Zamek Rožmberk w południowych Czechach jest jednym z najstarszych zamków Witkowców, wspomnianym po raz pierwszy w 1250 roku. Jest zamkiem państwowym zarządzanym przez Národní památkový ústav i znanym z wieży Jakobínka.
Rožmberk jest zamkiem w południowych Czechach, należącym do najstarszych zamków Witkowców, poprzedników rodu Rožmberków. Według stron zamku państwowego jego początki pochodzą z połowy XIII wieku.[1] Strony prowadzi Národní památkový ústav.[1]
Forma architektoniczna
Jest to kompleks pierwotnie dwóch zamków Rožmberków, Dolnego i Górnego. Z Zamku Górnego zachowała się tylko kamienna wieża zwana Jakobínką, a inna jego część została później przebudowana na szlachecką rezydencję letnią.[1] Zamek Dolny przeszedł kilka przebudów. Jego postać najbardziej ukształtował renesans, a na końcu styl angielskiej neogotyki.[1]
Dzieje
Zamek leżał przy ważnym szlaku handlowym, który prowadził z Czech przez przełęcz Vyšší Brod do górnego biegu Dunaju. Po raz pierwszy jest wspominany pod niemiecką nazwą Rosenberg w 1250 roku, za panowania Wacława I. Dopóki żył jego prawdopodobny założyciel Vok z Rožmberka i najbliżsi potomkowie, służył jako siedziba władcy i centrum dóbr. Mimo korzystnego położenia strategicznego był kilkakrotnie zdobywany.[1]
W 1551 roku dobra rodowe przeszły na Wilhelma z Rožmberka, który miał wówczas szesnaście lat. Od tego czasu datują się początki intensywnej działalności budowlanej, okres ten należy do najsławniejszych w dziejach rodu. Po śmierci Wilhelma przejął w 1592 roku dobra Petr Vok, za którego niektóre wnętrza przekształcano pod wpływem włoskiego renesansu.[1] W 1601 roku Petr Vok oddał dobra Janowi Zrinskiemu, który mieszkał tu do swej śmierci w 1612 roku i kazał przekształcić wnętrza w duchu manierystycznym. Gotycki zamek zmienił się w ten sposób w renesansową rezydencję.[1]
W 1620 roku zamek trafił w ręce cesarskiego generała Karola Bonawentury Buquoya. Ród Buquoyów trzymał go do 1945 roku.[1] Kolekcjonerem był Jiří Jan Jindřich Buquoy (1814–1883), który zbierał przedmioty artystyczne i historyczne i przebudował zamek na muzeum rodowe. Rozległe zmiany w stylu romantyzującej gotyki odmieniły wygląd zamku, który w ten sposób otrzymał swoją ostateczną postać i został udostępniony publiczności.[1]
Wnętrza i podanie
Wnętrza uzupełniają dziś zbiory, w których znajdują się obrazy, broń, meble, porcelana i szkło. Sala Rožmberska zawiera portret Białej Damy Perchty z Rožmberka. Według podania właśnie tam się ukazuje.[1]
Wieża Jakobínka
Wiek wieży nie został dotąd zadowalająco udowodniony. Część badaczy zalicza ją do XIV wieku, inni do XV, mniejsza część dopiero do początku XVI wieku. Pierwsza udokumentowana wzmianka pochodzi z roku 1522: 9 kwietnia tego roku w mieście wybuchł wielki pożar, który zniszczył Zamek Górny i przylegającą wieżę.[2] Najstarsze części wewnętrznych konstrukcji drewnianych datowano dendrochronologicznie na lata 1523–1527, co wskazuje na naprawę wkrótce po pożarze.[2] Nazwa Jakobínka pojawia się po raz pierwszy w inwentarzu zamku z 1723 roku, a jej pochodzenie nie jest w pełni wyjaśnione. Wejście na parterze zostało najwyraźniej przebite w 1858 roku.[2]
Cylindryczna wieża ma 38 metrów wysokości, pięć kondygnacji i kończy się stożkowym ceglanym hełmem wysokim na 10 metrów. Średnica przy gruncie wynosi 9,80 metra, grubość muru 375 cm. Pierwotny gotycki portal leży około 14 metrów nad ziemią. Belki podtrzymujące kondygnacje nie są zamurowane, tylko leżą w kieszeniach w murze. Na czwartej kondygnacji są cztery duże okna, a w podłogę wyryto daty 1676 i 1797, inicjały IHS i plan gry w młynek.[2]