Jaromír Nohavica jest ostrawskim bardem, autorem tekstów i tłumaczem, który od 1982 roku zdobył pozycję na czeskiej scenie folkowej. Do jego albumów należą Darmoděj, Mikimauzoleum i Divné století.
Jaromír Nohavica jest bardem, autorem tekstów i tłumaczem, który urodził się 7 czerwca 1953 roku w Ostrawie. Według jego własnej strony internetowej mieszka w Ostrawie, a w latach 1978–1999 mieszkał w Czeskim Cieszynie.[1]
Nauka i pierwsze kroki
W rodzinnym mieście ukończył ogólnokształcącą szkołę średnią, a potem średnią szkołę bibliotekarską w Brnie. Studiów na Politechnice Ostrawskiej nie dokończył. Zmieniał miejsca pracy, był między innymi robotnikiem i bibliotekarzem, a od 1981 roku jest wolnym artystą, który z tego żyje. Muzyki nie uczył się w szkole: na gitarze, skrzypcach, fletach i harmonii ręcznej gra jako samouk.[1]
Najpierw zyskał uznanie jako autor tekstów. Swoje początki wiąże z regionalnymi zespołami Atlantis (rok 1967) i Noe (rok 1968), pisał dla zespołu rockowego Majestic i współpracował z ČRo Ostrava oraz czołowymi ostrawskimi wokalistami popowymi: Petrem Němcem, Věrą Špinarovą i Marie Rottrovą. W 1981 roku w drugim obiegu ukazał się jego przekład zbioru fraszek Piórka polskiego poety Jana Sztaudyngera. Jednocześnie napisał teksty do piosenek Václava Hlavički do przedstawienia Dundo Maroje aneb Lišák Pomet w teatrze Těšínské divadlo.[1]
Lata osiemdziesiąte
Z własnym repertuarem wystąpił publicznie po raz pierwszy, jak podaje strona, przypadkiem, na festiwalu Folkový kolotoč, który odbył się w marcu 1982 roku w ostrawskiej dzielnicy Poruba. Wkrótce znalazł się wśród najwybitniejszych czeskich bardów. W ogólnokrajowym finale Porty w 1983 roku wygrał głosowanie publiczności na najwyrazistszą osobowość. Zwrócił na siebie uwagę między innymi piosenką Pánové nahoře, w której otwarcie atakuje szkodliwość niekontrolowanej władzy; tekst przejął od francuskiego autora Borisa Viana.[1]
Ta piosenka i inne jego teksty nie podobały się ówczesnym cenzorom, którzy, tak jak innym zaangażowanym artystom, utrudniali mu swobodną wypowiedź. Kulminacją był rok 1985, kiedy został zaproszony na Portę, ale nie wolno mu było wystąpić i musiał opuścić Pilzno. Strona zwraca uwagę na paradoks: w czasie, gdy nie ukazało się żadne jego nagranie, a media nie okazywały mu zainteresowania, po raz pierwszy w 1987 roku, a potem jeszcze kilka razy, znalazł się w plebiscycie Zlatý slavík wśród dziesięciu najlepszych. Jego piosenki rozchodziły się w amatorskich nielegalnych nagraniach i ręcznych odpisach.[1]
Albumy
Pierwszy autorski album Darmoděj ukazał się w 1988 roku i powstał z zapisów koncertów z lat 1987 i 1988. Strona widzi w nim pierwszy szczytowy okres jego drogi barda. W 1989 roku nastąpił wybór Osmá barva duhy, a rok później tytuł V tom roce pitomém. Pierwszym projektem studyjnym był w 1993 roku tytuł Mikimauzoleum, zaliczany do najważniejszych czeskich albumów bardowskich; aranżacje, jak na swój czas odkrywcze, przygotował Karel Plíhal.[1]
Album Divné století otrzymał w 1996 roku nagrodę České gramy za płytę roku w kategorii bez przypisania, co było pierwszym sukcesem płyty folkowej w tym konkursie. Jest to przemyślany namysł nad końcem stulecia, z elementami szansonu oraz wpływami rosyjskimi i bałkańskimi. W aranżacjach brali udział Karel Plíhal i Vít Sázavský, a Nohavica gra na nim na helikonie. Tą płytą dotarł do szerszej publiczności i zainteresowały się nim media masowe.[1]
Dalsza twórczość
W latach 1994–1995 zajmował się twórczością dla dzieci; powstały album i książka Tři čuníci z wierszykami i bajkami. Teksty ukazały się zbiorczo w wydawnictwie Hitbox w śpiewniku Písně Jaromíra Nohavici. Pisze muzykę i słowa do przedstawień teatralnych dla teatru Těšínské divadlo, praskiego teatru Divadlo Na Fidlovačce i ostrawskiego teatru Divadlo Petra Bezruče, a jako autor tekstów współpracuje z zespołem Neřež, z Dogą i z Pavlíną Jíšovą.[1]
Na albumie Folk Swings, który wydał B-Side Band z producentem Josefem Buchtą, zabrzmiała jego piosenka Plebs Blues w aranżacji swingowej.[2]
Rozmowa z 2013 roku
Český rozhlas w grudniu 2013 roku gościł Nohavicę jako autora, który występuje na małych koncertach, z orkiestrą Janáčkova filharmonie i w dużej hali sportowej. Wspomina, że przełożył na wiersz libretta trzech oper Mozarta i że cieszy się popularnością w Czechach i w Polsce. Na pytanie, czy mu się powodzi, odmówił odpowiedzi, uzasadniając to tym, że kto zaczyna mówić o zbyt wielu sukcesach, tego za rogiem czeka diabeł. Szczęście jest według niego stanem duszy, który przychodzi do człowieka tylko na chwilę. Pisać według niego ma sens tylko za siebie lub o sobie, a najgorsze w komponowaniu piosenek jest poczucie, że dzieło można zepsuć.[3]