Stadion Sparty na Letné to stadion piłkarski w Pradze w pobliżu Letenské vodárny. Swoje mecze domowe rozgrywa na nim AC Sparta Praga, a także reprezentacja piłkarska. Od 2009 roku nosi nazwę Generali Arena.[1]
Droga Sparty na Letną
Od założenia w listopadzie 1893 roku Sparta zmieniała w Pradze kilka boisk. Pierwszymi miejscami były plac ćwiczeń wojskowych przy Invalidovnie, Císařská louka, Střelecký ostrov i Bubny. W 1905 roku doszło boisko na Letnej, i to w miejscu, gdzie dziś mieści się Národní technické muzeum.[1] Według innego tekstu Česká televize Slavia wydzierżawiła jednak tereny na południowym wschodzie Letenská pláň już w 1897 roku. Na równinie działał też klub praskich Niemców DFC Prag.[2]
Na obecne miejsce Sparta przeniosła się na stałe w czasie pierwszej wojny światowej. Przygotowanie boiska i pierwszych trybun trwało z powodu wojny trzy lata. Pierwszy mecz rozegrano tu 13 maja 1917 roku, a Sparta pokonała w nim Viktorię Pilzno 3:2. Pierwszego gola w meczu strzelił Antonín Janda-Očko.[1]
Przebudowy i pojemność
Pierwotne trybuny przewidywały pojemność do 30 000 widzów. Boisko miało wymiary 110 × 85 metrów, podczas gdy obecne ma 105 × 68 metrów. W 1934 roku pojemność wzrosła do 45 000 miejsc, w tym samym roku jednak spłonęła trybuna główna. Nowa, żelbetowa, powstała w 1937 roku. Po drugiej wojnie światowej do trybuny dobudowano stopnie do stania, a na mecze ze Slavią czy Slovanem przychodziło do 45 000 osób.[1]
Rekonstrukcja w latach 1967–1969 zastąpiła drewniane trybuny żelbetowymi, a stadion mieścił 35 900 widzów. Tyle samo osób przyszło też na początku lat dziewięćdziesiątych na mecze z Olympique Marsylia i FC Barcelona, które rozgrywano w pierwszej edycji Ligi Mistrzów. W 1994 roku zakończyła się kolejna modernizacja; miejsca stojące zastąpiły krzesełka, a pojemność spadła do prawie 19 000 widzów. Podgrzewana murawa pojawiła się w 2002 roku.[1]
W czasach socjalizmu zewnętrzną stronę trybuny w kierunku Letenská pláň wykorzystywali działacze komunistyczni podczas pochodów pierwszomajowych i parad wojskowych. Z tej samej trybuny przemawiało do ludzi wiele osobistości, w listopadzie 1989 roku także późniejszy prezydent Václav Havel.[1]
Letná jako ośrodek praskiej piłki nożnej
Zainteresowanie meczami było tak duże, że dla wygody widzów powstały schody ruchome prowadzące znad Wełtawy na Letenská pláň. Na stadionach na Letnej rozgrywano derby ligowe, mecze reprezentacji i mecze pucharów europejskich. Puchar Mitropa zdobyła tu Sparta w latach 1927 i 1935 oraz Slavia w 1938 roku. W Sparcie grali na przykład Oldřich Nejedlý i Karel Pešek-Káďa, a w bramce także aktor Vlasta Burian. W Slavii występowali między innymi Josef Bican, František Plánička i Jan Košek.[2]
Niemieccy żołnierze podpalili 6 maja 1945 roku drewnianą trybunę stadionu Slavii, a Slavia korzystała następnie przez trzy lata ze stadionu Sparty. W grudniu 1950 roku rozegrała na Letnej ostatni mecz, ponieważ równinę miano przebudować wokół pomnika Stalina. Trzy lata później powstał jej nowy dom we Vršovicach, dokąd przewieziono także drewnianą trybunę.[2]
Nazwy stadionu
Stadion kilkakrotnie zmieniał nazwę. Od 2003 roku wśród kibiców używano określenia Toyota Arena, od 2007 AXA Arena, a od 2009 Generali Arena.[1]
Tekst Česká televize wspomina, że coraz częściej mówi się o zamiarze klubu zbudowania nowego stadionu w innym miejscu w Pradze. Obok obecnej areny, na miejscu dawnego boiska treningowego, właściciel Sparty buduje nowy hotel.[2]