Bezpečnostní informační služba (BIS) jest instytucją wywiadowczą państwa czeskiego, działającą na jego terytorium.[1] Powstała 30 lipca 1994 roku.[2]
Pozycja i działalność
Służbą kieruje i nadzoruje ją Rząd Czech, a jej funkcjonowanie reguluje ustawa nr 154/1994 Dz.U. o Bezpečnostní informační služba. Zakres jej spraw określa ustawa nr 153/1994 Dz.U. o służbach wywiadowczych Republiki Czeskiej.[1]
BIS jest korpusem bezpieczeństwa. Jej funkcjonariusze pozostają w stosunku służbowym, mają stopnie służbowe i oznaczenia stopni oraz mogą posiadać i nosić broń służbową. Mogą jej użyć tylko w przypadkach koniecznej obrony i stanu wyższej konieczności, tak jak każdy obywatel.[1]
Uzyskane informacje przekazuje prezydentowi republiki, rządowi (premierowi i poszczególnym ministrom) oraz organom państwowym i policyjnym. Według własnych słów służba nie ma uprawnień represyjnych, to znaczy nie może zatrzymywać, aresztować ani przesłuchiwać, a w swojej działalności przestrzega praw i wolności człowieka. Jeżeli musi je naruszyć, następuje to według zasad określonych w ustawie.[1] Służba jest finansowana z podatków.[1]
Powstanie
Po rozwiązaniu Státní bezpečnost 15 lutego 1990 roku nowa demokracja stanęła przed zadaniem zbudowania służb wywiadowczych. Według BIS postanowiono budować je od podstaw, a nie przebudowywać dotychczasowe struktury, aby służyły zasadom demokracji i państwa prawa oraz szanowały prawa człowieka.[2] Szczególnie trudna była budowa wewnętrznej służby wywiadowczej w miejscu Státní bezpečnost. Pojawiały się obawy, że nowa służba znów zmieni się w tajną policję polityczną, a nie istniał gotowy model, który można by przenieść z innych krajów; wykorzystano doświadczenia wolnego świata, dostosowane do warunków krajowych.[2]
Droga do dzisiejszej służby wiodła przez cztery organizacje:[2]
Úřad pro ochranu ústavy a demokracie Federálního ministerstva vnitra, od 16 lutego do 19 grudnia 1990 roku; Federální informační služba FMV, od 20 grudnia 1990 roku do 30 czerwca 1991 roku; Federální bezpečnostní informační služba, od 1 lipca 1991 roku do 31 grudnia 1992 roku; Bezpečnostní informační služba České republiky, od 1 stycznia 1993 roku do 29 lipca 1994 roku.[2]
Według BIS początkom służby towarzyszyły różne afery. Do powstania przyczyniła się według historii także postawa polityków i urzędników rządowych, którzy byli często powściągliwi, a nawet odrzucający, a służba otrzymywała według tekstu niewiele zadań. BIS tłumaczy tę postawę międzynarodowym klimatem politycznym po upadku imperium sowieckiego.[2]