Zamek Jindřichův Hradec to rozległy kompleks warowno-zamkowy w mieście Jindřichův Hradec, zarządzany przez Národní památkový ústav.[1]
.jpg)
Zamek Jindřichův Hradec stoi na skalistej ostrodze nad ujściem rzeki Nežárka i potoku Hamerský potok w mieście o tej samej nazwie w Czechach Południowych. Cały kompleks zajmuje powierzchnię około trzech i pół hektara i powstał w wyniku stopniowej przebudowy starszej siedziby warownej.[1]
Najstarsze osadnictwo
W miejscu dzisiejszego zamku znajdował się według badań archeologicznych słowiański gród udokumentowany już od X wieku. Był częścią tak zwanego systemu grodowego, za pomocą którego zarządzano wczesnym księstwem czeskim. Przez to miejsce przebiegał szlak handlowy z południa Europy, który wchodził na terytorium Czech tak zwaną bramą ziemską koło zamku Landštejn. Obwarowany gród nad brodem służył jako ośrodek chroniący handel i miejscową produkcję.[1]
Vítkovci i powstanie zamku
Budowę średniowiecznego zamku łączą źródła z imieniem Jindřicha Vítkovce, który założył samodzielną gałąź panów z Hradce używającą herbu ze złotą różą w niebieskim polu. Najstarsza pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1220 roku, kiedy pojawia się pod nazwą „Novum castrum”, czyli Nowy Zamek. W tym czasie powstała okrągła Černá věž i przylegający pałac, a mur obronny został wzmocniony. Rozwój budowlany odpowiadał zarówno potrzebom obronnym, jak i reprezentacyjnym wymaganiom siedziby.[1]
Panowie z Hradce pełnili od przełomu XII i XIII wieku ważne funkcje na czeskim dworze książęcym, a później królewskim i wpływali na wydarzenia w regionie przez kilka pokoleń. Stary pałac przy Černá věž rozrastał się stopniowo w kilku etapach budowy i swoją dzisiejszą postać uzyskał podczas późnogotyckiej przebudowy na przełomie XV i XVI wieku. Drugi pałac gotycki stał w miejscu dzisiejszego skrzydła Španělské křídlo.[1]
Renesansowa przebudowa
Od początku XVI wieku następowała stopniowa, od połowy wieku intensywna przemiana starego zamku w renesansową siedzibę. W kształtowaniu udział wzięli włoscy budowniczowie Antonio Ericer, Baltazar Maggi i Giovanni Maria Faconi. Na trzecim dziedzińcu powstał w ten sposób Adamovo stavení, a naprzeciw niego Španělské křídlo, połączone rozległymi arkadami. W mniejszym ogrodzie zbudowano pawilon muzyczny zwany Rondel, który według historii zamku zakończył główny etap budowy kompleksu. Późniejsze zmiany miały już tylko charakter częściowy i renesansowego wyglądu zamku w zasadzie nie zmieniły.[1]
Ród panów z Hradce wymarł w linii męskiej wraz ze śmiercią Jáchyma Oldřicha z Hradce w 1604 roku.[1]
Slavatowie z Chlumu i Košumberka
W 1602 roku z ostatnią przedstawicielką rodu, Lucií Otýlií z Hradce, ożenił się Wilhelm Slavata z Chlumu i Košumberka. Po śmierci jej brata Jáchyma Oldřicha w 1604 roku został dziedzicem całych dóbr i nosicielem tytułu „rządcy domu hradeckiego”. W dziejach Czech znany jest przede wszystkim jako królewski namiestnik, którego w 1618 roku wyrzucono z okna Zamku Praskiego podczas tak zwanej drugiej defenestracji praskiej. W ciągu dziewięćdziesięciu lat, kiedy zamek należał do rodu Slavatów, nie doszło do żadnych istotnych zmian budowlanych.[1]
Zarządzanie zabytkiem
Kompleks zamku w mieście Jindřichův Hradec zarządza dziś Národní památkový ústav, który na swoich stronach prowadzi jego historię od najstarszego osadnictwa po okres Slavatów.[1]