Czeski hymn to pieśń Kde domov můj, której pierwsza zwrotka jest hymnem państwowym Republiki Czeskiej. Jest jednym z sześciu symboli państwowych, obok godeł państwowych, trójkolorowej flagi, flagi państwa, flagi prezydenta i pieczęci państwowej. Ustawa stanowi, że hymn używany jest w odpowiedni i godny sposób, na przykład podczas świąt państwowych i innych stosownych okazji. [4]
Powstanie i upowszechnienie
Pieśń po raz pierwszy zabrzmiała 21 grudnia 1834 roku w praskim Teatrze Stanowym w farsie Fidlovačka, aneb žádný hněv a žádná rvačka. Muzykę skomponował František Škroup, a tekst napisał Josef Kajetán Tyl. Pieśń śpiewał Karel Strakatý w roli ślepego skrzypka. Według historyków bez jego dalszego śpiewania popadłaby w zapomnienie. [1][4]
Już w następnym roku ukazała się w zbiorze Věnec zpěvů vlasteneckých i była śpiewana w szkołach, w rodzinach i w teatrach amatorskich. Wśród osób, które ją upowszechniały, był także śpiewak Jan Křtitel Píšek, który według Czeskiego Radia śpiewał ją we Frankfurcie i w Londynie na dworze królewskim. [1][4]
Według literaturoznawcy Ferdinanda Strejčka pierwsza zwrotka opisuje konkretne miejsca, a mianowicie dolinę Nusle, dziś część Pragi. Pieśń ma cztery zwrotki, ale hymnem jest tylko pierwsza. Wersja śpiewana po słowacku nazywa się Domov Slováka, a pieśń przyswoili sobie także Bułgarzy, którzy śpiewają wszystkie cztery zwrotki. [3]
Autorstwo i rękopis
Autorstwo Tyla i Škroupa jest według Czeskiego Radia bezsporne. Zbieżność melodii z motywem symfonii na instrumenty dęte Mozarta pracownica České muzeum hudby Markéta Kabelková uznała za czysto przypadkową i stwierdziła, że Škroupa nie można oskarżać o plagiat. [4]
Dział teatralny Muzeum Narodowego przechowuje zapis pieśni, który przez prawie dziewięćdziesiąt lat uchodził za autograf Tyla i Škroupa. Podczas przygotowywania publikacji na 180. rocznicę premiery Václav Štěpán wyraził wątpliwość, czy tekst napisał Tyl, ponieważ pismo różni się od niekwestionowanego rękopisu Fidlovački w archiwum w Pilźnie. Společnost pro písmoznalectví zbadała rękopis metodami kryminalistycznymi. Porównanie zapisu nutowego z partyturą Škroupa dało niejasny wynik, a badanie nie zostało zakończone. [4]
Nagrania
Jedno z najstarszych zachowanych nagrań czeskiego hymnu pochodzi z 1900 roku. [4] Rząd przedstawił nowe nagrania w 2008 roku, w Dniu Czeskiej Państwowości, 28 września, w Panteonie Muzeum Narodowego. Z inicjatywy premiera Mirka Topolánka przygotowali je chór opery Teatru Narodowego w Pradze i orkiestra Teatru Narodowego pod dyrekcją Jiřího Bělohlávka. Powstały cztery wykonania: żeński śpiew solowy Kateřiny Kněžíkové, męski śpiew solowy Adama Plachetki, śpiew chóralny i wersja orkiestrowa. Płyta jest częścią publikacji Kde domov můj?, która zawiera także nagrania historyczne z lat 1908–1951. [1][2]