Afera metanolowa to określenie serii zatruć alkoholem, przy którego produkcji użyto trującego metanolu. Sprawa wybuchła w Czechach na początku września 2012 roku. Liczba ofiar sięgnęła 48, dlatego jest to druga pod względem ciężaru katastrofa od powstania samodzielnego państwa czeskiego. Więcej ludzkich istnień pochłonęła jedynie powódź z 1997 roku, w której życie straciło pięćdziesiąt osób.[1]
Jak doszło do zatruć
Pierwszą osobą, która zmarła z powodu zatrucia, był 3 września 2012 roku mieszkaniec Hawierzowa.[1] Zatruty alkohol zaszkodził zdrowiu kilkudziesięciu innych osób, a wiele z nich straciło wzrok.[1]
Za głównych organizatorów, którzy wprowadzili niebezpieczną mieszaninę do sprzedaży, sąd uznał właściciela firmy produkującej kosmetyki samochodowe oraz przedstawiciela handlowego tej firmy, pochodzącego ze Słowacji. Właściciel pod koniec lata 2012 roku, na przełomie sierpnia i września, zdobył pięć tysięcy litrów alkoholu metylowego i wynajął pomieszczenia w Opawie. Wspólnie z przedstawicielem przygotował tam dziesięć tysięcy litrów płynu składającego się z metanolu i etanolu. Inne osoby rozwoziły go po dużej części kraju.[1]
Śledztwo
W związku z produkcją i rozprowadzaniem trujących alkoholi policjanci ścigali stopniowo około siedemdziesięciu osób.[1] Nazwiska obu producentów media podały trzy tygodnie po śmierci w Hawierzowie. Obaj mężczyźni zostali tymczasowo aresztowani, podobnie jak osoba odpowiedzialna za główną część dystrybucji.[1] To właśnie ona później swoimi zeznaniami przyczyniła się do wyjaśnienia sprawy.[1]
Postępowanie sądowe
Proces w tak zwanej głównej gałęzi sprawy rozpoczął się w marcu 2014 roku. Po dwóch miesiącach sąd w Zlinie wydał wyrok: obaj producenci otrzymali karę dożywotniego pozbawienia wolności. Według ówczesnego doniesienia chodziło o sporządzenie mieszaniny, po której zatruło się ponad sto osób.[1][2] Wyroki podtrzymał Vrchní soud v Olomouci, a następnie także Sąd Najwyższy Republiki Czeskiej. Mogli jeszcze zwrócić się do Sądu Konstytucyjnego, który skargę jednego z mężczyzn odrzucił w czerwcu 2019 roku, a skargę drugiego w styczniu 2020 roku, w obu przypadkach jako oczywiście bezzasadną.[1][2]
Pięciu innych oskarżonych z głównej gałęzi sprawy otrzymało kary bezwzględne w przedziale od siedmiu do dziewięciu lat. Główny dystrybutor został w maju 2014 roku skazany za sprowadzenie powszechnego niebezpieczeństwa na piętnaście lat więzienia. Wnioskował o wznowienie postępowania, lecz Sąd Konstytucyjny jego skargę we wrześniu 2019 roku odrzucił. W areszcie spędził okres od września 2012 do lipca 2014 roku, po czym zaczął odbywać karę.[1] Sądy zajmowały się ponadto wieloma innymi sprawami związanymi z produkcją, rozwożeniem i sprzedażą zatrutego alkoholu.[1]
Warunkowe zwolnienie dystrybutora
Česká televize poinformowała w maju 2024 roku, że głównego dystrybutora zwolniono warunkowo. Z piętnastoletniej kary odbył wcześniej ponad dwie trzecie. W tym czasie w więzieniu pozostawali już tylko obaj producenci mieszaniny, którzy otrzymali kary dożywotniego pozbawienia wolności.[1]