Anežský klášter, zwany też klasztorem Na Františku, to gotycki zespół klasztorny w Pradze 1, założony na początku lat trzydziestych XIII wieku przez świętą Agnieszkę Czeską. Budynek wymienia wśród swoich obiektów Galeria Narodowa w Pradze.
Anežský klášter, nazywany też klasztorem Na Františku, to zespół klasztorny w Pradze 1 pod adresem U Milosrdných 17. Należy do najstarszych gotyckich budowli Pragi i nosi imię swojej założycielki, księżniczki z rodu Przemyślidów, świętej Agnieszki Czeskiej.[1] Według stron Galerii Narodowej w Pradze budynek jest jednym z obiektów, które galeria prowadzi.[1]
Założenie i pierwsze stulecia
Agnieszka Czeska z rodu Przemyślidów, urodzona prawdopodobnie w 1211 roku i zmarła w 1282 roku, założyła przy wsparciu rodziny królewskiej na początku lat trzydziestych XIII wieku klasztor klarysek i braci mniejszych. Wkrótce potem sama do niego wstąpiła i została jego przełożoną.[1] Według angielskiej wersji stron była córką Przemysła Ottokara I i Konstancji Węgierskiej.[2] Kanonizowana została w 1989 roku.[1]
Klasztor Na Františku był pierwszym wspólnym podwójnym klasztorem klarysek i braci mniejszych na północ od Alp. Jednocześnie powstawał jako rodowa nekropolia Przemyślidów. Odbyła się w nim koronacja królewska i pogrzeby władców, spoczęła tu też święta Agnieszka.[1] Znaczenie klasztoru po jej śmierci nie zmalało i czcili go także Luksemburczycy, następcy Przemyślidów.[1]
Przemiany od wojen husyckich do kasaty
Zakonnice żyły w klasztorze do początku wojen husyckich. Kiedy wojny się skończyły, wróciły i usiłowały klasztor odnowić. W epoce rudolfińskiej klasztor przejęli dominikanie, wskutek czego ostatecznie zniknął klasztor braci mniejszych. Grunty rozprzedano i stopniowo wyrosła na nich nowa dzielnica miasta. Dominikanie odeszli, a klaryski wróciły, upadku klasztoru jednak nie zatrzymały.[1] W 1782 roku klasztor zniósł Józef II i następnie został sprzedany na licytacji.[1]
Ocalenie i udostępnienie
Podupadłemu klasztorowi, wynajmowanemu na różne cele, wielokrotnie groziła rozbiórka. Po raz ostatni zagładę zaproponował pod koniec XIX wieku plan sanacji Pragi, klasztor jednak dzięki swojemu znaczeniu pozostał ocalony.[1] Już od początku XX wieku był stopniowo dokumentowany, badany i remontowany. Zachował się rdzeń unikatowego układu dawnego podwójnego klasztoru.[1] Za narodowy zabytek kultury został uznany w latach siedemdziesiątych XX wieku, a po długiej rekonstrukcji udostępniono go w latach osiemdziesiątych.[1]
Zwiedzanie i ogrody
Na parterze zespołu znajduje się trasa zwiedzania poświęcona historii podwójnego klasztoru i jego założycielce. Częścią jest lapidarium, które mieści się w dawnym konwencie klarysek, czyli w czarnej kuchni i refektarzu, oraz w części braci mniejszych, gdzie zajmuje krużganek. Wystawiony jest ważny zbiór fragmentów architektonicznych z czasów powstania klasztoru, a także płyty fundacyjne ołtarzy i kamienie nagrobne.[1] Oba ogrody klasztorne są dostępne przez cały rok i bezpłatnie. Prowadzi przez nie trasa zwiedzania, na której architektura klasztorna łączy się z rzeźbami czołowych czeskich artystów.[1] W ogrodach zainstalowano prawie dwadzieścia dzieł współczesnych czeskich autorów. Wyjątkiem jest dzieło Františka Bílka Golgota z 1892 roku, jedna z pierwszych realizacji rzeźbiarza.[1]
Informacje praktyczne
Według stron Galerii Narodowej w Pradze wchodzi się od ulic Na Františku i Anežská. Przystanki to Staroměstská (linia A metra), stacja metra Náměstí Republiky (linia B), Dlouhá třída (tramwaje 6, 8, 15, 26 i autobus 207) oraz Právnická fakulta (tramwaj 17).[1] Angielska wersja stron podaje godziny otwarcia od wtorku do niedzieli od 10 do 18.[2] Ogrody są według stron otwarte codziennie, w tym w poniedziałki: od marca do maja w godzinach 10–18, od czerwca do sierpnia 10–20, od września do października 10–18 i od listopada do lutego 10–16. W niesprzyjającą pogodę są zamknięte.[1] Dane podano tak, jak publikuje je operator na swojej stronie.