Miasto statutarne na Wyżynie Czesko-Morawskiej i siedziba Kraju Wysoczyna, założone w XIII wieku po odkryciu rud srebra.
Igława jest miastem statutarnym na Wyżynie Czesko-Morawskiej i siedzibą Kraju Wysoczyna.[1][2] Leży po obu stronach dawnej granicy krainy między Czechami a Morawami.[1] Według Český statistický úřad miała na 1 stycznia 2025 roku łącznie 54 624 mieszkańców.[3]
Położenie
Powiat Igława zajmuje środek Wyżyny Czesko-Morawskiej i w większej części należy do Jihlavských vrchów. Najwyższym punktem powiatu i całej wyżyny jest Javořice (837 m), średnia wysokość wynosi około 540 m n.p.m. Przez obszar przebiega główny europejski dział wodny między Morzem Czarnym a Morzem Północnym, dlatego sieć cieków jest tu rzadka; największymi ciekami są rzeka Igława i potok Brtnice.[2] Przez powiat prowadzi autostrada D1 między Pragą a Brnem, do której miasto jest włączone.[2]
Historia
Na wzgórzu nad rzeką Igławą stała pod koniec XII wieku słowiańska wieś z kościółkiem św. Jana Chrzciciela. Gdy pod koniec lat czterdziestych XIII wieku odkryto rudy srebra, przybyli tu górnicy, rzemieślnicy i kupcy z wielu krajów Europy, a na przeciwległym brzegu rzeki zaczęło powstawać nowe miasto.[1] Jednocześnie budowano kościół parafialny św. Jakuba oraz klasztory minorytów i dominikanów. Regularną sieć ulic z rozległym rynkiem wyznaczył regulamin budowlany króla Przemysła Ottokara II z 1270 roku. Miasto otrzymało potężne umocnienia, wokół rynku wyrosły kamienne domy z podcieniami i bito tu monety.[1] W Igławie spisano po raz pierwszy w Europie Środkowej obok prawa miejskiego także prawo górnicze, które przejęło wiele innych miast górniczych; przez stulecia zasiadał tu naczelny sąd górniczy.[1]
Pod koniec XIV wieku wydobyto najbogatsze żyły srebra, a kopalnie uszkodziły trzęsienia ziemi i powodzie. Gospodarka miasta opierała się potem przez trzy stulecia głównie na sukiennictwie.[1] Po wielkim pożarze w 1523 roku miasto odbudowano w stylu renesansowym i powstał tak zwany dom igławski z krytym dziedzińcem, w którym nad gotycką sienią (mázhauz) leży renesansowa sala górna z arkadową loggią.[1] W czasie wojny trzydziestoletniej Szwedzi zajęli Igławę po bitwie pod Jankowem w 1645 roku.[7] Okupacja zniszczyła przedmieścia i większość domów, a w mieście pozostała jedna ósma mieszkańców; odbudowa trwała ponad sto lat. Z okresu baroku pochodzi kościół jezuicki św. Ignacego z kolegium i gimnazjum z ostatniej ćwierci XVII wieku.[1] Maria Teresa zaprosiła do miasta holenderskich sukienników i w drugiej połowie XVIII wieku Igława była drugim co do wielkości producentem sukna w monarchii. Na początku XIX wieku rozebrano bramy miejskie.[1]
Igława była ośrodkiem tak zwanej iglawskiej wyspy językowej z liczną ludnością niemiecką. Po układzie monachijskim w 1938 roku nie została ona włączona do odstąpionego pogranicza, a 15 marca 1939 roku niemiecka część mieszkańców witała wkroczenie wojsk okupacyjnych. Po rozpoczęciu okupacji spłonęła synagoga, która stała w dzisiejszym parku Gustava Mahlera.[5] Od 1 stycznia 2000 roku Igława jest siedzibą nowo utworzonego Kraju Wysoczyna.[2]
Zabytki
Miejski rezerwat zabytków został ogłoszony w 1951 roku (nowe brzmienie w 1982 roku), a według miasta stoi w nim 213 obiektów chronionych jako zabytki.[1] Masarykovo náměstí o powierzchni 3,6 ha należy do największych historycznych placów w Europie Środkowej. Pod domami zachowały się katakumby igławskie, powstałe z połączenia gotyckich piwnic, a także fragmenty murów miejskich.[2] Katalog zabytków instytucji Národní památkový ústav datuje budowę kościoła św. Jakuba Większego na lata 1240–1257; w maju 1257 roku został poświęcony i stał się parafialnym. Wieża północna została zbudowana na początku XIV wieku, południowa wieża dzwonna w latach trzydziestych XV wieku. Po pożarze w 1523 roku obie wieże musiały zostać zdjęte i zbudowane na nowo, a w 1702 roku dobudowano barokową kaplicę Matki Bożej Bolesnej. Narodowym zabytkiem kultury kościół jest od 2008 roku.[4]
W domu przy ulicy Znojemská nr 4 jesienią 1860 roku zamieszkała rodzina kompozytora Gustava Mahlera, który urodził się 7 lipca 1860 roku w Kališti koło Humpolca. Mahler mieszkał w domach nr 4 i 6 w latach 1860–1875. Dom Gustava Mahlera jest dziś miejscem pamięci kompozytora z ekspozycją o jego młodości w Igławie oraz o współżyciu Czechów, Niemców i Żydów w mieście.[6]
Strony, które tu prowadzą
- Bazylika świętego Prokopa w Třebíči
- Decyzja burmistrza Polnej o niekandydowaniu do władz miasta (2026)
- Dzielnica żydowska w Třebíči
- Jan Kubiš
- Kraj Wysoczyna
- Oferta publiczna akcji Doornite na giełdzie Start
- Polná
- Prostějov
- Protest aktywistów w hodowli macior w Markvarticach
- Scio
- Slavonice
- Třebíč
- Wypowiedzi rektorów na temat projektu budżetu szkolnictwa wyższego (październik 2026)
- Znojmo
Kalendarium
- — Aktywiści zajęli fermę świń koło Telče w okolicach Igławy, a policja wyprowadziła ich z terenu. → Novinky.cz Seznam Zprávy
- — Producent drzwi i ościeżnic Doornite z Igławy rozpoczął ofertę publiczną akcji przy wejściu na rynek Start praskiej giełdy z przedziałem cenowym od 400 do 500 koron za akcję i przyjmuje oferty inwestorów do 19 października. → Seznam Zprávy Hospodářské noviny