Uniwersytet Palackiego w Ołomuńcu jest według własnych stron drugim najstarszym uniwersytetem w Republice Czeskiej. Jego tradycja sięga roku 1573, gdy kolegium jezuickie otrzymało prawa uniwersytetu.
Uniwersytet Palackiego w Ołomuńcu jest uczelnią z siedzibą w Ołomuńcu. Według stron uniwersytetu jest drugim najstarszym uniwersytetem w Republice Czeskiej.[1]
Początki i pierwszy upadek
Tradycja szkoły sięga roku 1573. Wówczas pierwotne kolegium jezuickie uzyskało wszystkie prawa, jakie miały inne uniwersytety europejskie. Nadał je cesarz Maksymilian II. Początkowo szkoła miała dwa wydziały, poświęcone sztukom wyzwolonym i teologii.[1] Nauka rozpoczęła się trzy lata później. Wykłady z filozofii zainaugurował wówczas, w 1576 roku, Anglik George Warr. W tym samym roku odbył się pierwszy wpis do uniwersyteckiej matrykuły. Według uniwersytetu jego wpływ rozchodził się z Moraw i Śląska do Polski i na Węgry, przez ziemie austriackie do Niemiec. Dotarł także do Skandynawii i Europy Wschodniej.[1]
W czasie powstania stanowego zakon jezuitów został wygnany z Moraw, a ołomuniecki uniwersytet na pewien czas przestał istnieć. Odnowiono go w 1621 roku po stłumieniu powstania.[1]
Wojna trzydziestoletnia i barok
W czasie wojny trzydziestoletniej miasto było przez osiem lat zajęte przez wojska szwedzkie generała Torstensona i splądrowane. Uniwersytet utracił bogatą bibliotekę. Kolektarz ołomuniecki, kodeks z roku 1142 powstały w skryptorium biskupa Henryka Zdika, trafił w ten sposób do Biblioteki Królewskiej w Sztokholmie. Studentem uniwersytetu był także wódz Albrecht Wallenstein.[1]
Po odejściu Szwedów uniwersytet przeżył największy rozkwit. Jezuici wznieśli nowy budynek kolegium, dwa konwikty, budynek szkolny, kościół Najświętszej Maryi Panny Śnieżnej i seminarium świętego Franciszka. Uprawiano matematykę, fizykę, kartografię i hebraistykę. Z uniwersytetem związane są nazwiska jezuickiego matematyka Jakuba Kresy oraz Gregora Mendla, twórcy genetyki. Wiąże się z nim także astronom Karel Slavíček, który służył na dworze cesarza chińskiego. Nauczanie astronomii zapewniali jezuici Valentin Stansel oraz Jan Zimmermann.[1]
Przemiany w XVIII i XIX wieku
Po zniesieniu zakonu jezuitów w 1773 roku szkoła przeszła pod zarząd państwa. 24 maja 1778 roku uniwersytet morawski przeniesiono do Brna, jednak 12 września 1782 roku dekret cesarza Józefa II przeniósł go z powrotem do Ołomuńca. Tu został zredukowany do trzyletniego liceum, ponieważ cesarz pozostawił uniwersytety tylko w Wiedniu, we Lwowie i w Pradze. Szczególną częścią studiów stał się kierunek lekarsko-chirurgiczny, przeznaczony dla chirurgów-balwierzy i położnych.[1]
W 1827 roku arcybiskup ołomuniecki arcyksiążę Rudolf Jan przeforsował podniesienie liceum do rangi Uniwersytetu Franciszka. Miał wydziały filozoficzny, teologiczny i prawniczy, a do nich dochodziły studia medyczno-chirurgiczne. W 1851 roku z powodu nastania neoabsolutyzmu i spadku liczby studentów zamknięto wydział filozoficzny, a na początku roku akademickiego 1855–1856 także wydział prawniczy.[1]