Pinkasova synagoga w Pradze jest drugą najstarszą zachowaną synagogą w mieście i służy jako pomnik ofiar szoa z Czech i Moraw.
Pinkasova synagoga znajduje się w praskim Židovském Městě i jest częścią trasy zwiedzania Muzeum Żydowskiego w Pradze. Według Muzeum Żydowskiego jest to druga najstarsza zachowana synagoga w Pradze i jeden z najbardziej wymownych przystanków jego trasy muzealnej [1].
Historia
W miejscu dzisiejszej budowli powstała w 1492 roku mniejszy dom modlitwy przy domu „U Erbů” [1]. W 1535 roku Aron Mešulam Horovitz kazał wznieść synagogę w stylu późnogotyckim, według muzeum jeden z ważnych członków praskiej gminy żydowskiej [1]. Imię synagoga otrzymała prawdopodobnie od jego wnuka, rabina Pinkasa Horovitza [1]. Budowla służyła jako prywatny rodzinny dom modlitwy, w jej pobliżu urządzono łaźnię rytualną, mykwę [1].
Na początku XVII wieku budowniczy Juda de Herz dodał babiniec, przedsionek i halę wejściową [1]. W 1860 roku w wyniku powodzi podniesiono posadzkę głównej sali o 1,5 metra [1]. Kolejna powódź dotknęła budowlę w 2002 roku, kiedy woda zalała nawę do wysokości 1,3 metra [1]. Po rekonstrukcji budynek został według angielskiej wersji stron muzeum ponownie otwarty w 2003 roku [2].
Wygląd i wyposażenie
Synagoga nosi cechy późnego gotyku z wczesnorenesansowym portalem [1]. Wnętrze oświetla pięć okien z kamiennymi maswerkami, ściany zdobią przypory i malowidło naśladujące renesansowy stiuk [1]. Pośrodku nawy głównej stoi kamienna bima, otoczona rokokową kratą z motywem gwiazdy Dawida i żydowskiego kapelusza, którą ufundował Joachim Popper [1]. Po bokach szafy na tory (aron ha-kodesz) umieszczono nazwy gett i obozów, do których kierowano transporty z ziem czeskich [1].
Pomnik szoa
Z pierwotnie rodzinnej synagogi stał się według muzeum „bardzo silnie oddziałujący pomnik szoa” [1]. Dzięki staraniom pierwszej powojennej dyrektorki muzeum Hany Volavkové synagoga została w latach 1955–1960 przekształcona w pomnik prawie 80 000 czeskich i morawskich Żydów, którzy stali się ofiarami szoa [1]. Autorami ściennego zapisu nazwisk, według muzeum jednego z najstarszych pomników tego rodzaju w Europie, są malarze Václav Boštík i Jiří John [1]. Po sowieckiej inwazji w 1968 roku pomnik został zamknięty na ponad 20 lat, a w pełni zrekonstruowany i udostępniony został dopiero w 1995 roku [1]. Do swojej pierwotnej postaci synagoga została odnowiona w latach 1950–1954 [1]. Zainteresowani historią rodzinną lub szoa w ziemiach czeskich mogą skorzystać z cyfrowego interfejsu z nazwiskami ofiar i dostępnymi zdigitalizowanymi dokumentami [1].
Ekspozycja rysunków dziecięcych z Terezína
Na piętrze synagogi znajduje się stała ekspozycja rysunków dziecięcych z getta Terezín z lat 1942–1944 [1]. Zbiór liczy 4 387 rysunków i opiekuje się nim Muzeum Żydowskie w Pradze [1]. Muzeum podaje, że przez getto przeszło ponad 10 000 dzieci poniżej 15 roku życia, a rysunki ukazują życie przed deportacją, transporty, marzenia i codzienność, będąc często jedynym śladem po dzieciach, które nie wróciły [1]. Od 2025 roku zbiór ten jest wpisany do Międzynarodowego Rejestru Pamięć Świata UNESCO [1].
Status i informacje praktyczne
Synagoga jest zarządzana przez Muzeum Żydowskie w Pradze i jest częścią trasy zwiedzania Praskie Židovské Město [1]. Według stron operatora w obiekcie dostępne są kasa i wypożyczalnia audioprzewodników [1].