Zamek Ratibořice to klasycystyczny zamek w Babiččino údolí koło Náchodu, zarządzany przez Národní památkový ústav.
Zamek Ratibořice znajduje się w Babiččino údolí koło Náchodu. Obecną klasycystyczną i empirową postać uzyskał w wyniku przebudowy w latach 1825–1826 i dalszych zmian w latach 1860–1864. Zarządza nim Národní památkový ústav, a konkretnie jego terenowy zarząd zabytków w Sychrovie.[1]
Historia
Pierwsza pisemna wzmianka o siedzibie pańskiej i wsi w Ratibořicach pochodzi z 1388 roku. Jako właściciel wymieniony jest rycerz Vaněk ze Žampachu, który pisał się „z Ratibořic”. Od 1464 roku Ratibořice należały do dóbr Rýzmburk. Pierwotny gródek pozostawał niezamieszkany, stopniowo popadał w ruinę i pod koniec XVI wieku zniknął.[1]
W 1582 roku Ratibořice i Rýzmburk kupił ród Smiřickich ze Smiřic, a oba majątki przyłączono do dóbr náchodzkich. Po bitwie na Białej Górze dobra przejęli Trčkowie z Lípy. Ostatni czeski właściciel z tego rodu, Adam Erdmann Trčka z Lípy, został w 1634 roku zamordowany w Chebie wraz ze swoim szwagrem Albrechtem z Valdštejna.[1]
W tym samym roku cesarz Ferdynand II przekazał dobra náchodzkie księciu Ottaviowi Piccolominiemu. W latach 1702–1708 książę Lorenzo Piccolomini kazał zbudować w Ratibořicach barokowy zameczek wzorowany na włoskich pałacykach letnich, określany jako tak zwane „casino”. Służył jako rezydencja letnia i myśliwska.[1]
W 1792 roku dobra náchodzkie kupił Piotr von Biron, książę kurlandzki i żagański. Po jego śmierci w 1800 roku Náchod i Ratibořice odziedziczyła jego najstarsza córka, księżna Katarzyna Fryderyka Wilhelmina Benigna żagańska (1781–1839), która wybrała Ratibořice na stałą rezydencję letnią. W latach 1825–1826 kazała przebudować zamek w stylu klasycyzmu i empiru. W okolicy założyła park krajobrazowy, stopniowo rozszerzony na całą dolinę rzeki Úpa, i kazała wybudować pawilon myśliwski oraz palmiarnię.[1]
Księżna żagańska gościła na zamku wiele osobistości, między innymi austriackiego kanclerza księcia Klemensa von Metternicha i rosyjskiego cara Aleksandra I. W 1813 roku udostępniła zamek na tajne rokowania dyplomatów Prus, Rosji i Austrii o koalicji antynapoleońskiej.[1]
Po śmierci księżnej żagańskiej w 1839 roku dobra zostały w 1840 roku sprzedane hrabiemu Rzeszy Octavianowi zur Lippe-Biesterfeld. W 1842 roku kupił je Jerzy Wilhelm, książę Rzeszy Schaumburg-Lippe, suwerenny władca jednego z małych północnoniemieckich księstw, wraz ze 114 wsiami i miasteczkami, wieloma zakładami przemysłowymi i zamkami w Náchodzie, Chvalkovicach i Ratibořicach. Ród Schaumburg-Lippe kazał przebudować zamek w latach 1860–1864 do dzisiejszej postaci. Członkowie rodu byli związani małżeństwami z europejskimi dworami panującymi, zwłaszcza z duńską rodziną królewską. W posiadaniu rodu zamek pozostał do upaństwowienia w 1945 roku.[1]
Związek z Boženą Němcovą
Zamek i przylegające Babiččino údolí odwiedza się zwłaszcza w związku z twórczością czeskiej pisarki Boženy Němcovej (1820–1862). Księżna żagańska jest znana publiczności jako „paní kněžna” (pani księżna) z jej powieści Babička (Babcia). Książka jest wyidealizowanym obrazem dzieciństwa i wczesnej młodości pisarki, które spędziła z rodzicami, rodzeństwem i babcią w Ratibořicach, i opowiada o życiu ludu wiejskiego, jego codziennych troskach i radościach.[1]
Stan obecny
Zamek wraz z pozostałymi obiektami w Babiččino údolí jest zarządzany przez Národní památkový ústav, a konkretnie jego terenowy zarząd zabytków w Sychrovie.[1]