Na wniosek partii opozycyjnych ODS, STAN, Czeska Partia Piratów, KDU-ČSL i TOP 09 przewodniczący izby niższej Tomio Okamura zwołał na 29 września 2026 roku nadzwyczajne posiedzenie Izby Poselskiej w sprawie wotum nieufności wobec rządu Andreja Babiša; 1 października 2026 roku izba niższa nieufności nie wyraziła.

Na zdjęciu: Izba Poselska (zdjęcie ilustracyjne)
Na zdjęciu: Izba Poselska (zdjęcie ilustracyjne)Fot.: Jan Polák, 2012 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Wniosek o wotum nieufności wobec rządu Andreja Babiša (ANO 2011) był drugą próbą odwołania gabinetu przez opozycję od chwili jego powstania. Wniosek o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Izby Poselskiej złożyły 25 września 2026 roku partie opozycyjne ODS, STAN, Czeska Partia Piratów, KDU-ČSL i TOP 09, a podpisali go wszyscy 92 posłowie opozycji [1][2]. Posiedzenie na podstawie tego wniosku zwołał przewodniczący izby niższej Tomio Okamura (SPD) na wtorek 29 września na godz. 14:00, przy czym zakładano kontynuację obrad w środę [1][3]. Posiedzenie wyznaczono na termin dziesięć dni przed wyborami samorządowymi i senackimi [1].

Powody wniosku

Opozycja uzasadniła próbę obalenia rządu trzema kręgami tematów: wysokością deficytu projektu budżetu państwa na przyszły rok, który według opozycji miał być drugim najwyższym w historii Republiki Czeskiej, nierozwiązanym konfliktem interesów premiera Andreja Babiša oraz postępowaniem rządu wobec instytucji konstytucyjnych, sądów, sektora pozarządowego i mediów [1][2][3]. Przewodniczący ODS Martin Kupka oświadczył, że rząd Babiša swoimi krokami zmienia charakter Republiki Czeskiej na gorsze, a wniosek nie jest pustym gestem, lecz krokiem w obronie odpowiedzialnego gospodarowania [1]. Przewodniczący Czeskiej Partii Piratów Zdeněk Hřib określił gabinet jako niekompetentny lub sterowany i powiedział, że rząd lekceważy demokratyczne instytucje i niezależne sądy [1]. Przewodniczący TOP 09 Matěj Ondřej Havel i STAN Vít Rakušan skrytykowali rząd za podejście do bezpieczeństwa narodowego i rosyjskiego zagrożenia i nazwali jego postępowanie hazardem z bezpieczeństwem narodowym [1]. Przewodniczący KDU-ČSL Jan Grolich powiedział, że budżet jest w bezpośredniej sprzeczności z wcześniejszymi obietnicami rządu; jednocześnie spodziewał się, że wniosek nie przejdzie, ale według niego każdy poseł koalicji rządzącej dostanie okazję, by publicznie opowiedzieć się po stronie rządu [1].

Układ sił w izbie niższej

Aby izba niższa wyraziła rządowi nieufność, musi za tym zagłosować co najmniej 101 z 200 posłów [1][3]. Koalicja rządząca ANO 2011, SPD i Motoristé sobě dysponowała 108 mandatami [1][3]. Gdyby głosowanie poparło wszystkich 92 posłów opozycji, musieliby oni zdobyć jeszcze co najmniej dziewięć głosów z obozu rządzącego [3]. Przewodniczący izby niższej Tomio Okamura nazwał działanie opozycji gestem przedwyborczym [3]. Spodziewano się, że gabinet przetrwa głosowanie [2][3].

Poprzednia próba wotum nieufności

Było to drugie głosowanie nad wotum nieufności wobec rządu Andreja Babiša od jego powstania. Pierwsza próba odbyła się na początku lutego 2026 roku i została wywołana zaostrzeniem konfliktu między ruchem Motoristé sobě a prezydentem Petrem Pavlem, który odmówił mianowania honorowego przewodniczącego Motoristé sobě Filipa Turka ministrem środowiska [1][3]. Pierwszy dzień ówczesnych obrad trwał około dwunastu godzin, a debata była kontynuowana następnego dnia; członkowie rządu oskarżali opozycję o opóźnianie pracy gabinetu, natomiast posłowie opozycji krytykowali rząd przede wszystkim za postępowanie w konflikcie wokół Petra Macinki i prezydenta [3]. Rząd przetrwał to głosowanie [1][3].

