprawdzić pojedynczo.[10][11]

Prawidłową kartę do głosowania wyborca może odebrać w swoim lokalu wyborczym w dniu wyborów lub uzyskać wcześniej w urzędzie dzielnicy. Dzielnica zwiększyła liczbę kart zapasowych w lokalach wyborczych, a członkowie komisji wyborczych mają zwracać wyborcom uwagę na możliwy problem.[10][11] Poruba ma 49 obwodów wyborczych, a wyborcy wybierają tu radnych dzielnicy i miasta Ostrawy oraz senatora w okręgu wyborczym nr 72. Lokale wyborcze są otwarte w piątek 9 października od 14:00 do 22:00, a w sobotę 10 października od 8:00 do 14:00.[11]

Podobny problem dotyczy gminy Stará Ves, gdzie niektórzy ludzie dostali karty z kandydatami z gminy po jednej stronie i kandydatami z Kobeřic w regionie opawskim po drugiej. Gmina poinformowała, że jest to błąd druku po stronie dostawcy, którym jest drukarnia na zlecenie ministerstwa spraw wewnętrznych, i że takich kart nie można użyć w głosowaniu. Według rzeczniczki ostrawskiego magistratu zamówiono dodruk 1500 sztuk prawidłowych kart do głosowania.[10][11]

Gmina Václavovice w regionie Ostrawy zwróciła wyborcom uwagę na instrukcje wypełniania kart, które pojawiły się w mediach społecznościowych i zawierają według wójta nieprecyzyjne dane, mogące spowodować nieważność głosów. Prawidłowe wskazówki wydane przez ministerstwo spraw wewnętrznych są dołączone do kart do głosowania.[10] W Kraju morawsko-śląskim może według rzeczniczki kraju głosować prawie milion osób w około 1250 obwodach.[10]

Pierwszy dzień głosowania

Według reporterów Česká tisková kancelář do wyborów gminnych przyszła 9 października 2026 r., w pierwszym dniu wyborów, najczęściej od jednej piątej do jednej trzeciej wyborców, podobnie jak cztery lata wcześniej. W niektórych mniejszych gminach głosowała nawet połowa uprawnionych. Frekwencja w wyborach do Senatu, które odbywały się w 27 okręgach, była nieco niższa. Głosowanie przebiegło bez większych problemów i zdarzeń nadzwyczajnych, a do potwierdzenia tożsamości można było użyć aplikacji eDoklady [12].

Lokale wyborcze były 9 października otwarte do 22:00, a 10 października od 8:00 do 14:00 [12].

Prezydent Petr Pavel, o którego nieobecności w wyborach z powodu prywatnej podróży zagranicznej pierwotnie poinformował Zamek Praski, wrócił 9 października do Czech i krótko przed 15:00 głosował w Černoučku w regionie litoměřickim. Za pierwotną nieobecność spotkał się z krytyką opinii publicznej oraz polityków partii koalicyjnych i opozycyjnych. Pavel przyznał, że był to błąd, i oświadczył, że prezydent powinien dawać przykład [12].

Głosowali także premier Andrej Babiš (ANO 2011), byli prezydenci Miloš Zeman i Václav Klaus oraz przewodniczący partii rządzących i opozycyjnych [12]. Babiš po oddaniu głosu w Průhonicach uznał za sukces ruchu ANO 2011 obronę wyniku z 2022 r., gdy ruch zdobył 1748 mandatów w władzach gmin, a za zasadnicze dla rządu nazwał skład nowych władz Pragi [12]. Przewodniczący Izby Poselskiej Tomio Okamura (SPD) oświadczył, że ruch wystawił około 250 list kandydatów i zabiega o pierwszy mandat senatorski [12]. Przewodniczący ODS Martin Kupka wskazał jako cel obronę pięciu foteli senackich [12]. Przewodniczący ruchu STAN Vít Rakušan wskazał jako cel w Pradze 20 procent głosów, a wynik poniżej 15 procent uznał za jednoznaczną porażkę [12]. Większość w Senacie utrzymuje obecna opozycja w Izbie Poselskiej [12].

Wypowiedzi przewodniczących partii po głosowaniu 9 października 2026 r.

Przewodniczący Izby Poselskiej Tomio Okamura (SPD) uznał wybory do Senatu za wyjątkowo ważne w związku z tempem, w jakim koalicyjny rząd ANO 2011, SPD i Motoristů chce przeprowadzać zmiany. Powiedział to w praskim Břevnovie, gdzie głosował w wyborach samorządowych.[12]

Minister spraw zagranicznych i przewodniczący Motoristů Petr Macinka głosował na praskim Smíchovie. Według niego wybory samorządowe są dla Motoristů szansą na rozszerzenie działalności o politykę lokalną, a zyskiem dla partii będzie zdobycie jakiegokolwiek mandatu.[12]

Przewodniczący ODS Martin Kupka powiedział o Senacie, że potrzebne jest równoważenie władzy, a izbę wyższą nazwał zabezpieczeniem demokracji.[12] Ruch STAN chce według Česká tisková kancelář obronić w wyborach samorządowych pozycje w najmniejszych gminach i uzyskać reprezentację we wszystkich miastach statutarnych.[12]

Pierwszy dzień głosowania 9 października 2026 r.

