Národní hřebčín Kladruby nad Labem to państwowa stadnina w Kraju pardubickim, ojczyzna konia starokladrubskiego. Krajobraz hodowli i szkolenia ceremonialnych koni powozowych w Kladrubach nad Łabą jest od 10 lipca 2019 roku wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.[1]
Historia
Kladruby nad Labem zarządzał po 1491 roku ród Pernštejnów, który założył tam zwierzyniec. Dobra pardubickie wraz ze zwierzyńcem kupiła w 1560 roku w imieniu monarchy Czeska Komora Królewska. W 1563 roku cesarz Maksymilian II założył stadninę, a 6 marca 1579 roku cesarz Rudolf II dekretem podniósł ją do rangi cesarskiej stadniny dworskiej. Od początku XVII wieku stadnina, powiązana z otaczającym krajobrazem, specjalizowała się w hodowli ceremonialnych koni powozowych typu galakarosier dla cesarskiego dworu.[1]
Według jej strony internetowej stadnina należy do najstarszych na świecie i jest ojczyzną najstarszej pierwotnej czeskiej rasy, konia starokladrubskiego. Był on najwyraźniej jedyną rasą wyhodowaną do celów ceremonialnych dworów panujących, a tradycja hodowli sięga co najmniej XIV wieku.[2] Habsburgowie prowadzili stadninę przez około trzysta lat.[3]
Krajobraz
Krajobraz leży w środkowym Połabiu, na Nizinie Połabskiej, i obejmuje gminy Kladruby nad Labem, Selmice i Semín. Pola, łąki, ogrodzone pastwiska, park krajobrazowy, lasy, budynki i zagrody rozwijały się z myślą o hodowli i szkoleniu koni.[3] Trzy główne osie krajobrazu krzyżują się przy wejściu do monumentalnych stajni, a nie przy pałacu cesarskim, który stoi z boku za szpalerem drzew. Do osi przylega siatka pastwisk wyznaczonych szpalerami drzew oraz park krajobrazowy Mošnice. Ważną częścią jest system wodny, który przez stulecia był ulepszany.[3] Historyczne zagrody na tym terenie działają do dziś.[1]
Ochrona i wpis na listę UNESCO
W 1995 roku stadninę ze stadem podstawowym koni starokladrubskich maści karej i siwej uznano za zabytek kultury, a w 2002 roku za narodowy zabytek kultury. Na narodową listę indykatywną wpisano ją 29 maja 2007 roku. W 2010 roku powstał plan zarządzania, a 16 grudnia 2015 roku stadninę ogłoszono strefą zabytkową Kladrubské Polabí. Od 1 maja 2016 roku krajobraz jest obszarem mającym znaczenie dla Wspólnoty w sieci Natura 2000.[1]
Najintensywniejsze przygotowania nominacji rozpoczęły się w 2015 roku, a pełna dokumentacja powstawała w latach 2016–2019. Przekazano ją w Paryżu 29 stycznia 2018 roku, a komisja oceniająca odwiedziła teren 30 i 31 sierpnia 2018 roku. O wpisie zdecydował Komitet Światowego Dziedzictwa na 43. sesji w Baku w Azerbejdżanie 10 lipca 2019 roku.[1]