Historyczne centrum miasta Český Krumlov od 1992 roku jest wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Obejmuje średniowieczne miasto w meandrach Wełtawy oraz rozległy kompleks zamkowy.
Historyczne centrum miasta Český Krumlov w Kraju południowoczeskim od 1992 roku jest wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jest to średniowieczne miasto rezydencjonalne, które od XIII wieku rozwijało się w meandrach Wełtawy.[2]
Wpis na Listę UNESCO
Český Krumlov został wpisany na Listę światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego 4 grudnia 1992 roku. Według miasta był to przełomowy moment w jego najnowszej historii, ponieważ dzięki ciągłej zabudowie historycznej Český Krumlov stał się jednym z trzech pierwszych miast Republiki Czeskiej objętych ochroną tej organizacji.[1] Republika Czechosłowacka zaproponowała wpisanie centrum w 1991 roku, w zakresie miejskiego rezerwatu zabytków. Za spełnione uznała kryteria (i), (ii), (iv) i (v).[1]
W dokumentacji nominacyjnej państwo wskazało, że centrum jest wyjątkowo zachowaną i zamkniętą rozwojowo całością, której nie dotknął nowszy rozwój. Zespół architektoniczny w ramach krajobrazu obejmuje skomplikowaną konfigurację terenu. Centrum dokumentuje działalność budowlaną i artystyczną XV i XVI wieku, zachowało pierwotną strukturę urbanistyczną, czyli podział na parcele, układ brył, kształt dachów i wyraz fasad, a także liczne detale ciesielskie, stolarskie, kowalskie, ślusarskie i kamieniarskie. Zespół domów mieszczańskich jest według nominacji świadectwem tradycyjnego budownictwa mieszkalnego od gotyku przez renesans po kolejne style.[1]
ICOMOS, który doradza Komitetowi Światowego Dziedzictwa, uznał w swojej ocenie z 1992 roku kryterium (iv) za spełnione. Český Krumlov określił jako przykład małego średniowiecznego miasta środkowoeuropejskiego, które swoją strukturę i budowle zawdzięcza znaczeniu gospodarczemu i niemal niezakłóconemu rozwojowi organicznemu trwającemu ponad pięć stuleci. Rozwój miasta jest według niego dobrze czytelny z jego budynków i struktury urbanistycznej.[1]
Wnioski o wpis rozpatrzyło w lipcu 1992 roku prezydium Międzyrządowego Komitetu Światowego Dziedzictwa. Český Krumlov zarekomendowało, jednocześnie jednak zaproponowało Republice Czeskiej przyjęcie środków przeciwko dużej presji ruchu turystycznego, który mógłby zagrozić zabytkowi. Oficjalne zawiadomienie o włączeniu nominacji miasta, razem z Telčem i Pragą, otrzymała Republika Czeska we wrześniu 1992 roku.[1]
Charakter miasta
Národní památkový ústav opisuje centrum jako wyjątkowo cenną, nienaruszoną całość, która rozwijała się w ścisłym związku z Rożmberkami, najpotężniejszym czeskim rodem panującym. Miasto zachowało pierwotną strukturę urbanistyczną i wiele domów mieszczańskich z późnego gotyku, renesansu i baroku o zróżnicowanej dekoracji fasad. Do wartości miasta należą także urozmaicony teren, rozmieszczenie dominant architektonicznych i niezakłócone połączenie z otaczającym krajobrazem.[2]
Gotycki zamek został przebudowany w renesansie na rezydencję zamkową i dopełniony w baroku. Od dzielnicy Latrán wzdłuż grzbietu skalnego w górę rozciąga się pięć dziedzińców, na których stoi 41 budynków, a kompleks zamyka rozległy ogród zamkowy.[2]