Kaplica Betlejemska to kościół kaznodziejski w Pradze na Starym Mieście. Według strony ČVUT była pierwszym kościołem kaznodziejskim w Europie.[1]
Założenie
Kaplicę założyli dworzanin króla Wacława IV Hanuš z Mülheimu i staromiejski kupiec Jan Kříž, jeden z nielicznych Czechów wśród rajców w Ratuszu staromiejskim. Akt fundacyjny podpisali 24 maja 1391 roku, a kaplica była wyraźnie przeznaczona do kazań w języku czeskim.[1] Poświęcona jest pamięci noworodków, które w Betlejem kazał zamordować król Herod. Nazwa Betlejem oznaczała według ówczesnej wykładni Dom Chleba w sensie pokarmu duchowego.[1]
Pierwotny wygląd
Rzut ma kształt nieregularnego czworoboku, a głównym materiałem budowlanym był łamany kamień opokowy. W czasach działalności Jana Husa strop kaplicy był drewniany, belkowy, a do środka prowadziły trzy wejścia, z których żadne nie było główne. Umieszczono je tak, aby wchodzący nie zakłócali przestrzeni przed amboną. Kaplica była celowo prosta, w przeciwieństwie do wystroju kościołów katolickich.[1] Nigdy nie była kościołem parafialnym i zawsze nazywano ją tylko kaplicą, chociaż mieściło się w niej do 3000 osób.[1]
Jan Hus
Znaczenie historyczne kaplica zyskała w latach 1402–1413, gdy działał w niej jako kaznodzieja i administrator Jan Hus. Urodził się w 1371 roku w Husincu, w Pradze uzyskał w 1396 roku stopień mistrza sztuk wyzwolonych, w 1400 roku przyjął święcenia kapłańskie i od marca 1402 roku przez dziesięć lat kazał w Kaplicy Betlejemskiej.[1] Przez siedem lat jego działalność wspierali arcybiskup i król, ale jego poglądy stawały się sporne. W 1410 roku papież wydał nakaz zamknięcia kaplicy. Hus mimo to nadal kazał, a w 1412 roku wystąpił przeciwko handlowi odpustami, który miał finansować wyprawy krzyżowe. Wówczas przestał go chronić także król.[1] Po raz ostatni kazał w kaplicy w lutym 1413 roku, a potem musiał opuścić Pragę. Na sobór w Konstancji wyjechał 14 października 1414 roku, 28 października został aresztowany, a 6 lipca 1415 roku spalony na stosie.[1]
Po Husie
W 1622 roku kaplicę przejęli od Uniwersytetu Karola jezuici, którzy przywrócili katolickie nabożeństwa. Po zniesieniu zakonu w 1773 roku przeszła na własność państwa, a dziesięć lat później na krótko stała się kościołem filialnym św. Idziego. W jezuickim seminarium św. Wacława utworzono w 1786 roku szkołę inżynierską, pierwszą uczelnię techniczną. Jej dyrektor František Herget, który mieszkał na miejscu, przeprowadził badanie kaplicy i stwierdził niebezpieczne pęknięcia oraz groźbę zawalenia sklepienia.[1]