Kościół Kostel Všech svatých z kostnicą to dwukondygnacyjny kościół cmentarny w Sedlcu koło Kutnej Hory, zbudowany w pierwszej połowie XIV wieku jako część klasztoru cystersów.
Kościół Kostel Všech svatých z kostnicą stoi w Sedlcu w okolicy dzisiejszej Kutnej Hory w Kraj środkowoczeski. Powstał w pierwszej połowie XIV wieku i należał do klasztoru cystersów, który już nie istnieje.[1]
Klasztor i cmentarz
Szlachcic Miroslav podarował cystersom duże grunty w pobliżu dzisiejszej Kutnej Hory. Najstarszy klasztor tego zakonu na obszarze dzisiejszych Czech ma przywilej fundacyjny z 1142 roku. W pierwszej połowie XIII wieku klasztor podupadał z powodu braku pieniędzy, ale w drugiej połowie tego samego stulecia jeden z mnichów znalazł srebro na gruntach klasztoru, klasztor wzbogacił się i powstała Kutná Hora.[1]
W XIV wieku Kutná Hora liczyła prawie 80 tysięcy mieszkańców. Ludzie umierali tam z głodu, na dżumę, przy wydobyciu, z powodu złej higieny i w konfliktach wojennych. Większość zmarłych pochowano w Sedlcu, gdzie znajdował się jedyny działający cmentarz chrześcijański, który pod koniec XIV wieku miał 3,5 hektara. Popularność cmentarza zwiększało według legendy to, że opat Heidenreich przywiózł z podróży do Jerozolimy garść ziemi z Hakeldamy i założył w ten sposób pierwsze święte pole w Europie Środkowej.[1]
Powstanie i budowa
Ponieważ w XIV i XV wieku umierało wiele osób, a później trzeba było zwolnić miejsce, konieczne było zmniejszenie cmentarza i złożenie wykopanych kości z szacunkiem. Zwyczaje chrześcijańskie wymagają składania szczątków kostnych poniżej poziomu ziemi, dlatego powstał dwukondygnacyjny kościół cmentarny. W podziemnej dolnej kaplicy składano szczątki, w górnej odprawiano nabożeństwa za zmarłych.[1]
Dokładna data ukończenia kościoła nie jest znana, specjaliści skłaniają się ku pierwszej połowie XIV wieku.[1]
Późniejsze losy
Podczas wojen husyckich w 1421 roku ucierpiały prawdopodobnie dach i statyka kościoła. Gotycka katedra pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i świętego Jana Chrzciciela, która stoi w pobliżu i powstała w latach 1290–1320, została spalona, a cystersi zostali tam zamordowani. Życie wracało do klasztoru powoli, prawdopodobnie dopiero około przełomu XV i XVI wieku. W XVII wieku kościół przeszedł częściowy remont.[1]
Na przełomie XVII i XVIII wieku opat Jindřich Snopek zdobył środki na remont katedry i zaprosił do niej czołowych artystów, wśród nich architekta Jana Błażeja Santiniego Aichla. Santini wyremontował także kościół z kostnicą i uważa się go za twórcę pierwszej dekoracji dolnej kaplicy z kości.[1]
Cesarz Józef II zlikwidował klasztor cystersów w 1783 roku, a jego obiekty sprzedano na publicznej licytacji. Katedra zaczęła służyć jako magazyn, w konwencie przetwarzano tytoń, a patronat nad kościołem Kostel Všech svatých przejęła rodzina Schwarzenbergów. Cmentarz zmniejszono, a kości z zlikwidowanych grobów złożono częściowo w kostnicy, częściowo w grobowcu zbiorowym. W XIX wieku Schwarzenbergowie sfinansowali rozległą rekonstrukcję kostnicy, połączoną z odnowieniem i rozszerzeniem dekoracji ze szkieletów. Została ukończona w 1870 roku, a jej autorem był František Rint.[1]