Vyšebrodský klášter to opactwo cystersów w Vyšším Brodě w kraju południowoczeskim, założone w 1259 roku przez Woka z Rożmberka i działające do dziś.
_-_Kloster.JPG)
Klasztor w Vyšším Brodě w południowych Czechach założył w 1259 roku szlachcic Wok z rodu Witkowców na swoim nowym rodowym dominium. Według strony opactwa klasztor mimo zawirowań losu istnieje do dziś i świadczy o ciągłości wysiłków czeskich cystersów od średniowiecza po współczesność.[1]
Miejsce w dziejach cystersów w Czechach
Cystersi przybyli do ziem czeskich w XII wieku także dzięki biskupowi ołomunieckiemu Henrykowi Zdikowi, który wspierał tu przede wszystkim norbertanów, ale przyczynił się także do upowszechnienia dobrej sławy cystersów. Pierwsze fundacje cysterskie powstały w miejscowościach Sedlec (1142), Plasy (1144), Pomuk (1145) i Mnichovo Hradiště (1145), później Svaté Pole (1180), Osek (1196) i Velehrad (1204). Wszystkie czeskie klasztory cysterskie zostały założone w ramach linii Morimond, w większości za pośrednictwem klasztoru Ebrach. Pierwsze pokolenia zakonników pochodziły głównie z ziem niemieckich lub mówiły po niemiecku.[1]
W pierwszej połowie XIII wieku nie powstał żaden nowy klasztor cysterski, choć próby fundacji miały miejsce. Powiodło się dopiero przedsięwzięcie Woka z Rożmberka, w wyniku którego powstał Vyšší Brod.[1]
Patronat Rożmberków
Klasztory w ziemiach czeskich były wpisane w stosunki feudalne i z nielicznymi wyjątkami zależały od szlacheckiego fundatora; cystersi nie uzyskali tu ani wyjęcia spod władzy biskupiej, ani autonomii gospodarczej, jak w zachodniej Europie. Strona opactwa nazywa dlatego dzieje klasztoru do 1611 roku okresem „za Rożmberków”.[2]
Rożmberkowie byli jedną z gałęzi Witkowców. Według tekstu nie wyróżniali się obszarem ani potęgą militarną, lecz trwałym systemem sukcesji i zarządzania majątkiem, dzięki któremu nie dochodziło między nimi do wewnętrznych sporów. Czterokrotnie próbowali zdobyć czeski tron królewski: po śmierci Przemysła Ottokara II w 1278 roku, na początku XIV wieku po wygaśnięciu Przemyślidów, gdy kandydatem był Piotr I z Rożmberka, wychowany w klasztorze w Vyšším Brodě, oraz po wygaśnięciu Luksemburgów w 1436 roku, gdy Ulryk II z Rożmberka w 1456 roku ustąpił z powodów finansowych. Tron w 1310 roku zdobyli Luksemburgowie.[2]