Josef Mašín, uczestnik antykomunistycznego ruchu oporu, zmarł w wieku 94 lat w amerykańskiej Santa Barbarze. Jego śmierć 2 listopada 2026 roku ogłosiła na Facebooku organizacja Paměť národa, powołując się na źródło bliskie rodzinie. Według niej odszedł ostatni z trójki, która na początku lat 50. przedarła się z Czechosłowacji na Zachód. Pozostali dwaj członkowie, Ctirad Mašín i Milan Paumer, zmarli według Česká tisková kancelář w latach 2011 i 2010 [1][2].

Historia życia

Josef Mašín urodził się w marcu 1932 roku. Jego ojciec, podpułkownik Josef Mašín starszy, należał do kierownictwa antynazistowskiej organizacji ruchu oporu „Tři králové” i został stracony w 1942 roku [2]. Po dojściu komunistów do władzy w 1948 roku bracia Ctirad i Josef Mašínowie założyli uzbrojoną grupę, która według iDNES przeprowadzała sabotaże i zdobywała broń, napadając na posterunki „Sboru národní bezpečnosti” [2]. W październiku 1953 roku trójka wraz z Milanem Paumerem wyruszyła przez wschodnie Niemcy do Berlina Zachodniego, a do ich poszukiwań zaangażowano dużą liczbę funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa [2]. Według Česká tisková kancelář członkowie grupy w kilku incydentach zastrzelili policjantów, a w wyniku ich działań zginęło kilka osób [1]. Pozostali członkowie grupy zostali później w Czechosłowacji skazani na wysokie kary [1].

Po przybyciu na Zachód wszyscy trzej wstąpili do amerykańskiej armii. Josef Mašín służył w niej do 1959 roku, a następnie prowadził działalność gospodarczą w zachodnich Niemczech i Kalifornii [2][3]. Według iDNES i historyka cytowanego przez Deník po 1989 roku nigdy nie wrócił do Republiki Czeskiej. Odrzucał kompromisy z czeskim wymiarem sprawiedliwości, który krytykował za niedostateczne rozliczenie się z komunistyczną przeszłością [2][3].

Reakcje

Česká tisková kancelář podaje, że sprawa grupy wywołuje w czeskim społeczeństwie silne emocje. Część społeczeństwa wielokrotnie domaga się dla braci Mašínów odznaczeń państwowych, inni nazywają ich mordercami [1]. Historyk w wywiadzie dla Deník powiedział, że odznaczenia dla braci proponowały Senat, Izba Poselska i wielu obywateli, a prezydenci zamiast tego nagradzali ich ojca, matkę lub siostrę [3]. Pisarz Jan Novák, autor książki Zatím dobrý, powiedział Deníku N, że Czechy tracą wielką postać antykomunistycznego ruchu oporu [4].

Paměť národa chce upamiętnić Josefa Mašína i innych przeciwników zniewolenia 10 listopada 2026 roku podczas koncertu w bazylice świętych Piotra i Pawła na Wyszehradzie w Pradze [1].

Źródła

  1. ČTK / České noviny — 2 listopada 2026
  2. iDNES.cz — 2 listopada 2026
  3. Deník.cz
  4. Deník N