Praga 19 to dzielnica Pragi, której obszar odpowiada katastrowi gminy Kbely. Leży na północnym wschodzie stolicy, na skraju rozległej wyżyny nazywanej płaskowyżem Průhonice, który ciągnie się od praskiego Proseka aż po Vrábí koło Brandýs nad Labem.[1]
Podłoże geologiczne i rzeźba terenu
Podłoże płaskowyżu tworzą łupki ordowickie liczące około 400 milionów lat, miejscami odsłonięte wzdłuż potoku Chobot, który odpływał od lotniska w Kbelích w kierunku Brandýs nad Labem, gdzie wpadał do Łaby. Dalej na północ, w okolicach wzgórza Ládví oraz Čakovic i Brázdimia, podłoże stanowi algonk liczący około 700 milionów lat. Na tych skałach spoczywają osady dawnego północnoczeskiego morza z okresu późnej kredy, liczące około 75 milionów lat, utworzone z piaskowców, margli, opok, mułowców i iłów. Nad nimi znajduje się warstwa gliny, lessu, osadów stokowych i żwirów z trzeciorzędu.[1]
Teren jest w bezpośrednim sąsiedztwie niemal płaski, w dalszych częściach lekko sfalowany. Najwyższym punktem jest wzgórze Ládví o wysokości 359 metrów nad poziomem morza, same Kbely leżą na wysokości 260 metrów. Gleba w tym rejonie jest według źródła bardzo urodzajna, co od dawna umożliwiało rolnicze wykorzystanie krajobrazu.[1]
Najstarsze osadnictwo
Według dostępnych znalezisk archeologicznych nie ma dowodów na obecność praczłowieka ani człowieka wczesnego na tym obszarze, chociaż w innych częściach Czech i Moraw takie znaleziska istnieją. W okresach zlodowaceń i międzylodowcowych teren pokrywała tundra, później lasostep, a miejscami głębokie lasy.[1]
Około pięciu tysięcy lat temu przez ten obszar przeszła ludność neolityczna przybywająca z Azji Mniejszej, która wydeptała tu szlak karawanowy w kierunku Boleslavska. Szlak wiódł od brodu na Wełtawie w Podbabie przez Troję, Horní Libeň, Prosek i Kbely, a dalej wzdłuż potoku Chobot przez Vinoř, Jenštejn, Dřevčice i Vrábí aż do Brandýsu, gdzie można było przejść brodem do Stará Boleslav i Mladá Boleslav. Istnienie szlaku potwierdzają znaleziska ceramiki zdobionej kłutym ornamentem z późnego neolitu w okolicznych stanowiskach, na samym obszarze Kbel takich znalezisk jednak brak.[1]
Epoka brązu i żelaza
Pierwsze potwierdzone osadnictwo na obszarze Kbel przypada na epokę brązu. W ulicy Toužimská, niedaleko miejsca, gdzie później stał średniowieczny gródek, odkopano pozostałości na wpół zagłębionej chaty z paleniskiem i słupami stropowymi. Z epoki żelaza pochodzi odkrycie pozostałości większej osady przy potoku Chobot w kierunku Vinoře, złożonej z kilku chat z jamkami zawierającymi żużel żelazny i fragmenty naczyń wykonanych na kole garncarskim, co według źródła świadczy o istnieniu osady rzemieślniczej.[1]
Rozwój szlaku handlowego
Szlak prowadzący przez ten obszar został w Pradze później przeniesiony z Podbaby przez Letną, stamtąd przez bród libeński, a w czasach słowiańskich przez bród poříczský, Dolní Libeň do Vysočan i Kbel, skąd biegł dalej w kierunku Boleslavska. Trasę stopniowo przedłużano przez Mnichovo Hradiště, Stráž pod Ralskem, Jablonné v Podještědí, Żytawę, Zgorzelec i Frankfurt nad Odrą aż do ujścia Odry do Morza Bałtyckiego, skąd towary można było spławiać na Rugię i do Skandynawii. W średniowieczu szlak ten nazywano „żytawskim”.[1]
Powstanie okolicznych osad
Pod koniec epoki żelaza wzdłuż szlaku zaczęły powstawać poszczególne osady, wśród nich Kbely, Vinoř, Dřevčice i Vrábí, z których dwie pierwsze weszły później w skład obszaru dzisiejszej dzielnicy Praga 19.[1]