Willa Tugendhatów jest trzykondygnacyjną willą w brneńskiej dzielnicy Černá Pole, którą w latach 1929–1930 zaprojektował architekt Ludwig Mies van der Rohe dla małżonków Grety i Fritza Tugendhatów.
Willa Tugendhatów jest wolno stojącą trzykondygnacyjną willą w Brnie, zbudowaną dla małżonków Grety i Fritza Tugendhatów według projektu niemieckiego architekta Ludwiga Miesa van der Rohe w latach 1929–1930. Stoi na stromym terenie dzielnicy Černá Pole i jest zorientowana na południowy zachód.[1][2]
Miejsce i okolica
Nowoczesne Brno powstawało od lat trzydziestych XIX wieku, gdy zaczęto burzyć mury obronne. Miasto szybko się rozrastało, a ponieważ przemysłowa metropolia Moraw była z powodu przewagi produkcji tekstylnej nazywana austriackim Manchesterem, urbanizacja przesuwała się coraz dalej od centrum. Powstawały robotnicze przedmieścia i dzielnice rezydencjalne.[1]
Na obsadzonych winnicami stokach nad parkiem Lužánky w roku 1860 założono pierwszą kolonię willową w Brnie. Najstarsza była Kaiserova vila z roku 1860 przy ulicy Černopolní. Według stron operatora w roku 1862 powstała willa budowniczego Josefa Arnolda i niemal równocześnie sąsiednia willa brneńskiego adwokata i burmistrza Karla Giskry. Černá Pole stała się w okresie przed pierwszą wojną światową i do końca lat trzydziestych dzięki indywidualnej i spółdzielczej zabudowie jedną z najbardziej prestiżowych brneńskich dzielnic rezydencjalnych.[1]
Arnoldova vila została w roku 1909 nabyta przez Cecílie Hože, siostrę ojca Grety, Alfreda Löw-Beera. W październiku 1939 roku nieruchomość zajęło gestapo, po wojnie należała do państwa, a w latach 1952–2012 mieściło się w niej przedszkole. Dziś jest własnością miasta Brna.[1]
Architekt i dzieje budowli
Ludwig Mies van der Rohe mieszkał od roku 1938 w Stanach Zjednoczonych i według operatora zasadniczo wpłynął na rozwój architektury amerykańskiej XX wieku. Brneńska willa jest dziś najautentyczniej zachowanym dziełem Miesa na kontynencie europejskim.[2]
Artykuły fachowe operatora porównują willę z pawilonem niemieckim w Barcelonie. Obie budowle powstawały w latach 1928–1930 na przeciwległych krańcach Europy i należały do najważniejszych prac Miesa przed jego wyjazdem do Stanów Zjednoczonych w roku 1938.[2]
Odnowa
W roku 2001 powstało badanie budowlano-historyczne domu, opracowane ponadstandardowo ze względu na wyjątkowe znaczenie budowli. Obejmuje ono także ocenę willi w kontekście światowej architektury nowoczesnej i z punktu widzenia ochrony zabytków, ze szczególnym uwzględnieniem jej wyjątkowej autentyczności.[2]
Prace projektowe nad odnową rozpoczęły się na początku roku 2005. Projekt rehabilitacji i restauracji willi Tugendhatów opracowywano od stycznia 2005 do września 2006 roku, a stworzyła go grupa trzech pracowni architektonicznych: OMNIA projekt, ARCHTEAM i RAW.[2]
W latach 2010–2012 willa przeszła konserwatorską odnowę i restaurację. Budynek oraz przylegający ogród przywrócono do postaci z czasu ukończenia w roku 1930, a wnętrza wyposażono w dokładne repliki oryginalnego umeblowania.[1]
Co można zobaczyć
W suterenie odrestaurowano pomieszczenia techniczne willi: wentylację, kotłownię, maszynownię opuszczanych okien i komorę do przechowywania futer. Według stron operatora są one dostępne w ramach rozszerzonej trasy zwiedzania. W tym samym miejscu znajduje się ekspozycja o architekcie, inwestorach i życiu rodziny w willi do roku 1938, kiedy Tugendhatowie wyemigrowali w obliczu zagrożenia drugą wojną światową.[1]
Rodzina Löw-Beerów
Członkowie rodzin Löw-Beerów i Tugendhatów zamieszkiwali w okolicy od początku XX wieku kilka nieruchomości.[1] Kuzyn Grety, Ernst Löw-Beer, kazał sobie w roku 1935 zbudować w brneńskich Pisárkach przy ulicy Kalvodova dom rodzinny według projektu wiedeńskich architektów Rudolfa Baumfelda i Norberta Schlesingera. W Svitávce koło Brna powstała w latach 1900–1902 Duża willa firmy Moses Löw-Beer, a w roku 1906 ojciec Grety, Alfred Löw-Beer, kazał zbudować Małą willę według projektu brneńskiego budowniczego Josefa Nebehostenyho.[2]