Bitwa na Białej Górze odbyła się w niedzielę 8 listopada 1620 roku na wzgórzu Biała Góra, położonym na zachód od Pragi. Spotkały się tam wojsko czeskich stanów oraz armia cesarza i Ligi Katolickiej. Rocznicę bitwy upamiętnia Vojenský historický ústav Praha, według którego tekstu jest to czterechsetna rocznica tego starcia.[1]

Odwrót spod Rakovníka

Wojsko stanowe dowodzone przez księcia Anhalta wycofywało się spod Rakovníka w pośpiechu, ciężki tabor odesłano do Beroun, aby nie spowalniał marszu. W sobotę 7 listopada 1620 roku od wojska oddzielił się król Fryderyk, który pojechał do Pragi do posłów swojego angielskiego teścia. Siłom stanowym udało się wyprzedzić armię cesarsko-ligową, której pochód hamowało wolno posuwające się wojsko cesarskie. Po południu 7 listopada wojsko zatrzymało się pod Unhošťą, a przemarsz na Białą Górę Anhalt nakazał dopiero w nocy z 7 na 8 listopada.[1]

Napad pod Ruzyně

Większość węgierskich jeźdźców i część niemieckich rajtarów spędziła noc w Ruzyně. Tam we wczesnych godzinach rannych napadła na nich katolicka straż przednia złożona z piechoty walońskiej i polskich jeźdźców. Nieprzygotowani jeźdźcy węgierscy stracili według tekstu instytutu około 200 ludzi, ponad tysiąc koni, tabor i kasę pułkową. Reszta rozproszonych oddziałów uciekła na Białą Górę, gdzie wywołała zamieszanie wśród odpoczywających żołnierzy stanowych.[1]

Ustawienie wojsk na Białej Górze

Wojsko stanowe zajęło pozycję, którą uważano za mocną. Prawe skrzydło opierało się o mur zwierzyńca, linia biegła przez najwyższy punkt Białej Góry aż do stromego zbocza w kierunku Motola, gdzie stało lewe skrzydło. Linię wzmacniały działa rozmieszczone w częściowych fortyfikacjach polowych; rozleglejszych umocnień żołnierze nie zbudowali z braku czasu i narzędzi. Według instytutu z punktu widzenia atakujących była to umocniona pozycja na wzgórzu, którą można było atakować tylko od czoła, co stanowiło ryzyko nawet przy wyraźnej przewadze liczebnej.[1]

Liczebność wojsk i taktyka

Dane o liczbie żołnierzy po obu stronach różnią się w dostępnych źródłach. Wojsko cesarsko-ligowe liczyło według tekstu instytutu około 30 000 do 40 000 ludzi, siły stanowe około 15 000 do 20 000. Oddziały katolickie ustawiono według szkoły hiszpańskiej w głębokie tercje o dużej sile uderzeniowej, podczas gdy Anhalt ustawił oddziały stanowe według szkoły niderlandzkiej, która stosowała bardziej elastyczne szyki o mniejszej głębokości i większej ruchliwości, pod warunkiem dobrze wyszkolonego wojska, czego według tekstu o siłach stanowych nie można było powiedzieć.[1]

Przeprawa przez Litovický potok

Armia Ligi dotarła rankiem 8 listopada 1620 roku do Litovického potoku, który z powodu okolicznych mokradeł można było pokonać tylko po moście. Most bronili około 500 muszkieterów stanowych.[1]

Źródła

  1. Vojenský historický ústav Praha — 6 listopada 2020