Powódź na Morawach i Odrze w lipcu 1997 roku była rozległą klęską żywiołową, która według Povodí Moravy, s. p. objęła dorzecza rzek Morawy, Odry i górnej Łaby i charakteryzowała się wyjątkowo szybkim i niszczycielskim przebiegiem.[1]
Powódź na Morawach i Odrze w lipcu 1997 roku dotknęła obszary w dorzeczach rzek Morawy, Odry i górnej Łaby.[1] Według Povodí Moravy, s. p. była to katastrofalna powódź o niespodziewanie szybkim i gwałtownym przebiegu, podczas której na górnych odcinkach rzek doszło do niemal całkowitego zniszczenia koryt cieków.[1] Poziom wody osiągnął wysokość, przy której zasięg powierzchniowy i głębokość rozlewisk przekroczyły wszystkie zarejestrowane dotąd wartości.[1] Powódź niosła taką ilość rumowiska, że według zarządcy cieków wykraczała poza możliwości pomiaru i obserwacji.[1]
Przyczyny i przebieg
Powódź spowodowały wyjątkowo intensywne opady deszczu.[1] Dobowe sumy opadów sięgały do 230 mm, miejscami przekroczyły 600 mm w ciągu pięciu dni.[1] Najwyższe sumy opadów zmierzono między 4 a 8 lipca 1997 roku.[1] Na stacji Raškov na Morawie przepływy kulminacyjne miały charakter nawet powodzi 800-letniej.[1] Na samym odcinku między Kroměříž a Uherské Hradiště osadziło się od 350 do 400 tysięcy ton rumowiska.[1] Povodí Moravy zarządzało prawie 4000 km cieków, z których lipcową powodzią dotknięte było około 2000 km, czyli połowa.[1] Nurt miał taką siłę, że porywał nawet kamienie o wymiarach ponad jednego metra.[1]
Według Povodí Moravy zbiorniki wodne wyraźnie obniżyły maksymalne odpływy w porównaniu z dopływami. Na zaporze Slezská Harta, którą zarządza Povodí Odry, dopływ osiągnął 192 m³/s, podczas gdy odpływ nie przekroczył 12 m³/s.[1] Na zaporze Vír zarządzanej przez Povodí Moravy dopływ osiągnął 167 m³/s, a odpływ nie przekroczył 38 m³/s.[1]
Skutki
W Kraju ołomunieckim rozlewiskami dotkniętych zostało 110 gmin i miast.[1] Ewakuacja przebiegała w 38 gminach i łącznie ewakuowano 7850 osób.[1] Podczas powodzi w Kraju ołomunieckim zginęły 24 osoby.[1] Rozlewiska objęły obszar 434 km² o średniej głębokości od 2,5 do 3,0 metra.[1] Osiągnięte przepływy wyraźnie przekraczały wartości powodzi stuletniej.[1]
Usuwanie szkód i środki przeciwpowodziowe
Povodí Moravy, s. p. w latach 1997–2004 zajmowało się usuwaniem szkód powodziowych na ciekach i innym majątku gospodarki wodnej, przy łącznych kosztach budżetowych w wysokości 2,5 miliarda koron.[1] W Kraju ołomunieckim zrealizowano 152 przedsięwzięcia o kosztach 1,051 miliarda koron, co stanowiło 43 % całkowitych szkód powodziowych.[1]
Od 1999 roku, kiedy rozpoczął się tzw. etap zerowy budowy środków przeciwpowodziowych, do 2018 roku państwo zainwestowało za pośrednictwem Povodí Moravy w budowle przeciwpowodziowe 4,7 miliarda koron, poinformował dyrektor generalny przedsiębiorstwa Václav Gargulák.[2] Według jego wypowiedzi kwota ta została rozdzielona na etapy: etap 0 – 184 miliony koron, etap 1 – 1367 milionów koron, etap 2 – 1770 milionów koron, etap 3 – 1400 milionów koron i etap IV – 1100 milionów koron.[2] Na budowę w ramach trwającego etapu IV programu dotacyjnego Wsparcie zapobiegania powodziom zaplanowano według Gargulaka kolejne 1,1 miliarda koron.[2] Środki na te działania przekazało Ministerstwo Rolnictwa Czech w ramach programu Wsparcie zapobiegania powodziom.[2]
Od powodzi z 1997 roku zrealizowano według Povodí Moravy ponad dwadzieścia rozległych środków przeciwpowodziowych oraz dziesiątki drobniejszych zabiegów i budowli.[1] Do najważniejszych należą według przedsiębiorstwa etapy I i II.A ochrony Ołomuńca oraz środki na górnym biegu Morawy od Hanušovice przez Bohutín, Chromeč, Postřelmov, Sudkov, Lesnice i Leština aż po Moravičany i Mitrovice, które według Povodí Moravy sprawdziły się podczas powodzi w 2010 roku.[1] Na terenie Kraju ołomunieckiego zrealizowano prawie trzydzieści rozległych środków przeciwpowodziowych, do najważniejszych należą według przedsiębiorstwa etapy I, II.A i II.B ochrony przeciwpowodziowej Ołomuńca.[2] Budowa etapu II.B środków przeciwpowodziowych miasta Ołomuniec miała się rozpocząć jesienią roku, w którym Povodí Moravy opublikowało sprawozdanie o dwudziestu latach od powodzi.[1]