Kraj we wschodniej części Moraw z siedzibą w Zlinie, przy granicy ze Słowacją; obejmuje części Haná, Slovácka i Valašska.
Zlínský kraj (Kraj zliński) jest jednostką samorządu terytorialnego wyższego szczebla we wschodniej części Republiki Czeskiej.[1] Urząd kraju ma siedzibę w Zlinie przy alei třída Tomáše Bati.[2] Według Český statistický úřad (ČSÚ) kraj liczył 31 grudnia 2025 roku łącznie 577 515 mieszkańców.[6]
Położenie i sąsiedzi
Wschodnią granicę kraju tworzy granica ze Słowacją. Na południowym zachodzie kraj sąsiaduje z Krajem południowomorawskim, na północnym zachodzie z Krajem ołomunieckim, a na północy z Krajem morawsko-śląskim. Razem z Krajem ołomunieckim tworzy region spójności Střední Morava.[1]
Powstanie i podział
Kraj powstał z dniem 1 stycznia 2000 roku na podstawie ustawy konstytucyjnej nr 347/1997 Sb. Tworzą go powiaty Zlin, Kromieryż i Uherské Hradiště, które wcześniej należały do Kraju południowomorawskiego, oraz powiat Vsetín, który uprzednio wchodził w skład Severomoravský kraj.[1] Chodziło o kraje wytyczone w 1960 roku, które prawnie istniały równolegle z nowymi krajami samorządowymi do końca 2020 roku.[3] Od 1 stycznia 2003 roku Kraj zliński ma 13 obwodów administracyjnych gmin o rozszerzonym zakresie działania. Z dniem 1 stycznia 2021 roku gminy Valašské Příkazy i Študlov przeszły z powiatu Vsetín do powiatu Zlin.[1] Ustawa o krajach nr 129/2000 Sb. weszła w życie 12 listopada 2000 roku, kiedy wybrano pierwsze sejmiki krajów.[3] Na sesji inauguracyjnej 4 listopada 2024 roku radni ponownie wybrali na hetmana kraju Radima Holiša (ANO 2011).[4]
Powierzchnia i ludność
Przy powierzchni 3963 km² Kraj zliński jest czwartym najmniejszym krajem. Pod koniec 2024 roku liczył 307 gmin, w tym 30 miast, i 578 998 mieszkańców. Gęstość zaludnienia wynosząca 146 mieszkańców na km² była wyższa od średniej krajowej; najwyższa była w powiecie Zlin, najniższa w powiecie Vsetín.[1] Średni wiek mieszkańców wynosił w 2024 roku 44,2 roku.[1] W kraju stykają się trzy obszary etnograficzne: Haná, Slovácko i Valašsko.[1]
Przyroda
Teren jest w większości pagórkowaty. Na północy sięga do niego Beskid Śląsko-Morawski z najwyższą górą kraju, Čertovym mlýnem (1206 m n.p.m.), na wschodzie Javorníky z Velkým Javorníkiem (1071 m n.p.m.), a dalej na południe Karpaty Białe z Velką Javořiną (970 m n.p.m.). Na południowym zachodzie wznoszą się Chřiby z najwyższym punktem Brdo (587 m n.p.m.).[1] Wzdłuż Morawy ciągną się Hornomoravský úval i Dolnomoravský úval o żyznej glebie. Morawa jest największą rzeką kraju, jej dopływami są między innymi Bečva i Olšava.[1] Obszary Chronionego Krajobrazu Beskidy i Karpaty Białe zajmują około 30% powierzchni; Karpaty Białe są także rezerwatem biosfery UNESCO.[1]
Gospodarka i edukacja
Przemysł kraju tworzą głównie zakłady przetwórcze, zwłaszcza metalowe i drzewne.[1] Jedyną publiczną szkołą wyższą w kraju jest Uniwersytet Tomáša Baty w Zlinie z sześcioma wydziałami. Opiekę doraźną zapewnia osiem szpitali.[1] Gmina Dolní Němčí, znana z produkcji obuwia firmy Bata, zdobyła w 2018 roku tytuł Wsi Roku Kraju zlińskiego.[5]
Zabytki i turystyka
Zamek i ogrody w Kromieryżu są wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. W kraju znajdują się także budowle architektury funkcjonalistycznej z czasów Baty.[1] Luhačovice są największym uzdrowiskiem na Morawach.[1] Do innych celów należą zamek Buchlov, miejsca pielgrzymkowe Velehrad i Hostýn, Pomnik Wielkich Moraw w Starém Městě, Valašské muzeum v přírodě w Rožnově pod Radhoštěm i Kanał Bati.[1] Do najczęściej odwiedzanych miejsc należy ogród zoologiczny z zamkiem w Lešnej, Zoo Zlín.[1] We Vlčnově odbywa się Jízda králů, w Zlinie Międzynarodowy Festiwal Filmów dla Dzieci i Młodzieży, a w Uherském Hradišti Letnia Szkoła Filmowa.[1]
Chronologia
- — W okolicy Zlina pies pogryzł małego chłopca, który doznał poważnych obrażeń głowy i twarzy; helikopter lotniczego pogotowia ratunkowego przewiózł go do Fakultní nemocnice Ostrava. → Blesk.cz Novinky.cz
- — W Zlinie-Štípie w Kraju zlińskim zakończył się trwający kilka miesięcy objazd komunikacji miejskiej po remoncie jezdni, a połączenia wróciły do zwykłych rozkładów jazdy. ZLIN.CZ Deník: Zlínský kraj
- — Przed sądem w Zlinie oskarżony spawacz przyznał podczas rozprawy o pożarze dachu szkoły z 10 listopada 2025 roku, że działał wbrew przepisom. Deník: Zlínský kraj iDNES.cz
Strony, które tu odsyłają
- Dolní Němčí
- Kraj morawsko-śląski
- Kraj ołomuniecki
- Kraj południowomorawski
- Milan Baroš
- Pogryzienie chłopca przez psa w okolicach Zlina
- Uherské Hradiště
- Zlin