Według reporterów Česká tisková kancelář do wyborów gminnych przyszła 9 października 2026 r. najczęściej od jednej piątej do jednej trzeciej uprawnionych wyborców, podobnie jak cztery lata wcześniej; w niektórych mniejszych gminach głosowała nawet połowa. Frekwencja w wyborach do Senatu, które odbywały się w 27 okręgach, była nieco niższa. Głosowanie przebiegło bez większych problemów, działało także potwierdzanie tożsamości przez aplikację eDoklady. Lokale wyborcze były pierwszego dnia otwarte do 22:00, drugiego dnia można było głosować od 8:00 do 14:00.[12]

Prezydent Petr Pavel wrócił z planowanej prywatnej podróży do Maroka i krótko przed 15:00 głosował w wyborach samorządowych w Černoučku w regionie litoměřickim. Zamek Praski wcześniej poinformował, że prezydent nie weźmie udziału w wyborach, za co spotkał się z krytyką polityków z koalicji i opozycji; Pavel później przyznał, że był to błąd i że prezydent powinien dawać przykład. Głosowali także premier Andrej Babiš, byli prezydenci Miloš Zeman i Václav Klaus oraz przewodniczący partii rządzących i opozycyjnych.[12]

Cele partii przed wynikami wyborów

Premier Andrej Babiš (ANO 2011) po głosowaniu w Průhonicach oświadczył, że za sukces ruchu ANO 2011 uznałby obronę wyniku z 2022 r., gdy zdobył 1748 mandatów we władzach gmin. Z perspektywy rządu zasadniczy jest według niego zwłaszcza skład nowych władz Pragi. Ilu kandydatów ANO 2011 awansuje w wyborach do Senatu do drugiej tury, na razie nie potrafił oszacować; większość w Senacie utrzymuje opozycja z Izby Poselskiej.[12]

Ruch SPD według przewodniczącego Izby Poselskiej Tomia Okamury wystawił około 250 list kandydatów; chce obronić swoje pozycje, zwiększyć reprezentację i zdobyć pierwszy mandat senatorski.[12] ODS chce według przewodniczącego Martina Kupki obronić pięć foteli senackich i odnieść sukces we wszystkich dużych miastach.[12] Ruch STAN w Pradze celuje w 20 procent głosów, a jego przewodniczący Vít Rakušan uznałby wynik poniżej 15 procent za jednoznaczną porażkę.[12]

Chronologia

  • — Česká televize przed wyborami samorządowymi i senackimi podtrzymuje zasady, według których w jej przedwyborczej ofercie nie mogą uczestniczyć kandydujący przewodniczący pięciu partii, choć czterech z nich zwróciło się do niej listem o umożliwienie udziału; przewodniczący Motoristů Petr Macinka oznajmił w reakcji, że odmawia próśb telewizji o wystąpienia ekspertów ministerstwa spraw zagranicznych. → iDNES.cz ČT24: regiony
  • — Premier Andrej Babiš oddał w Průhonicach głos w wyborach samorządowych i oświadczył, że obrona wyniku z 2022 r. byłaby dla ruchu ANO 2011 sukcesem. → ČTK / České noviny Pražský deník
  • — Podczas wyborów samorządowych w Moldavie w lokalu wyborczym obecna była policja z powodu wyborców, którzy zostali skreśleni z listy i chcieli głosować; komisja nie dopuściła ich do głosowania. → iDNES.cz ČTK / České noviny
  • — Prezydent Petr Pavel wrócił 9 października 2026 r. z urlopu w Maroku, zagłosował w wyborach samorządowych w Černoučku i tego samego dnia odleciał prywatnym samolotem z powrotem do Casablanki. → Echo24 Novinky.cz
  • — Przewodniczący ODS Martin Kupka powiedział 9 października 2026 r. po oddaniu głosu w Líbeznicach, że celem partii jest obrona pięciu mandatów w Senacie oraz sukces we wszystkich dużych miastach i w wielu gminach, w których rządzi ODS. → ČTK / České noviny Pražský deník

Źródła

  1. ČTK / České noviny — 28 września 2026
  2. iDNES.cz — 28 września 2026
  3. ČTK / České noviny — 6 października 2026
  4. FORUM 24 — 6 października 2026
  5. Seznam Zprávy — 6 października 2026
  6. Echo24 — 6 października 2026
  7. ČTK / České noviny — 6 października 2026
  8. FORUM 24 — 8 października 2026
  9. Novinky.cz — 8 października 2026
  10. iDNES.cz — 8 października 2026
  11. Deník: Moravskoslezský kraj — 8 października 2026
  12. ČTK / České noviny — 9 października 2026