Wynik głosowania

Izba niższa głosowała nad wnioskiem 1 października 2026 roku po trzech dniach obrad; debata trwała około 27,5 godziny czystego czasu [4][5]. Za wyrażeniem nieufności głosowało 83 obecnych posłów opozycji, przeciw 94 posłów koalicji; usprawiedliwionych nieobecności było dziewięciu posłów opozycji i 14 posłów koalicji [4][5]. Do upadku rządu potrzeba było co najmniej 101 głosów, gabinet ANO 2011, SPD i Motoristé sobě nadal więc rządzi z zaufaniem izby niższej [4][5]. Spośród dotychczasowych 22 prób wyrażenia nieufności rządowi w dziejach samodzielnej Republiki Czeskiej powiodła się tylko jedna, w 2009 roku wobec rządu Mirka Topolánka [5].

Powiązane hasła: ANO 2011, Izba Poselska, Motoristé sobě

Wynik głosowania 1 października 2026 roku

Izba Poselska głosowała nad opozycyjnym wnioskiem o wyrażenie rządowi nieufności 1 października 2026 roku po trzech dniach obrad. Debata trwała około 27,5 godziny czystego czasu [6].

Za wnioskiem głosowało 83 obecnych posłów partii opozycyjnych ODS, STAN, Czeskiej Partii Piratów, KDU-ČSL i TOP 09, przeciw 94 posłów koalicji. Do wyrażenia nieufności potrzeba było co najmniej 101 głosów, czyli bezwzględnej większości wszystkich 200 posłów. Z opozycji nieobecnych usprawiedliwionych było dziewięciu posłów, z koalicji rządzącej czternastu. Rząd ANO 2011, SPD i Motoristé sobě pozostał zatem na stanowisku [6].

Opozycja uzasadniła posiedzenie wysokością deficytu proponowanego budżetu państwa na przyszły rok, według niej nierozwiązanym konfliktem interesów premiera i postępowaniem rządu wobec instytucji. Koalicja wykorzystała obrady do przedstawienia dotychczasowej pracy gabinetu [6].

Była to druga próba opozycji wyrażenia nieufności temu rządowi; pierwsza odbyła się na początku lutego 2026 roku. Spośród dotychczasowych 22 prób wyrażenia nieufności rządowi w samodzielnej Republice Czeskiej powiodła się tylko jedna, w 2009 roku wobec gabinetu Mirka Topolánka [6].

Przebieg debaty i reakcje po głosowaniu

Wtorkowe obrady 29 września 2026 roku zdominowały wystąpienia członków rządu z premierem Andrejem Babišem na czele. Inni przedstawiciele koalicji przemawiali w środę 30 września, po czym głos zabrali przedstawiciele opozycji. Do zwykłej debaty posłowie przeszli dopiero po południu, zgłosiło się do niej prawie sześćdziesięciu posłów. Izba niższa przerwała posiedzenie o godz. 21:00 i kontynuowała w czwartek 1 października; w zwykłej debacie chciało jeszcze zabrać głos 37 posłów, przeważnie z opozycji. Wystąpienia w sprawie wniosku zajęły do tego czasu 19 godzin czystego czasu.[7][8]

Wystąpienia w debacie

Poseł TOP 09 Michal Kučera powiedział, że zaufania nie można ani uchwalić, ani nakazać, a gabinet musi na nie zasłużyć zarządzaniem krajem, gospodarowaniem oraz poszanowaniem reguł i instytucji. Pirat Samuel Volpe nazwał łapówką jednorazową kwotę 2000 koron, którą rząd chce wysłać w przyszłym roku emerytom; minister pracy Aleš Juchelka (ANO 2011) odpowiedział, że Piraci dzielą społeczeństwo na młodych i pozostałych.[8]

Z szeregów koalicji i opozycji padły wyrzuty z powodu kosztów obrad izby niższej. Minister środowiska Igor Červený (Motoristé sobě) powiedział, że izba niższa niepotrzebnie inwestuje pieniądze w kampanię senacką przewodniczącego KDU-ČSL Jana Grolicha, który zamiar zwołania posiedzenia ogłosił z trzytygodniowym wyprzedzeniem. Posłanka Piratów Jana Patková, wychodząc z podanych przez Červenego kosztów obrad około 400 000 koron za godzinę, obliczyła, że dwugodzinne wystąpienie Andreja Babiša we wtorek kosztowało prawie 700 000 koron, a wystąpienia innych ministrów około trzech milionów.[8]

