Praha 21 to dzielnica i obwód administracyjny miasta stołecznego Praga, odpowiadający obrębowi katastralnemu Újezd nad Lesy, położony na południowym wschodzie Pragi przy granicy z krajem środkowoczeskim.
Praha 21 to dzielnica miasta stołecznego Praga, pokrywająca się z obrębem katastralnym Újezd nad Lesy. Leży na południowym wschodzie Pragi i tworzy część granicy stolicy z krajem środkowoczeskim.[1]
Historia
Powstanie Újezdu datuje się na drugą połowę XIII wieku, kiedy wzdłuż drogi prowadzącej z Koloděje powstała wieś ulicówka. Droga stanowiła oś nawsia, w którego centrum znajdowały się gospodarstwo oraz kościół z cmentarzem.[1]
Najstarsza pisemna wzmianka o wsi pochodzi z 1309 roku. Ówczesny właściciel, pan Vítek ze Švábenic i Heřmanic, zastawił w tym roku wieś Sibřina i Újezd klasztorowi na Zderazie jako zabezpieczenie długu za sukno i pieprz kupione na kredyt u praskich mieszczan. Ponieważ długu w umówionym terminie nie spłacił, obie wsie przypadły klasztorowi 29 lipca 1309 roku.[2]
Tło tych relacji sięga roku 1190, kiedy bracia Kojata i Všebor z rodu Hrabiszyców sprowadzili do Czech zakon krzyżowców, Stróżów Grobu Bożego w Jerozolimie, i założyli dla nich dom na Zderazie przy kościele św. Piotra i Pawła, istniejącym już od 1115 roku. Kojata zmarł w 1227 roku bez potomstwa, Všebor w 1238 roku. Majątek odziedziczył Idík ze Švábenic, mąż córki Všebora Markéty i późniejszy burgrabia ołomuniecki, ojciec wspomnianego Vítka. Kojata, Všebor i ich potomkowie zapisywali klasztorowi wsie w okolicach Żatca, Litomierzyc i Pilzna, a Vítek swoją hojnością znacznie uszczuplił majątek rodowy. Zmarł w 1312 roku i został pochowany w rodzinnej krypcie kościoła św. Piotra i Pawła na Zderazie, gdzie spoczywali już jego ojciec Idík oraz założyciele konwentu, Kojata i Všebor.[2]
Klasztor krzyżowców na Zderazie należał według źródła do najbogatszych klasztorów w Czechach i na Morawach. Miał prawo patronatu nad kościołem św. Bartłomieja w Újezdzie, decydował więc o obsadzie parafii, a także prowadził kilka szpitali. W herbie miał podwójny czerwony krzyż na czarnym suknie. 31 lipca 1419 roku do klasztoru wdarli się husyci i go złupili.[2]
Z dziejami Újezdu ściśle wiąże się historia sąsiednich Koloděje, od których Újezd oddzielił się dopiero w 1921 roku. Twierdza Koloděje jest po raz pierwszy wzmiankowana w 1346 roku, sama osada jest starsza. Nazwę Koloděje źródło wywodzi od „kolodějów”, czyli kołodziejów, którzy osiedlili się przy brodzie przez Rokytkę i naprawiali tam uszkodzone wozy.[2]
Nazwa Újezd nad Lesy powstała 7 lutego 1922 roku dla samodzielnej gminy, która do 1921 roku była w większości częścią Koloděje. Do Pragi Újezd nad Lesy został włączony 1 lipca 1974 roku wraz z Běchovicemi, Klánovicami i Koloděje i stał się częścią ówczesnej Pragi 9. Odrębny obwód administracyjny Praha 21 powstał w lipcu 2001 roku.[1] Szkoła ma dwie kuchnie, przy ulicach Staroklánovická i Polesná; większość chorych jadała z kuchni przy ulicy Polesná, która według ratusza ma być nieczynna przez kilka tygodni, podczas gdy kuchnia przy ulicy Staroklánovická miała wznowić pracę 8 października 2026 roku. [3] Od 30 września 2026 roku do szkoły mogły wrócić zdrowe dzieci, a obiady dowozi na razie firma zewnętrzna. [6] Praska stacja sanitarna określiła warunki wznowienia pracy kuchni szkolnych, m.in. pełną dezynfekcję pomieszczeń, negatywne testy personelu na salmonellozę i przegląd procedur higienicznych. [6] Policja bada sprawę od końca września 2026 roku pod kątem podejrzenia narażenia zdrowia przez wadliwą żywność z niedbalstwa, a 7 października 2026 roku rada dzielnicy jako organ prowadzący szkołę złożyła zawiadomienie o przestępstwie przeciwko nieznanemu sprawcy. [3] Według stanu na 7 października 2026 roku sanitariusze odnotowali 485 chorych, z czego 272 przypadki potwierdzono laboratoryjnie; od początku epidemii hospitalizowano 103 osoby, a w szpitalach pozostawało pięciu pacjentów. [3] Po obiedzie podanym 21 września 2026 roku w stołówce Szkoły Podstawowej im. Masaryka (Masarykova základní škola) w Újezdzie nad Lesy wybuchła epidemia salmonellozy; według praskiej stacji sanitarnej w kuchni używano niedostatecznie obrobionych termicznie jaj po terminie przydatności. [3] U nikogo, kto nie jadł obiadu szkolnego, sanitariusze dotąd salmonellozy nie odnotowali. [5] Do szkoły uczęszcza około 1100 dzieci, a ze stołówki szkolnej posiłki pobierały również dwa przedszkola i służba opiekuńcza. [5]
Status administracyjny
Praha 21 jest jedną z 57 jednostek samorządowych, na które Praga dzieli się według ustawy nr 131/2000 Dz.U., a zarazem jednym z 22 obwodów administracyjnych stolicy. Wykonuje administrację państwową także dla sąsiednich dzielnic Praha-Koloděje, Praha-Klánovice i Praha-Běchovice.[1]
Obszar i ludność
Łączna powierzchnia Pragi 21 wynosi 1015 hektarów. Z tego 175 ha przypada na grunty orne, 152 ha na ogrody, 2 ha na sady, 516 ha na grunty leśne, 8 ha na powierzchnie wodne, 51 ha na tereny zabudowane i 96 ha na pozostałe powierzchnie. Według stanu na 31 grudnia 2013 roku w dzielnicy mieszkało 10 396 osób, a średni wiek wynosił 37 lat.[1]
Co można zwiedzić
W Újezdzie nad Lesy znajdują się według źródła lokalne muzeum i biblioteka, można też przejść ścieżką dydaktyczną w Klánovický les.[1] 1 października 2026 roku przed południem strażacy i policjanci wyjechali na ulicę Hodkovská do wycieku gazu, podczas którego przy pracach nad przyłączem przebito rurę; strażacy ewakuowali siedem osób z pobliskich domów jednorodzinnych i nikt nie został ranny. [4]
Strony, które tu odsyłają
Źródła
- Městská část Praha 21 — 5 marca 2015
- Městská část Praha 21 — 26 czerwca 2014
- Pražský patriot — 7 października 2026
- Pražský deník — 1 października 2026
- Pražský deník — 7 października 2026
- Pražský patriot — 29 września 2026