Zámek Český Krumlov to dawny gotycki zamek nad Wełtawą, który stopniowo przekształcił się w renesansową, a później barokową rezydencję i dziś należy do państwa.
.jpg)
Zámek Český Krumlov stoi na skalistym wzniesieniu wysoko nad korytem rzeki Wełtawy w Czeskim Krumlowie. Zespół powstał z pierwotnego gotyckiego zamku i w ciągu wieków został przebudowany na renesansową, a następnie barokową siedzibę rodów szlacheckich.[1]
Początki i nazwa
Na wzniesieniu ludzie mieszkali już długo, zanim powstały najstarsze części zamku; pierwsze osadnictwo pochodzi z epoki brązu. Nazwa Krumlov wywodzi się od łacińskiego castrum Crumnau lub staroniemieckiego Crumbenowe i oddaje kształt terenu, czyli miejsce na krzywej łące lub niwie. Zamek prawdopodobnie jako pierwszy wspomniał austriacki rycerz i minnesinger Ulryk z Liechtensteinu w poemacie Der Frauendienst z lat 1240–1242. Pierwsza pisemna postać nazwy, Chrumbenowe, znajduje się w dokumencie księcia Otokara z roku 1253, kiedy Krumlov był siedzibą Witka z Krumlova z rodu Witkowiców. Przydomek „Český” (Czeski) jest używany przy Krumlovie od połowy XV wieku.[1]
Gotycki zamek, z którego wyrósł zamek obecny, zbudowali panowie z Krumlova, i to kiedyś przed rokiem 1250, odgałęzienie Witkowiców z pięciolistną różą w herbie.[1]
Rożmberkowie
Panowie z Krumlova wymarli w roku 1302, a majątek odziedziczyli spokrewnieni Rożmberkowie. W ciągu trzech stuleci ich panowania miasto i zamek przeżywały największy rozkwit, a zamek zmienił się wówczas w renesansową rezydencję. Władcy z Rožmberka należeli do czołowych postaci czeskiej szlachty, byli humanistami, mecenasami kultury i sztuki, a w Królestwie Czeskim sprawowali najwyższe urzędy krajowe. Za Wilhelma z Rožmberka ród w drugiej połowie XVI wieku bardzo się zadłużył, dlatego jego młodszy brat Piotr Wok, ostatni członek rodu, na przełomie lat 1601 i 1602 sprzedał dobra cesarzowi Rudolfowi II.[1]
Eggenbergowie i Schwarzenbergowie
W roku 1622 cesarz Ferdynand II podarował majątek królewski księciu Janowi Ulrykowi I z Eggenbergu. Dopiero w trzecim pokoleniu rodu, od lat sześćdziesiątych XVII wieku, dzięki zasługom księcia Jana Krzysztofa I rozwinął się ruch gospodarczy, budowlany i artystyczny. Zamek wydobył się z prowincjonalnego zacofania po wojnie trzydziestoletniej i stał się reprezentacyjną siedzibą barokową.[1]
Eggenbergowie wymarli w roku 1719 bez potomków, a Krumlov przeszedł na książęcy ród Schwarzenbergów. Książę Józef Adam Schwarzenberg, gospodarz i miłośnik sztuki, kazał wspaniale przebudować zespół zamkowy. Budowle i życie kulturalne wzbogaciły się o impulsy z kultury cesarskiej rezydencji w Wiedniu. Pod koniec XVIII wieku, a zwłaszcza w XIX wieku nastąpił długi upadek artystyczny i gospodarczy, a w drugiej połowie XIX wieku zamek przestał służyć jako główna siedziba krumlovsko-hlubockiej linii Schwarzenbergów. Także w XX wieku nie był regularnie zamieszkany.[1]
Własność w XX wieku
Majątek schwarzenberski wraz z Czeskim Krumlowem przypadł w roku 1947 na własność kraju czeskiego. Po zniesieniu ustroju krajowego przeszedł od roku 1950 na własność państwa czechosłowackiego.[1] Zamek zarządza Národní památkový ústav, państwowy zamek Český Krumlov, którego strony o historii zespołu są źródłem tego artykułu.[1]