Reakcje po głosowaniu

Przewodniczący ODS Martin Kupka powiedział, że ważne było skonfrontowanie rządu z tym, jak nie spełnia obietnic danych wyborcom; popołudniowa część posiedzenia nie była według niego w pełni godna i zamieniła się w oczekiwanie, aż Babiš wróci do pracy. Minister finansów Alena Schillerová (ANO 2011) powiedziała, że podstawowym interesem opozycji było zdobycie przestrzeni medialnej, i przypomniała, że Jan Grolich kandyduje do Senatu, a wielu posłów do rad gmin.[6]

Schillerová i przewodniczący izby niższej Tomio Okamura (SPD) wskazali nadchodzące wybory jako jedną z przyczyn bardziej napiętej atmosfery. Obaj wyrazili przekonanie, że współpraca opozycji i koalicji zostanie wznowiona; Okamura powiedział, że dotąd udawało się zawierać porozumienia.[6]

Przewodniczący STAN Vít Rakušan powiedział, że rząd się obronił, ponieważ poparli go także posłowie, którzy zabiegali o głosy wyborców obietnicą konsolidacji finansów publicznych i kontroli Babiša; według niego „dziś pilnowali tylko wygodnych posad” w koalicji rządzącej. Przewodniczący Czeskiej Partii Piratów Zdeněk Hřib powiedział, że rząd wykorzystał swoją większość w izbie niższej, aby sam sobie ponownie wyrazić zaufanie.[6]

Izba Poselska głosowała nad wnioskiem 1 października 2026 roku, w trzecim dniu obrad. Za wyrażeniem nieufności opowiedziało się 83 posłów partii opozycyjnych ODS, STAN, Czeskiej Partii Piratów, KDU-ČSL i TOP 09, przeciw było 94 posłów koalicji. Do przyjęcia wniosku potrzeba było co najmniej 101 głosów, czyli większości z 200 posłów. Dziewięciu posłów opozycji i czternastu posłów koalicji usprawiedliwiło nieobecność w głosowaniu.[6] Debata trwała łącznie około 27,5 godziny czystego czasu.[6]

Opozycja uzasadniła posiedzenie deficytem projektu budżetu państwa na przyszły rok, według niej nierozwiązanym konfliktem interesów premiera i postępowaniem rządu wobec instytucji.[6] Po drugim dniu obrad, 30 września, czysty czas wystąpień wynosił około 19 godzin, a w izbie niższej pozostawało 37 osób zgłoszonych do debaty, przeważnie z szeregów opozycji.[8]

Przewodniczący ODS Martin Kupka powiedział po głosowaniu, że celem było skonfrontowanie rządu z niespełnionymi obietnicami. Minister finansów Alena Schillerová (ANO 2011) oświadczyła, że posiedzenie posłużyło posłom opozycji do zdobycia przestrzeni medialnej przed wyborami. Przewodniczący STAN Vít Rakušan określił wynik jako skutek poparcia rządu przez posłów, którzy przed wyborami obiecywali konsolidację finansów publicznych.[6]

Opozycja próbowała wyrazić nieufność po raz drugi. Za pierwszym razem rząd przetrwał głosowanie na początku lutego 2026 roku. Od powstania samodzielnej Republiki Czeskiej złożono 22 wnioski o wyrażenie nieufności rządowi i powiódł się tylko jeden, w 2009 roku wobec rządu Mirka Topolánka.[6]

Chronologia

  • — Izba Poselska nie przyjęła wniosku opozycji o wotum nieufności wobec rządu Andreja Babiša; za głosowało 83 posłów. ČTK / České noviny iROZHLAS
  • — Po kilkudniowej debacie Izba Poselska głosowała nad wnioskiem opozycji o wyrażenie wotum nieufności rządowi Andreja Babiša (ANO 2011, SPD i Motoristé). ČT24 ČTK / České noviny
  • — Opozycyjne ODS, STAN, Piraci, KDU-ČSL i TOP 09 złożyły wniosek o zwołanie posiedzenia Izby Poselskiej w sprawie wotum nieufności wobec rządu Andreja Babiša; podpisało go wszystkich 92 posłów opozycji; jako powody podały wysokość deficytu w projekcie budżetu, nierozwiązany konflikt interesów premiera i postępowanie rządu wobec instytucji. ČTK / České noviny ČT24

Źródła

  1. ČTK / České noviny — 25 września 2026
  2. ČT24 — 25 września 2026
  3. FORUM 24 — 25 września 2026
  4. ČTK / České noviny — 1 października 2026
  5. Echo24 — 1 października 2026
  6. ČTK / České noviny — 1 października 2026
  7. ČT24
  8. ČTK / České noviny