Niezabudowana płaszczyzna na Letnej w Pradze 7, przez długi czas plac ćwiczeń wojskowych i miejsce wielkich zgromadzeń, między innymi demonstracji w listopadzie 1989 roku.
Letenská pláň to rozległa niezabudowana przestrzeń na wzgórzu Letná w praskiej dzielnicy Praga 7.[3][9] Stoki ku Wełtawie pod płaszczyzną zajmują Letenské sady.[1] Ze względu na położenie nad miastem płaszczyzna z okolicznymi stokami służyła od dawna jako miejsce, w którym gromadziły się i obozowały wojska.[1][2] Od 1989 roku jest areną wielkich zgromadzeń protestacyjnych.[7]
Do XIX wieku
W 1261 roku na Letnej odbyły się uroczystości koronacyjne Przemysła Ottokara II. Od XIII wieku stok letneński pokrywały winnice i powstawały tu kamieniołomy.[1] Według kronikarza Wawrzyńca z Březové obserwował stąd w 1420 roku król Zygmunt Luksemburski nieudaną bitwę na Vítkovie.[9] Sama płaszczyzna nie była nigdy trwale zasiedlona, prawdopodobnie z powodu braku wody.[9] Na krawędzi wschodniej płaszczyzny kazał František Valdštejn w 1715 roku wybudować zameczek Belvedere, który w 1742 roku zniszczyły wycofujące się wojska francuskie.[1][8] W ostatniej ćwierci XVIII wieku zbudowano na Letnej murowane umocnienia z bastionami, fosami i wałami; ostatnie prace fortyfikacyjne odbyły się tu w 1813 roku, a bastiony na zachodnim skraju zachowały się do dziś.[1] Armia austriacka miała tu strzelnicę artyleryjską, a strzał z armaty na bastionie letneńskim zwiastował Pragejczykom południe aż do 1911 roku.[2]
Niezrealizowane budowle
Na początku XX wieku odbyły się na płaszczyźnie pierwsze loty pionierów lotnictwa.[9] W czasach pierwszej republiki płaszczyzna miała stać się miejscem siedziby parlamentu i innych budynków państwowych. Z tych zamierzeń powstał tylko budynek Ministerstvo vnitra ČR według projektu Kamila Roškota, a na początku lat czterdziestych ukończono budynki muzeum technicznego i rolniczego.[8] Konkursy architektoniczne na zagospodarowanie płaszczyzny trwały także po wojnie, ostatni z nich odbył się w 1964 roku.[9]
Pomnik Stalina i defilady
W maju 1955 roku w Letenských sadach nad Wełtawą odsłonięto pomnik J. W. Stalina.[4][8] Jego budowa wymagała monumentalnych schodów i cokołu z pomieszczeniami wewnętrznymi w osi ulicy Pařížská i Mostu Svatopluka Čecha.[1] Likwidacja grupy rzeźbiarskiej rozpoczęła się jesienią 1962 roku: najpierw usunięto głowy i ręce postaci, tors wysadzono 19 października, a resztę 6 listopada 1962 roku.[4] Na zwolnionej płaszczyźnie w 1991 roku ustawiono metronom.[1] Reżim komunistyczny wykorzystywał płaszczyznę do defilad wojskowych na rocznicę końca wojny, które od 1951 roku odbywały się zazwyczaj co pięć lat, ostatni raz w maju 1985 roku, oraz do pochodów pierwszomajowych.[3]
Listopad 1989
25 listopada 1989 roku, osiem dni po interwencji przeciwko studentom na ulicy Aleja Narodowa w Pradze, Forum Obywatelskie zwołało na Letenską pláň demonstrację.[3] Według szacunków wzięło w niej udział około 800 tysięcy osób.[10][3] Mówcy przemawiali z zewnętrznej trybuny stadionu Sparty; przemawiali Václav Havel, Miloš Zeman i inni, Marta Kubišová zaśpiewała „Modlitba pro Martu”, a Jaroslav Hutka, który tego samego dnia wrócił z emigracji, piosenkę „Náměšť”.[3] Czechosłowacka telewizja transmitowała wydarzenie, co na kierownictwie wymusił jej komitet strajkowy.[10] Kolejna demonstracja odbyła się 26 listopada; zaproszenie na nią przyjął przewodniczący rządu federalnego Ladislav Adamec.[3]
Po 1989 roku
21 kwietnia 1990 roku na Letnej odprawił mszę papież Jan Paweł II.[5] 23 czerwca 2019 roku płaszczyznę wypełniła demonstracja stowarzyszenia Milion chvilek pro demokracii przeciwko rządowi Andreja Babiša; organizatorzy podali ponad ćwierć miliona uczestników, policja około 200 tysięcy.[6] Stowarzyszenie zorganizowało tu kolejne wielkie zgromadzenie 21 marca 2026 roku. Organizatorzy na podstawie zdjęć lotniczych mówili o co najmniej 250 tysiącach osób, policja nie potwierdziła szacunku, ponieważ nie publikuje liczby uczestników podobnych wydarzeń.[7]
Okolica
Większość budowli wokół płaszczyzny stoi na jej obwodzie. Po stronie północnej znajduje się blok mieszkalny zwany Molochov, po wschodniej budynek Ministerstvo vnitra ČR, Národní technické muzeum i Národní zemědělské muzeum.[9] W parku znajdują się Hanavský pavilon z Wystawy Jubileuszowej z 1891 roku, neorenesansowa restauracja z 1863 roku, karuzela z drugiej połowy XIX wieku i restauracja z wystawy światowej EXPO 58 w Brukseli.[1]
Strony, które tu prowadzą
Źródła
- Magistrát hl. m. Prahy, portál Pražská příroda — 10 listopada 2025
- ČT24
- Městská část Praha 7 —
- ČT24 —
- ČT24 — 21 kwietnia 2020
- E15 — 23 czerwca 2019
- ČT24 — 21 marca 2026
- Městská část Praha 7
- Pražský deník — 9 kwietnia 2007
- ČT24 — 25 listopada 2019