Zdjęcie z publikacji Hanácká Drbna
Zdjęcie z publikacji Hanácká Drbna, 8.11.2026

W listopadzie 2026 roku przyrodnicy i leśnicy szukają w Jesionikach miejscowych cisów pospolitych, których nasiona mogłyby posłużyć do odtworzenia gatunku w tamtejszych lasach.[1][2] Miroslav Havira z Agentury ochrany přírody a krajiny ČR powiedział, że według zapisów historycznych cis był naturalnym składnikiem lasów jesionickich, lecz dziś zachowało się ich tylko kilka pojedynczych drzew lub populacji. Za ważne uważa korzystanie z lokalnego materiału genetycznego.[1][2]

Możliwe źródła nasion

Jako jedno z możliwych źródeł eksperci rozpatrują żeńskiego cisa w miejscu zwanym Skalní schody koło Vrbna pod Pradědem, którego wiek szacuje się na około 400 lat.[1][2] Kolejnymi kandydatami są pomnikowy cis w Mikulovicach i cisy w pobliżu ruin zamku Rychleby.[1][2] Najpierw trzeba jednak zdobyć dokładniejsze informacje o pochodzeniu i różnorodności genetycznej tych drzew.[1] Instytut Badawczy Gospodarki Leśnej i Łowiectwa (VÚLHM) zebrał materiały historyczne i przeprowadził analizę genetyczną wybranych okazów.[2]

Populacja w pomniku przyrody Na Špičáku

Największa populacja cisów w Jesionikach rośnie w narodowym pomniku przyrody Na Špičáku niedaleko Supíkovic.[1][2] Inwentaryzacja we wrześniu 2026 roku wykazała tam 1240 okazów, od siewek po drzewo o wysokości około dwunastu metrów.[1][2] Stamtąd cis ma się rozprzestrzeniać na kolejne obszary pasma.[1][2]

Ochrona siewek i dalsze badania

Odnowienie utrudnia zgryzanie młodych drzewek przez sarny. Siewki chronią więc druciane ogrodzenia, które muszą stać co najmniej 20 lat.[1][2] Według Novinky.cz odnowienie koncentruje się w miejscach trudno dostępnych dla zwierzyny, a dwa okazy żeńskie eksperymentalnie odsłonięto z zacienienia, aby obserwować ich reakcję na zmienione warunki świetlne i tworzenie nasion.[2]

Petr Novotný z VÚLHM powiedział, że cis bardzo dobrze znosi zacienienie, ale silny cień nie musi sprzyjać jego długoterminowemu rozwojowi i rozmnażaniu. Ostrożne prześwietlenie drzewostanu może jego zdaniem pomóc naturalnemu odnowieniu, wymaga jednak długotrwałej obserwacji, czy ingerencja nie była zbyt silna.[1][2] Planuje się stopniową weryfikację znanych stanowisk i dalsze badania; Novotný nazwał powrót cisa do Jesioników sprawą długoterminową.[1][2]

Chronologia

  • — Ochroniarze przyrody i leśnicy poszukują w Jesionikach lokalnych cisów pospolitych jako źródła nasion do odtworzenia gatunku; jako możliwe źródło rozważają także około 400-letnie drzewo koło Vrbna pod Pradědem. Hanácká Drbna Novinky.cz

Źródła

  1. Hanácká Drbna — 8 listopada 2026
  2. Novinky.cz — 8 listopada 2026