Zamek Konopiště

Konopiště to pierwotnie gotycki zamek koło Benešova, przebudowany na przełomie XIX i XX wieku dla arcyksięcia Franciszka Ferdynanda d'Este; obecnie zarządza nim Národní památkový ústav.

Konopiště to zamek państwowy koło Benešova, który powstał z gotyckiego zamku z XIII wieku. Zarządza nim Národní památkový ústav. Zamek jest znany z bogatego zasobu mebli i wyposażenia, którego zbiory należą według strony operatora do najcenniejszych w Europie, a także z powiązania z arcyksięciem Franciszkiem Ferdynandem d'Este.[1]

Dzieje

Konopiště założył około 1294 roku nieopodal swojej rodowej siedziby Benešova prawdopodobnie praski biskup Tobiáš z Benešova. Budowla miała, na wzór francuskich warowni, walcowate wieże, przedmurze, cztery bramy i most zwodzony.[2] Po wymarciu Benešoviców Konopiště przeszło w 1327 roku na Sternbergów, którzy posiadali je przez 275 lat. W XVII–XIX wieku na zamku zmieniało się wiele rodów szlacheckich, na przykład Hodějovští z Hodějova, krótko po bitwie na Białej Górze Albrecht Wallenstein, dalej Michnowie z Vacínova, Vrtbowie z Vrtby i Lobkowiczowie.[2]

W średniowieczną budowlę ingerował po raz pierwszy pod koniec XV wieku Jiří ze Šternberka, dalej na początku XVII wieku Hodějovští. W XVIII wieku przemienili Konopiště w rezydencję barokową Vrtbowie.[2]

Franciszek Ferdynand d'Este

Zamek z dobrami kupił w 1887 roku od Lobkowiczów Franciszek Ferdynand d'Este, który w 1896 roku został następcą cesarskiego tronu. Kazał go przebudować w stylu historyzującym, a otoczenie urządził jako park krajobrazowy. W miejscu dawnego ogrodu barokowego powstał z jego inicjatywy Ogród Różany ze szklarniami, a w zamku umieścił rozległe zbiory, które zdobył jako dziedzictwo po włoskich przodkach i własnym kolekcjonerstwem.[2] Przebudowa na przełomie XIX i XX wieku przebiegała według projektu Josefa Mockera, a zamek otrzymał wystrój neogotycki.[1]

Arcyksiążę jest według operatora znany także jako następca tronu austro-węgierskiego, ze względu na związek z czeską hrabianką Zofią Chotek, z uwagi na zamiłowanie do polowań oraz z powodu zamachu w Sarajewie. Podczas niego został 28 czerwca 1914 roku wraz z żoną zastrzelony; zamachu dokonał serbski anarchista Gavrilo Princip. W miesiąc po zamachu cesarz Franciszek Józef I wypowiedział Serbii wojnę.[1][2]

Po roku 1921

Od spadkobierców arcyksięcia nabyło Konopiště w 1921 roku państwo czechosłowackie; zamek i park częściowo otwarto dla publiczności. W czasie drugiej wojny światowej mieścił się tu główny sztab jednostek SS. Po wyzwoleniu Konopiště ponownie udostępniono.[2] Zamek zachował wygląd z ostatniej przebudowy za Franciszka Ferdynanda, a wyposażenie wnętrz w możliwie największym stopniu odpowiada stanowi z czasów jego pobytu z rodziną.[2]

Zwiedzanie i zbiory

Według strony operatora zamek oferuje cztery trasy zwiedzania, ekspozycje uzupełniające (wystawę tematyczną, Strzelnicę i Muzeum św. Jerzego) oraz wizytę w Ogrodzie Różanym ze szklarniami, w których uprawia się róże nagradzane na wystawach oraz rośliny tropikalne i subtropikalne.[1]

Ministerstwo kultury uznało w połowie stycznia 2025 roku za zabytek kultury ceremonialną tarczę z XVI wieku z przedstawieniem zdobycia Nowej Kartaginy. Tarcza wróciła w 2021 roku z Philadelphia Museum of Art na Konopiště. Jest wystawiona w zamkowej Zbrojowni na II trasie, a według operatora jest to wyjątkowy egzemplarz malowanej zbroi autorstwa Girolama da Treviso w stylu all'antica.[1]